Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie obrazowe mózgu przy użyciu substancji [18F]DED u osób z chorobą Alzheimera, otępieniem oraz zespołem CADASIL.
HiszpaniaW skrócie
CADASIL to rzadkie dziedziczne schorzenie, które dotyka naczynia krwionośne mózgu, prowadząc do udarów i postępujących problemów poznawczych. Choroba objawia się najczęściej w wieku 20-40 lat, choć przebieg jest różny u każdej osoby.
CADASIL to skrót od angielskiej nazwy "cerebral autosomal dominant arteriopathy with subcortical infarcts and leukoencephalopathy", co oznacza mózgową autosomalną dominującą arteriopatię z podkorowymi zawałami i leukoencefalopatią. Jest to najczęstsza dziedziczna postać choroby naczyń mózgowych.
Choroba występuje, gdy ściany naczyń krwionośnych ulegają pogrubieniu i blokują przepływ krwi do mózgu. CADASIL dotyka głównie małych naczyń krwionośnych w istocie białej mózgu – części mózgu odpowiedzialnej za połączenia między różnymi obszarami. To rzadkie schorzenie, które może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów.
Schorzenie zostało zidentyfikowane i nazwane w latach 90. XX wieku przez francuskich badaczy Marie-Germaine Bousser i Elisabeth Tournier-Lasserve.
Objawy CADASIL i moment ich pojawienia się mogą się bardzo różnić u poszczególnych osób. Zazwyczaj pierwsze oznaki choroby pojawiają się między 20. a 40. rokiem życia, choć u niektórych osób objawy mogą wystąpić później, a w rzadkich przypadkach nawet w dzieciństwie.
Do najczęstszych objawów CADASIL należą:
Udary niedokrwienne są najczęstszym sposobem manifestacji CADASIL – około 85% pacjentów z objawami doświadcza przemijających ataków niedokrwiennych (mini-udarów) lub udarów mózgu. Średni wiek wystąpienia epizodów niedokrwiennych to około 46 lat, choć mogą one pojawić się w przedziale od 30 do 70 roku życia.
Inne objawy mogą obejmować:
CADASIL może rozpocząć się od ataków migreny z aurą lub podkorowych przemijających ataków niedokrwiennych, a także zaburzeń nastroju między 35. a 55. rokiem życia. Choroba postępuje w kierunku otępienia podkorowego, któremu często towarzyszą zaburzenia połykania oraz nietrzymanie moczu.
CADASIL jest spowodowana mutacją w genie NOTCH3, który znajduje się na chromosomie 19. Ta mutacja genetyczna została po raz pierwszy zidentyfikowana w 1996 roku. Gen NOTCH3 koduje białko receptorowe w błonie komórkowej, którego dokładna funkcja nie jest w pełni poznana.
Mutacja w genie NOTCH3 zmienia budowę mięśniowych ścian małych tętnic w mózgu. To prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych i ograniczenia przepływu krwi do tkanki mózgowej.
Choroba jest dziedziczona w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że wystarczy jedna zmieniona kopia genu od jednego z rodziców, aby dziecko rozwinęło chorobę. Jeśli jedno z rodziców ma zmieniony gen, każde dziecko ma 50% (1 na 2) szans na odziedziczenie CADASIL.
Warto zaznaczyć, że nasilenie choroby może się bardzo różnić nawet w obrębie tej samej rodziny. Na przykład, w jednej rodzinie u jednego członka udary mogą wystąpić w wieku 40-50 lat, podczas gdy inny członek rodziny może być zdrowy do siedemdziesiątki. Nie jest do końca jasne, dlaczego tak się dzieje, choć badania pokazują, że typowe czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu i wysokie ciśnienie krwi, sprawiają, że udar występuje wcześniej u pacjentów z CADASIL.
Rozpoznanie CADASIL opiera się na kilku metodach diagnostycznych. Charakterystyczne zmiany w obrazowaniu rezonansu magnetycznego (MRI) mózgu zwykle pojawiają się już około 30. roku życia, zanim jeszcze wystąpią objawy kliniczne.
Do rozpoznania choroby stosuje się:
Badania obrazowe mózgu są kluczowe w diagnostyce. MRI może wykryć oznaki choroby na lata przed wystąpieniem objawów klinicznych.
Obecnie nie istnieje lek ani specyficzne leczenie przyczynowe dla CADASIL. Postępowanie terapeutyczne koncentruje się na kontroli objawów i zmniejszeniu ryzyka powikłań.
Główne kierunki postępowania obejmują:
W zakresie zapobiegania powikłaniom najważniejsze jest zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Choć nie została ona specyficznie przetestowana u pacjentów z CADASIL, aspiryna (w dawce 75-300 mg dziennie) jest często zalecana u osób, które przeszły udar, ponieważ u pacjentów z typowymi udarami zmniejsza ryzyko kolejnego udaru o około 20%. Alternatywą dla aspiryny jest klopidogrel w dawce 75 mg dziennie.
Należy jednak zachować ostrożność przy stosowaniu leków przeciwpłytkowych, ponieważ pacjenci z CADASIL mają skłonność do krwawień. Z tego powodu unika się stosowania warfaryny lub kombinacji aspiryny z klopidogrelem, chyba że jest to wymagane z innego powodu medycznego, gdyż może to zwiększyć ryzyko krwawienia w obrębie mózgu.
Bezpieczeństwo i skuteczność rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu (rtPA) u pacjentów z CADASIL, którzy zgłaszają się z ostrym zawałem mózgu w oknie terapeutycznym, nie zostały systematycznie ocenione.
Istotne znaczenie ma również:
CADASIL jest chorobą postępującą. Zazwyczaj niepełnosprawność rozwija się około 58. roku życia. Przebieg choroby jest jednak bardzo zmienny – niektórzy pacjenci pozostają w dobrej kondycji do siedemdziesiątki, podczas gdy u innych objawy pojawiają się znacznie wcześniej.
Choroba należy do grupy schorzeń zwanych leukodystrofiami i jest jedną z przyczyn naczyniowego pogorszenia funkcji poznawczych (otępienia wywołanego brakiem dopływu krwi do różnych obszarów mózgu).
Chociaż obecnie nie ma leczenia modyfikującego przebieg choroby, naukowcy mają nadzieję, że lepsze zrozumienie mechanizmów, w jakich mutacja genetyczna prowadzi do CADASIL, pozwoli w przyszłości opracować leki zapobiegające uszkodzeniu naczyń krwionośnych. Może to jednak potrwać jeszcze kilka lat.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
