Przerzuty do węzłów chłonnych

Czym są węzły chłonne?

Węzły chłonne to małe, owalne narządy będące częścią układu odpornościowego, rozmieszczone w całym ciele. Każdy człowiek ma setki węzłów chłonnych rozmieszczonych w różnych lokalizacjach, takich jak szyja, pachy, klatka piersiowa, brzuch i pachwiny1.

Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów dla infekcji, komórek nowotworowych i chorób. Dzieje się to poprzez naczynia limfatyczne (naczynia układu chłonnego), które transportują płyny w całym organizmie. Płyn limfatyczny zawiera komórki odpornościowe, które zwalczają i niszczą zarazki przenoszone do organizmu1.

Wszystkie węzły chłonne w organizmie są ze sobą połączone. Podobnie połączony jest płyn limfatyczny w każdym z węzłów. Na przykład płyn limfatyczny z pachy będzie przepływał w kierunku klatki piersiowej, podobnie jak płyn ze wszystkich węzłów chłonnych w ciele1.

Czym są przerzuty do węzłów chłonnych?

Przerzuty do węzłów chłonnych występują w "węzłach przerzutowych" - węzłach chłonnych, które zostały zajęte przez nowotwór z innej części ciała1. Jest to inne pojęcie niż chłoniak (nowotwór złośliwy układu chłonnego). Chłoniak to nowotwór węzła chłonnego, a nie nowotwór w węźle chłonnym, ponieważ chłoniak powstaje w samym węźle chłonnym, zamiast pochodzić z innego miejsca (np. piersi lub jelita grubego) i rozprzestrzeniać się do węzłów chłonnych2.

Przerzuty (metastazy) to proces, w którym nowotwór rozprzestrzenia się poza miejsce, w którym pierwotnie powstał, do innych obszarów ciała. Niemal wszystkie nowotwory mają potencjał do przerzutowania. To, czy do tego dojdzie, zależy od kilku czynników, takich jak typ, rozmiar i lokalizacja guza pierwotnego3.

Jak dochodzi do przerzutów?

Zasadniczo przerzuty tworzą się najpierw w węzłach chłonnych, które znajdują się najbliżej guza pierwotnego. Dzieje się tak dlatego, że płyn limfatyczny z narządu lub tkanki dotkniętej nowotworem najpierw przepływa właśnie do tych pobliskich węzłów chłonnych. Komórki nowotworowe docierają do węzłów chłonnych tą drogą limfatyczną, gdzie pozostają i proliferują (namnażają się)2.

Te rozprzestrzeniające się komórki nowotworowe rosną w węzłach chłonnych, co powoduje, że dotknięte węzły chłonne powiększają się. Przerzuty limfogenne to rodzaj przerzutów regionalnych. Stanowi to kontrast w stosunku do przerzutów odległych, takich jak przerzuty do kości, wątroby lub mózgu, które mogą pochodzić z dowolnej części ciała2.

Komórki nowotworowe rosnące w węzłach chłonnych mogą później oderwać się od przerzutów w węzłach chłonnych, dostać się do krwiobiegu i prowadzić do przerzutów odległych poprzez rozprzestrzenianie się drogą krwionośną2.

Przerzuty mogą wystąpić na trzy sposoby. Komórki nowotworowe mogą3:

• Bezpośrednio wrastać w tkankę otaczającą guz pierwotny
• Przemieszczać się przez krwiobieg do odległych lokalizacji, takich jak inne narządy lub kości
• Przemieszczać się przez układ limfatyczny do pobliskich lub odległych węzłów chłonnych

Badania pokazują, że komórki nowotworowe w węzłach chłonnych mogą zachęcać komórki odpornościowe do ochrony guzów zamiast ich atakowania. W rezultacie guz pierwotny zasadniczo zyskuje przepustkę do rozprzestrzeniania się do reszty organizmu4.

Nowotwory często dające przerzuty do węzłów chłonnych

Niemal wszystkie nowotwory mogą dawać przerzuty. Niektóre z najczęstszych typów obejmują3:

• Nowotwór piersi
• Nowotwór jelita grubego
• Nowotwór przełyku
• Nowotwór płuca
• Nowotwór jajnika
• Nowotwór trzustki
• Nowotwór prostaty
• Nowotwory skóry
• Nowotwór żołądka
• Nowotwór macicy

Prawdopodobieństwo przerzutów do węzłów chłonnych zależy od gęstości naczyń limfatycznych w okolicy guza pierwotnego. Na przykład raki gardła dolnego lub nosogardła bardzo szybko przerzutują do pobliskich obszarów tkanek, które są bogate w naczynia limfatyczne2.

Objawy przerzutów do węzłów chłonnych

Przerzuty nie zawsze powodują objawy. Komórki nowotworowe mogą rosnąć i rozprzestrzeniać się stopniowo przez wiele miesięcy lub lat. W niektórych przypadkach możliwe jest występowanie nowotworu w stadium IV bez widocznych objawów3.

Gdy nowotwór rozprzestrzenił się do węzła chłonnego, zwykle staje się on spuchnięty i powiększony, będzie twardy w dotyku i może być lub nie być bolesny. Spuchnięty węzeł chłonny może nadal mieć tylko rozmiar ziarna winogron lub większy. Jednak podczas gdy niektóre węzły chłonne będą widoczne lub wyczuwalne, gdy się powiększą, wiele z nich nie będzie, na przykład te wewnątrz klatki piersiowej lub brzucha5.

Diagnostyka przerzutów

Ultrasonografia (USG), rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT) mogą wykryć powiększone węzły chłonne, które nie są widoczne na zewnątrz. Jeśli zostaną wykryte, zazwyczaj wykonuje się biopsję w celu sprawdzenia obecności nowotworu5.

Podczas operacji raka piersi i skóry zazwyczaj wykonuje się biopsję węzła wartowniczego, podczas której usuwa się kilka węzłów chłonnych w celu sprawdzenia obecności nowotworu5.

Węzeł chłonny wartowniczy to pierwszy węzeł lub grupa węzłów, do których najprawdopodobniej rozprzestrzeni się nowotwór. Określenie, czy są one zajęte przez nowotwór, może pomóc lekarzom w planowaniu dalszego leczenia.

Znaczenie kliniczne przerzutów do węzłów chłonnych

Węzły chłonne stanowią ważne miejsca zatrzymywania się i wzrostu komórek przerzutowych, modulacji odpornościowej i wtórnego rozprzestrzeniania się do odległych miejsc poprzez szereg mechanizmów. Udowodniono, że przerzuty do węzłów chłonnych są istotnym wskaźnikiem prognostycznym w wielu różnych typach nowotworów6.

Stan zajęcia węzłów chłonnych dostarcza dużej mocy prognostycznej. Przerzuty do węzłów chłonnych odgrywają kluczową rolę w określaniu stadium choroby, przewidywaniu rokowania i wyborze leczenia dla pacjentów z różnymi typami nowotworów6.

Ogólnie rzecz biorąc, nowotwory, które rozprzestrzeniły się do węzłów chłonnych, to zazwyczaj stadium 2 lub 3. Wiele z tych nowotworów nadal można leczyć, a nawet wyleczyć na tym etapie. Nowotwór, który rozprzestrzenił się szeroko w organizmie, jest uważany za przerzutowy i nazywany nowotworem w stadium 45.

Leczenie

Gdy nowotwór przerzutuje do węzłów chłonnych, zazwyczaj najpierw rozprzestrzenia się do regionalnych węzłów chłonnych. Chirurgiczne usunięcie zajętych węzłów chłonnych jest obecnie jedynym skutecznym leczeniem czerniaka przerzutowego do węzłów chłonnych7.

Nowotwór, który rozprzestrzenił się do węzłów chłonnych, jest usuwany podczas operacji. Leczenie może również obejmować chemioterapię, radioterapię lub immunoterapię - albo ich kombinację5.

Lekarze nie mogą wyleczyć większości nowotworów przerzutowych, ale leczenie może pomóc w kontrolowaniu objawów3. Nowe metody leczenia, takie jak terapie celowane i immunoterapia, doprowadziły do rzeczywistej zmiany w przeżywalności. Ludzie mogą stosować te terapie przez wiele lat, co oznacza, że mogą przeżyć wiele lat8.