Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
2 badania kliniczne w tym schorzeniu
Badanie [18F]AlF-NOTA-octreotide w miażdżycy tętnic szyjnych u pacjentów po udarze lub TIA
BelgiaBadanie wpływu Rivaroxabanu na stabilizację blaszek miażdżycowych u pacjentów z chorobą tętnic obwodowych i bezobjawową miażdżycą tętnic szyjnych
DaniaW skrócie
Stwardnienie tętnic szyjnych to choroba, która może prowadzić do udaru mózgu. Gdy substancja zwana blaszką miażdżycową gromadzi się w tętnicach szyjnych, ogranicza przepływ krwi do mózgu, zwiększając ryzyko poważnych powikłań.
Stwardnienie tętnic szyjnych to stan, w którym dochodzi do zwężenia dużych tętnic w szyi. Zwężenie powstaje w wyniku odkładania się blaszki miażdżycowej – lepkiej substancji złożonej z tłuszczu i cholesterolu – na wewnętrznych ściankach tętnic. Gdy blaszka gromadzi się w tętnicy, uniemożliwia normalny przepływ krwi, zwiększając ryzyko udaru mózgu. Proces gromadzenia się blaszki nazywa się miażdżycą lub „stwardnieniem tętnic".
Każdy człowiek ma dwie tętnice szyjne – po jednej z każdej strony szyi. Są to duże naczynia krwionośne, które dostarczają krew do mózgu, twarzy i głowy. Gdy są zdrowe, tętnice te są gładkie i drożne, jak czysta rura pozwalająca na swobodny przepływ płynu bez żadnych przeszkód. Układ krążenia w organizmie to sieć naczyń, które przenoszą krew (zawierającą składniki odżywcze i tlen) do wszystkich części ciała.
Stwardnienie może rozwinąć się w jednej tętnicy szyjnej, w drugiej lub w obu naraz. Stan ten może pogarszać się z czasem bez odpowiedniej opieki medycznej, prowadząc do udaru mózgu z poważnymi powikłaniami, które mogą obejmować zgon.
Rozpowszechnienie stwardnienia tętnic szyjnych w ogólnej populacji szacuje się na około 5%. Ryzyko wystąpienia choroby wzrasta wraz z wiekiem – do 3% osób powyżej 65. roku życia ma tę chorobę.
Według Amerykańskiego Towarzystwa ds. Udaru Mózgu, udar mózgu zajmuje piąte miejsce na liście przyczyn zgonów. Stwardnienie tętnic szyjnych odpowiada za nawet jedną trzecią wszystkich udarów mózgu. Każdego roku dochodzi do około 700 000 udarów mózgu.
Miażdżyca jest chorobą rozlaną i zwyrodnieniową tętnic, która prowadzi do powstawania blaszek złożonych z martwych komórek, tłuszczów i kryształów cholesterolu. Chociaż nie jest do końca jasne, co powoduje gromadzenie się blaszki miażdżycowej, istnieje wiele czynników zwiększających ryzyko rozwoju tej choroby.
Do czynników ryzyka związanych z miażdżycą należą:
Ryzyko rozwoju choroby wzrasta wraz z wiekiem oraz jeśli w przeszłości paliło się papierosy, miało się wysokie ciśnienie krwi, wysoki poziom cholesterolu, cukrzycę lub chorobę serca.
W większości przypadków stwardnienie tętnic szyjnych nie daje żadnych objawów, dopóki nie wydarzy się coś poważnego, takiego jak udar lub zawał serca. Czasami choroba może wywołać nieprawidłowy dźwięk, zwany szmerem, w tętnicy, który lekarz może usłyszeć przez stetoskop.
Gdy blaszka gromadzi się w tętnicy szyjnej i upośledza przepływ krwi do mózgu, może dojść do udaru. Istnieje wiele potencjalnych objawów ostrzegawczych udaru:
Miażdżyca tętnic szyjnych może wiązać się z następującymi objawami:
Objawy udaru i przemijającego ataku niedokrwiennego są podobne – obejmują paraliż lub drętwienie po jednej stronie ciała, niewyraźne widzenie, ból głowy, trudności z mówieniem i z reagowaniem na innych. Przemijający atak niedokrwienny jest zwykle krótki i nie pozostawia trwałych uszkodzeń, ponieważ spowodowany jest przejściową niedrożnością małej tętnicy. Jest to często znak ostrzegawczy. Udar często wiąże się z trwałym uszkodzeniem części mózgu z powodu utraty dopływu krwi, co może skutkować niepełnosprawnością o różnym nasileniu lub zgonem.
Badania obrazowe służące do rozpoznania, zlokalizowania i zmierzenia zwężenia tętnicy obejmują:
Ultrasonografia tętnic szyjnych (w tym ultrasonografia Dopplera): To badanie wykorzystuje fale dźwiękowe do tworzenia obrazów tętnic w czasie rzeczywistym i wykrywania niedrożności. Badanie Dopplera to specjalna technika ultrasonograficzna, która może wykryć obszary ograniczonego przepływu krwi w tętnicy.
Angiografia tomografii komputerowej (CTA): CTA wykorzystuje skaner tomografii komputerowej do tworzenia szczegółowych obrazów tętnic.
Angiografia rezonansu magnetycznego (MRA): Podobnie jak CTA, MRA tworzy szczegółowe obrazy naczyń krwionośnych, ale używa pola magnetycznego i fal radiowych zamiast promieniowania rentgenowskiego.
Angiografia mózgowa: Jest to inwazyjny test, który wykorzystuje cienką rurkę wprowadzoną przez tętnicę w pachwinie do tętnic szyjnych. Środek kontrastowy jest wstrzykiwany, aby uwidocznić tętnice na zdjęciach rentgenowskich.
Jeśli lekarz podejrzewa stwardnienie tętnic szyjnych, może przeprowadzić badanie podmiotowe i przedmiotowe, a następnie zlecić odpowiednie badania diagnostyczne. Ultrasonografia tętnic szyjnych jest często pierwszym badaniem wykonywanym do oceny przepływu krwi w tętnicach szyjnych.
Leczenie stwardnienia tętnic szyjnych zależy od nasilenia zwężenia i objawów. Główne cele terapii to poprawa lub przywrócenie przepływu krwi oraz zmniejszenie ryzyka udaru mózgu.
Zmiany w stylu życia lub interwencje medyczne są wdrażane w celu opanowania następujących czynników ryzyka:
Modyfikowalne czynniki ryzyka obejmują również palenie, podwyższony poziom glukozy we krwi, brak aktywności fizycznej, złe nawyki żywieniowe i podwyższone ciśnienie krwi.
Leki stosowane w leczeniu choroby tętnic szyjnych obejmują:
Leki przeciwpłytkowe – leki stosowane w celu zapobiegania tworzeniu się skrzepów krwi. Aspiryna (w dawce 30-1350 mg dziennie) nieodwracalnie acetyluje cyklooksygenazę płytek krwi, hamując w ten sposób syntezę tromboksanu A2.
Statyny – w tym atorwastatyna, rosuwastatyna, simwastatyna, prawastatyna i lowastatyna – są inhibitorami reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A, które obniżają poziom cholesterolu LDL. Terapia statynami, z docelowym poziomem lipoproteiny o małej gęstości (LDL) poniżej 100 mg/dl, jest zalecana dla wszystkich pacjentów z pozaczaszkową miażdżycą tętnic szyjnych.
Jedną z opcji leczenia stwardnienia tętnic szyjnych jest zabieg chirurgiczny zwany endarterektomią. Jest to procedura, podczas której chirurg usuwa blaszkę miażdżycową z wnętrza tętnicy szyjnej.
Inne procedury obejmują:
Wskazania do endarterektomii tętnicy szyjnej, oparte na prospektywnych badaniach z randomizacją, obejmują:
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
