Długoterminowe badanie bezpieczeństwa ACP-204 u dorosłych z psychozą w chorobie Alzheimera
Badanie prowadzone w: Czechy, Włochy, Bułgaria, Francja, Hiszpania
To badanie dotyczy pacjentów, którzy ukończyli wcześniejsze badanie ACP-204-006. Głównym celem jest ocena długoterminowego bezpieczeństwa i tolerancji leku ACP-204 przez okres 52 tygodni u osób z psychozą związaną z chorobą Alzheimera. Lek przyjmowany jest doustnie w postaci kapsułek.
Kryteria włączenia: Pacjent musi ukończyć badanie ACP-204-006, mieć 55-85 lat oraz posiadać wyznaczonego partnera lub opiekuna. Wymagana jest także zgoda na udział w badaniu.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci bez diagnozy psychozy w chorobie Alzheimera, poza określonym przedziałem wiekowym, niemogący przestrzegać procedur badania, z poważnymi schorzeniami współistniejącymi, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby uczestniczące w innych badaniach klinicznych.
Badany lek: ACP-204 to inhibitor kinazy Rho (ROCK), który może mieć działanie neuroprotekcyjne. Badanie ocenia jego wpływ na objawy psychotyczne u pacjentów z chorobą Alzheimera.
Badanie ACP-204 w leczeniu psychozy u dorosłych z chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Czechy, Włochy, Bułgaria, Francja, Hiszpania
Badanie to ma na celu ocenę skuteczności i bezpieczeństwa dwóch dawek ACP-204 (30 mg i 60 mg) w porównaniu z placebo w leczeniu objawów psychozy u osób z chorobą Alzheimera. Okres leczenia wynosi do sześciu miesięcy.
Kryteria włączenia: Pacjenci muszą mieć 55-90 lat, mieszkać w społeczności lub placówce opieki, mieć stabilną dawkę inhibitorów cholinesterazy lub memantyny oraz spełniać kryteria psychozy według wytycznych IPA.
Kryteria wykluczenia: Wykluczeni są pacjenci poza określonym przedziałem wiekowym oraz osoby z populacji szczególnie wrażliwych nieprzewidzianych w badaniu.
Badany lek: ACP-204 w dawkach 30 mg i 60 mg, podawany doustnie w postaci kapsułek, testowany pod kątem redukcji objawów psychotycznych.
Badanie chlorku tropiumu i winianu ksanomeliny (KarXT) u pacjentów z psychozą w chorobie Alzheimera
Badanie prowadzone w: Rumunia, Słowacja, Bułgaria, Grecja, Polska, Włochy, Niemcy, Hiszpania, Chorwacja, Portugalia, Francja, Belgia, Węgry
Badanie ocenia bezpieczeństwo i skuteczność KarXT w leczeniu psychozy związanej z chorobą Alzheimera. KarXT jest kombinacją chlorku tropiumu i winianu ksanomeliny, podawaną doustnie.
Kryteria włączenia: Wiek 55-90 lat, potwierdzona diagnoza choroby Alzheimera z biomarkerami, objawy psychotyczne obecne przez co najmniej 2 miesiące, skan mózgu MRI lub CT wykluczający inne przyczyny.
Kryteria wykluczenia: Historia schizofrenii lub innych zaburzeń psychotycznych niezwiązanych z chorobą Alzheimera, obecne stosowanie leków przeciwpsychotycznych, ciężkie lub niestabilne schorzenia somatyczne, drgawki w ciągu ostatniego roku, poważne problemy kardiologiczne, uzależnienie od substancji w ciągu ostatnich 6 miesięcy.
Badany lek: KarXT działa poprzez selektywną aktywację receptorów muskarynowych M1 i M4 w ośrodkowym układzie nerwowym, co może pomóc w kontrolowaniu objawów psychotycznych przy zmniejszeniu działań niepożądanych.
Badanie obrazowania mózgu w chorobie Alzheimera z użyciem Florquinitau (18F) u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi
Badanie prowadzone w: Belgia
Badanie wykorzystuje PET/CT z użyciem F18-MK6240 do wizualizacji nagromadzeń białka tau w mózgu osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i wczesną chorobą Alzheimera.
Kryteria włączenia: Wiek co najmniej 45 lat, uczestnictwo w badaniu ALFA, prawidłowa funkcja poznawcza (MMSE ≥26) dla osób zdrowych, lub łagodne zaburzenia poznawcze/otępienie dla pacjentów, dostępny skan amyloidowy lub pomiar biomarkerów w CSF.
Kryteria wykluczenia: Brak diagnozy choroby Alzheimera lub innych chorób neurodegeneracyjnych z patologią tau, osoby spoza określonego przedziału wiekowego.
Badany środek: F18-MK6240 to radiofarmaceutyk wiążący się z agregatami białka tau, umożliwiający ich wizualizację za pomocą PET i ocenę nasilenia zmian neurodegeneracyjnych.
Badanie fumarianu dimetylu u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Polska
Badanie ma na celu ocenę wpływu fumarianu dimetylu (480 mg dziennie) na zanik mózgu, funkcje poznawcze i jakość życia pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i otępieniem w chorobie Alzheimera przez okres jednego roku.
Kryteria włączenia: Wiek 55-90 lat, diagnoza łagodnych zaburzeń poznawczych lub łagodnego do umiarkowanego otępienia w chorobie Alzheimera, MMSE 17-30 punktów, CDR 0,5-2, minimum 6 lat edukacji, stabilna dawka leków przeciwalzheimerowych przez co najmniej 3 miesiące.
Kryteria wykluczenia: Brak diagnozy choroby Alzheimera lub łagodnych zaburzeń poznawczych, osoby z populacji szczególnie wrażliwych, niemożność przestrzegania procedur badania.
Badany lek: Fumaran dimetylu aktywuje szlak Nrf2, chroniąc komórki mózgowe przed uszkodzeniem i potencjalnie spowalniając postęp choroby.
Badanie donepezylu w porównaniu z leczeniem niefarmakologicznym u pacjentów z chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Francja
Badanie porównuje skuteczność donepezylu z typowym postępowaniem niefarmakologicznym u pacjentów z chorobą Alzheimera przez okres sześciu miesięcy, oceniając poprawę funkcji poznawczych.
Kryteria włączenia: Wiek 50-90 lat, diagnoza choroby Alzheimera według kryteriów z 2014 roku, ubezpieczenie społeczne, MMSE ≥10, nieprawidłowe poziomy biomarkerów w CSF, obecność opiekuna dla osób z MMSE <20, biegła znajomość języka francuskiego.
Kryteria wykluczenia: Brak diagnozy choroby Alzheimera, wiek poza określonym przedziałem, osoby z populacji szczególnie wrażliwych, niemożność przestrzegania procedur badania, inne schorzenia mogące zakłócać wyniki badania.
Badany lek: Donepezyl to inhibitor cholinesterazy zwiększający poziom acetylocholiny w mózgu, poprawiający pamięć i zdolność wykonywania codziennych czynności.
Badanie efawirenzu u pacjentów z wczesną chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Holandia
Badanie ma na celu ocenę wpływu efawirenzu na poziomy 24-hydroksycholesterolu i biomarkerów choroby Alzheimera w mózgu i krwi pacjentów z wczesną postacią choroby.
Kryteria włączenia: Wiek 50-75 lat, płeć męska lub kobieca po menopauzie/niezdolna do zajścia w ciążę, diagnoza choroby Alzheimera według kryteriów z 2011 roku, MMSE ≥20, CDR 0,5-1,0, dowody nagromadzenia amyloidu w mózgu, zgoda pacjenta i opiekuna na wszystkie procedury badania.
Kryteria wykluczenia: Inne poważne schorzenia mogące zakłócać badanie, niemożność przestrzegania procedur, udział w innym badaniu klinicznym, ciąża lub karmienie piersią, alergie na podobne leki, ciężka choroba wątroby lub nerek, drgawki, uzależnienie od substancji lub alkoholu, poważna operacja w ostatnim czasie.
Badany lek: Efawirenz, pierwotnie stosowany w leczeniu HIV, jest badany pod kątem wpływu na metabolizm cholesterolu w mózgu i jego potencjalny wpływ na wczesną chorobę Alzheimera.
Badanie chlorowodorku fasudylu w zapobieganiu utracie pamięci u pacjentów z wczesną chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Norwegia
Badanie ocenia bezpieczeństwo i wykonalność stosowania chlorowodorku fasudylu (40 mg trzy razy dziennie przez 12 miesięcy) w zapobieganiu utracie pamięci u osób z wczesną chorobą Alzheimera.
Kryteria włączenia: Wczesna choroba Alzheimera (stadium 3 - łagodne zaburzenia poznawcze lub stadium 4 - łagodne otępienie), zmiana w biomarkerze choroby Alzheimera, CDR 0,5 lub 1,0, MRI w ciągu ostatnich 2 lat, wiek minimum 50 lat, biegła znajomość języka norweskiego, niezawodny partner badania.
Kryteria wykluczenia: Osoby bez diagnozy choroby Alzheimera, poza określonym przedziałem wiekowym lub nieposiadające populacji szczególnie wrażliwych, niemożność przestrzegania procedur badania.
Badany lek: Fasudyl to inhibitor kinazy Rho, który może mieć działanie neuroprotekcyjne poprzez modulację procesów komórkowych związanych z progresją choroby Alzheimera.
Badanie wpływu Florquinitau (18F) na obwody mózgowe we wczesnych stadiach choroby Alzheimera
Badanie prowadzone w: Belgia
Badanie używa obrazowania PET z [18F]MK-6240 do badania rozmieszczenia białka tau i jego wpływu na połączenia synaptyczne w mózgu pacjentów z chorobą Alzheimera.
Kryteria włączenia: Wiek 55-80 lat, osoby zdrowe poznawczo (amyloid-dodatnie i amyloid-ujemne), pacjenci z łagodnymi do umiarkowanych objawami choroby Alzheimera (MMSE ≥16), pacjenci z amnestycznymi łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MMSE ≥25), możliwość przejścia badań obrazowych.
Kryteria wykluczenia: Brak diagnozy choroby Alzheimera we wczesnym stadium, wiek poza określonym przedziałem, osoby z populacji szczególnie wrażliwych nieprzewidzianych w badaniu.
Badany środek: [18F]MK-6240 to radiofarmaceutyk wiążący się z agregatami białka tau, umożliwiający wizualizację i kwantyfikację gęstości synaptycznej oraz aktywności mikrogleju w żywym mózgu.
Badanie ITI-1284 w leczeniu pobudzenia u pacjentów z chorobą Alzheimera
Badanie prowadzone w: Słowacja, Rumunia, Czechy, Bułgaria, Chorwacja, Hiszpania
Badanie ocenia bezpieczeństwo i skuteczność ITI-1284 w leczeniu pobudzenia u pacjentów z chorobą Alzheimera. Lek podawany jest podjęzykowo w elastycznej dawce (10-20 mg) raz dziennie przez 12 tygodni.
Kryteria włączenia: Możliwość wyrażenia zgody (osobiście lub przez przedstawiciela), MMSE 6-24 punkty, miejsce zamieszkania w domu lub placówce opieki z możliwością wizyt w klinice, BMI 18-40, objawy pobudzenia przez co najmniej 2 tygodnie, spełnienie kryteriów klinicznych choroby Alzheimera, wynik NPI ≥4, obecność agresywnego zachowania.
Kryteria wykluczenia: Brak diagnozy otępienia w chorobie Alzheimera, brak objawów pobudzenia, wiek poza określonym przedziałem, niemożność przestrzegania procedur, schorzenia mogące zakłócać wyniki, leki interferujące z badaniem, ciąża lub karmienie, uzależnienie od substancji, udział w innych badaniach.
Badany lek: ITI-1284 jest badany pod kątem redukcji objawów pobudzenia (niepokój, agresja werbalna i fizyczna) u pacjentów z chorobą Alzheimera.
Podsumowanie
Przedstawione badania kliniczne reprezentują szeroki wachlarz podejść terapeutycznych w leczeniu choroby Alzheimera – od wczesnych stadiów łagodnych zaburzeń poznawczych po stadium otępienia. Znaczna część badań koncentruje się na krajach europejskich, szczególnie w Europie Zachodniej (Francja, Niemcy, Hiszpania, Holandia) oraz Środkowej (Polska, Czechy, Słowacja).
Dominującym trendem jest testowanie nowych leków modulujących receptory muskarynowe (KarXT), inhibitorów kinazy Rho (ACP-204, fasudyl) oraz leków wpływających na metabolizm amyloidu i tau. Wiele badań wykorzystuje zaawansowane techniki obrazowania PET do oceny nagromadzenia białek patologicznych w mózgu.
Większość badań wymaga od uczestników posiadania opiekuna lub partnera badania, co podkreśla znaczenie wsparcia społecznego w prowadzeniu badań nad otępieniem. Badania te mogą przyczynić się do opracowania skuteczniejszych metod leczenia i spowolnienia postępu choroby Alzheimera.