Badanie skuteczności niwolumabu i ipilimumabu w leczeniu raka kolczystokomórkowego skóry u pacjentów kwalifikujących się do zabiegu chirurgicznego i radioterapii
Rak płaskonabłonkowy skóry to drugi co do częstości występowania typ nowotworu skóry, który powstaje w wyniku nadmiernego namnażania się komórek płaskonabłonkowych w naskórku. Wczesne wykrycie i leczenie tej choroby prowadzi do pomyślnego rokowania, dlatego tak ważna jest regularna kontrola skóry i ochrona przed słońcem.
Czym jest rak płaskonabłonkowy skóry?
Rak płaskonabłonkowy skóry, zwany także płaskonabłonkowym rakiem skóry, to drugi najczęstszy typ raka skóry po raku podstawnokomórkowym. Choroba ta rozwija się w komórkach płaskonabłonkowych, które znajdują się w zewnętrznej warstwie skóry zwanej naskórkiem.
Najczęściej rak płaskonabłonkowy pojawia się na obszarach ciała najbardziej narażonych na działanie słońca, takich jak głowa, ramiona i nogi. Nowotwór może również rozwinąć się w miejscach, gdzie znajdują się błony śluzowe – wewnętrzne wyścielenie narządów i jam ciała, na przykład w jamie ustnej, płucach czy odbytnicy.
Wyróżnia się różne typy raka płaskonabłonkowego w zależności od umiejscowienia i stopnia zaawansowania choroby. Rak skórny dotyczy wyłącznie górnej warstwy skóry lub nowotworu, który rozprzestrzenił się poza tę warstwę. Rak przerzutowy oznacza, że komórki rakowe rozprzestrzeniły się na inne części ciała poza skórę.
Kto jest narażone na zachorowanie?
Rak płaskonabłonkowy może dotknąć każdego człowieka. Najbardziej narażone są jednak osoby, które długotrwale wystawiały swoją skórę na działanie słońca, szczególnie w młodym wieku. Większe ryzyko mają także osoby o jasnej karnacji, niebieskich lub zielonych oczach oraz blond lub rudych włosach.
Osoby po 65. roku życia są szczególnie podatne na rozwój tego typu raka skóry. Osłabiony układ odpornościowy lub przeszczep narządu również zwiększają ryzyko zachorowania. Narażenie na substancje chemiczne, takie jak papierosy czy arsen, stanowi dodatkowy czynnik ryzyka.
Mężczyźni są około dwa razy bardziej narażeni na rozwój raka płaskonabłonkowego niż kobiety. Chociaż najczęściej choroba dotyka osoby po 50. roku życia, liczba przypadków wśród młodszych osób stale rośnie.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Główną przyczyną raka płaskonabłonkowego skóry jest narażenie na promieniowanie ultrafioletowe (UV) ze słońca lub z lamp do opalania. Promienie UV uszkadzają komórki skóry, co z czasem może prowadzić do rozwoju nowotworu. Należy pamiętać, że promienie UV mogą odbijać się od wody, piasku, betonu i śniegu, a także przenikać przez mgłę i chmury.
Rak płaskonabłonkowy rozwija się zwykle na obszarach skóry najbardziej narażonych na działanie słońca, takich jak twarz, uszy, szyja czy skóra głowy u osób łysiejących. Dlatego też osoby mieszkające w słonecznych regionach, takie jak mieszkańcy południowej Kalifornii, mogą być szczególnie narażone.
Większość ekspozycji na słońce następuje przed 18. rokiem życia, a rak skóry może rozwijać się przez 20 lat lub dłużej. Oznacza to, że nawet jeśli dni opalania są już za nami, nadal powinniśmy być czujni w kwestii raka skóry.
Objawy i rozpoznanie
Rak płaskonabłonkowy może objawiać się na różne sposoby. Najczęstsze objawy to czerwona, łuszcząca się plama na skórze, która może krwawić lub pokrywać się strupem. Może to być także twardy guzek o szorstkiej powierzchni lub rana, która nie goi się albo ponownie otwiera się po zagojeniu.
Inne objawy mogą obejmować wzrost podobny do brodawki, który pojawia się nagle, oraz wszelkie nietypowe zmiany na powierzchni skóry. Ważne jest, aby regularnie sprawdzać swoją skórę i zwracać uwagę na wszelkie zmiany.
Rozpoznanie raka płaskonabłonkowego zazwyczaj wymaga wykonania biopsji skóry, podczas której pobiera się niewielki fragment tkanki do badania pod mikroskopem. Badanie to pozwala potwierdzić obecność komórek rakowych i określić typ nowotworu.
Po potwierdzeniu diagnozy często konieczne są regularne wizyty kontrolne u dermatologa. Osoby, które miały raka skóry, są bardziej narażone na rozwój kolejnego nowotworu, dlatego tak ważne jest systematyczne monitorowanie stanu skóry.
Metody leczenia
Leczenie raka płaskonabłonkowego zależy od wielu czynników, w tym od wielkości, umiejscowienia, głębokości i agresywności nowotworu, a także od ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Głównym sposobem leczenia jest zazwyczaj chirurgiczne usunięcie nowotworu.
Najpopularniejsze metody chirurgiczne to wykrojenie chirurgiczne, podczas którego usuwana jest zmiana nowotworowa wraz z niewielkim marginesem zdrowej tkanki, aby zapewnić całkowite usunięcie raka. Ta metoda jest szczególnie skuteczna w przypadku mniejszych, łatwo dostępnych guzów.
Inną zaawansowaną techniką chirurgiczną jest chirurgia Mohsa, podczas której warstwy skóry są usuwane kolejno, aż do całkowitego usunięcia guza. Ta metoda pozwala na oszczędzenie jak największej ilości zdrowej tkanki i charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem skuteczności.
Dla pacjentów, u których operacja nie jest możliwa, dostępne są inne opcje leczenia. Należą do nich radioterapia, kremy miejscowe, krioterapia (zamrażanie), terapia fotodynamiczna oraz ablacja laserowa. Należy jednak pamiętać, że te metody niechirurgiczne często wiążą się z wyższym ryzykiem nawrotu choroby.
W przypadku zaawansowanego raka płaskonabłonkowego, który rozprzestrzenił się na inne części ciała, mogą być konieczne dodatkowe formy leczenia, takie jak chemioterapia lub immunoterapia.
Rokowanie i powikłania
Rokowanie w przypadku raka płaskonabłonkowego jest na ogół pomyślne, szczególnie gdy nowotwór zostanie wykryty i leczony wcześnie. Leczenie mające na celu usunięcie raka prowadzi do pozytywnych wyników, jeśli choroba jest rozpoznana we wczesnym stadium.
Ważne jest, aby nie ignorować objawów, ponieważ nieleczony rak płaskonabłonkowy może rozprzestrzeniać się głębiej w skórę lub do innych części ciała. W takich przypadkach choroba może powodować poważne problemy zdrowotne, a nawet zagrażać życiu.
Wskaźniki śmiertelności z powodu raka płaskonabłonkowego skóry są porównywalne do wskaźników dla czerniaka, raka nerki i raka jamy ustnej i gardła w centralnych i południowych regionach Stanów Zjednoczonych. To podkreśla wagę wczesnego wykrywania i szybkiego leczenia.
Nawet po skutecznym leczeniu raka płaskonabłonkowego rzadko dochodzi do nawrotu choroby we wczesnym stadium. Niemniej jednak osoby, które przeszły raka skóry, powinny być świadome ryzyka rozwoju kolejnego nowotworu i regularnie kontrolować stan swojej skóry.
Jak zapobiegać rakowi skóry?
Rak skóry można w dużej mierze zapobiec, a kluczem jest odpowiednia ochrona przed słońcem. Unikanie bezpośredniego działania promieni słonecznych w godzinach szczytu, czyli między 10:00 a 15:00, jest jednym z najlepszych sposobów ochrony skóry. Jeśli przebywanie na zewnątrz jest konieczne, warto szukać cienia lub nosić odzież chroniącą przed słońcem.
Stosowanie kremu z filtrem przeciwsłonecznym o współczynniku ochrony SPF co najmniej 30 jest niezbędne, jeśli planujemy przebywać na słońcu dłużej niż 20 minut. Krem należy nakładać obficie i regularnie odnawiać, stosując go zawsze w połączeniu z cieniem i odpowiednią odzieżą, nawet w pochmurne dni.
Ważne jest, aby wybierać krem przeciwsłoneczny o szerokim spektrum działania, który chroni zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB. Należy sprawdzać, czy na etykiecie znajdują się składniki takie jak awobenzol lub dwutlenek tytanu.
Noszenie ubrań z długimi rękawami, spodni oraz kapelusza z szerokim rondem, który ocienia twarz i szyję, zapewnia dodatkową ochronę. Dobrym wyborem są ubrania z etykietą UPF (współczynnik ochrony przed promieniowaniem UV). Nie należy również zapominać o okularach przeciwsłonecznych z ochroną UV.
Całkowite unikanie korzystania z solariów jest kluczowe dla zapobiegania rakowi skóry. Nigdy nie należy używać solarium do opalania się.
Regularne samodzielne badanie skóry pomaga w wczesnym wykrywaniu zmian. Należy zapoznać się z tym, jak nasza skóra normalnie wygląda i zgłaszać się do lekarza, jeśli zauważymy jakiekolwiek zmiany lub możliwe objawy raka skóry.
Opieka nad skórą po leczeniu
Po leczeniu raka skóry szczególnie ważne jest dbanie o skórę i jej ochrona. Osoby, które miały raka skóry, są bardziej narażone na rozwój kolejnego nowotworu, dlatego należy uważnie obserwować swoją skórę i chronić ją przed słońcem.
Regularne kontrole u dermatologa są niezbędne. Specjalista może zalecić stosowanie kremu z wysokim filtrem przeciwsłonecznym, na przykład SPF 50, na wszystkich odsłoniętych obszarach skóry. Wyższy SPF zapewnia dodatkową ochronę, choć żaden krem nie może zagwarantować 100% ochrony.
Aby utrzymać ciągłą ochronę, krem przeciwsłoneczny należy regularnie odnawiać podczas przebywania na słońcu. Stosowanie kremu z filtrem nie oznacza jednak, że można bezpiecznie opalać się. Należy nadal unikać zbyt długiego przebywania na słońcu.
Świadomość zmian w miejscu, gdzie znajdował się pierwotny nowotwór, jest również ważna. Jeśli zauważymy jakiekolwiek zmiany w tym obszarze, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Pamiętajmy jednak, że większość raków skóry niemelanomatycznych jest skutecznie leczona, a nawroty we wczesnym stadium są rzadkie.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
