Czerniak żołądka i jelit

Czym jest czerniak żołądka i jelit

Czerniak żołądka i jelit to nowotwór złośliwy, który rozwija się z komórek produkujących barwnik zwanych melanocytami. Choć czerniak jest najbardziej znany jako rodzaj raka skóry, może również wystąpić w przewodzie pokarmowym1.

Czerniak jest najczęstszym litym nowotworem, który daje przerzuty do przewodu pokarmowego2. Większość przypadków czerniaka w żołądku stanowią przerzuty z innych miejsc, najczęściej ze skóry. Pierwotny czerniak żołądka jest znacznie rzadszy i często niedodiagnozowany3.

Czerniaki błon śluzowych – tak nazywa się czerniaki występujące w przewodzie pokarmowym oraz w drogach oddechowych i moczowo-płciowych – stanowią jedynie około 1% wszystkich czerniakov44. Wszystkie czerniaki błon śluzowych mają gorsze rokowanie w porównaniu z czerniakami skóry4.

Czerniak ma tendencję do rozprzestrzeniania się do różnych narządów ludzkiego ciała, włączając w to przewód pokarmowy. Rozpoznanie przerzutów do przewodu pokarmowego może być trudne, ponieważ mogą one nie dawać objawów przez długi czas i mogą wystąpić nawet wiele lat po pierwszym rozpoznaniu czerniaka22.

Objawy choroby

Objawy czerniaka żołądka i jelit są niespecyficzne, co sprawia, że choroba może być trudna do rozpoznania3. Pacjenci mogą nie mieć żadnych objawów przez pewien czas, a przerzuty do przewodu pokarmowego mogą być klinicznie nieme22.

Gdy objawy się pojawiają, mogą obejmować nudności, wymioty, krwawienie z przewodu pokarmowego, utratę masy ciała i niedokrwistość56. Jednym z częstych objawów jest krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, które może objawiać się wymiotami z krwią lub czarnymi stolcami3.

W opisywanym przypadku 50-letni mężczyzna zgłosił się do szpitala po trzech epizodach wymiotów z krwią i jednym epizodzie czarnych stolców. Miał również 9-miesięczną historię nasilającego się bólu w nadbrzuszu i 20-funtową utratę masy ciała w ciągu ostatniego miesiąca3.

W innym przypadku 55-letnia kobieta z historią czerniaka oka zgłosiła się do szpitala z czarnymi stolcami i omdleniem5. Te niespecyficzne objawy mogą naśladować inne schorzenia przewodu pokarmowego, co dodatkowo utrudnia rozpoznanie.

Jak rozpoznaje się chorobę

Obrazowanie metodą tomografii komputerowej (CT) pozostaje standardową metodą oceny stadium zaawansowania i nadzoru nad pacjentami z czerniakiem. W większości przypadków to właśnie badanie CT jako pierwsze wykryje zmiany w przewodzie pokarmowym22.

Jednak interpretacja badań CT u pacjentów z czerniakiem może być trudna, ponieważ zmiany mogą być subtelne i losowo rozmieszczone, a czasem mogą naśladować inne schorzenia22. Przerzuty czerniaka w przewodzie pokarmowym mogą mieć wiele różnych obrazów radiologicznych2.

Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego (gastroskopia) jest kluczowym badaniem diagnostycznym. W trakcie badania lekarz może zobaczyć masę nowotworową i pobrać jej fragment do badania mikroskopowego3. W opisywanym przypadku endoskopia ujawniła dużą, martwiczą, owrzoconą masę w żołądku3.

Do potwierdzenia rozpoznania niezbędne są specjalne techniki barwienia próbek tkanki. Badanie immunohistochemiczne jest kluczowe dla identyfikacji czerniaka żołądka, ponieważ wygląd zmian może być bardzo różny5. Te specjalne barwienia pomagają odróżnić komórki czerniaka od innych typów nowotworów.

Jeśli istnieje podejrzenie przerzutów do przewodu pokarmowego, należy wykonać gastroskopię, kolonoskopię, a w razie potrzeby także badanie jelita cienkiego za pomocą endoskopii kapsułkowej. Jeśli zostanie znaleziona zmiana, należy pobrać próbkę do badania5.

Wczesne rozpoznanie przerzutów do przewodu pokarmowego jest niezwykle ważne, aby uniknąć nagłych hospitalizacji. Interwencja chirurgiczna może być lecznicza w niektórych przypadkach22.

Możliwości leczenia

Leczenie czerniaka żołądka i jelit zależy od tego, czy jest to nowotwór pierwotny, czy przerzut, a także od stadium zaawansowania choroby i stanu ogólnego pacjenta.

W analizie obejmującej 1105 potwierdzonych przypadków pierwotnego czerniaka przewodu pokarmowego, różne metody leczenia zostały zastosowane: 191 pacjentów (17,3%) otrzymało chemioterapię, 202 (18,3%) otrzymało radioterapię, 63 (5,7%) otrzymało zarówno chemioterapię jak i radioterapię, podczas gdy 684 (61,9%) pacjentów przeszło operację samodzielnie lub w połączeniu z chemioterapią i/lub radioterapią44.

Statystycznie istotną poprawę przeżycia odnotowano we wszystkich strategiach leczenia, które wykorzystywały leczenie chirurgiczne. Podobne wyniki uzyskano, gdy pacjenci z czerniakiem w poszczególnych lokalizacjach przeszli leczenie chirurgiczne z lub bez chemioterapii i/lub radioterapii44.

Opcje leczenia obejmują resekcję chirurgiczną, immunoterapię i terapię celowaną5. W przypadku przerzutowego czerniaka do przewodu pokarmowego, może być stosowana chirurgia w celu usunięcia zmian powodujących objawy, nawet jeśli nie jest to leczenie całkowicie wyleczające.

Nowoczesne metody leczenia czerniaka, takie jak immunoterapia i terapia celowana, mogą być również stosowane u pacjentów z czerniakiem przewodu pokarmowego. W opisywanym przypadku pacjentka była leczona codziennym trametinibem przez 2 lata5.

Rokowanie i przeżycie

Rokowanie w przypadku czerniaka żołądka i jelit jest na ogół poważne. Mediana czasu przeżycia dla pacjentów z czerniakiem, u których występuje inwazja przewodu pokarmowego, wynosi mniej niż 1 rok5.

Wszystkie czerniaki błon śluzowych, w tym te występujące w przewodzie pokarmowym, mają gorsze rokowanie w porównaniu z czerniakami skóry44. Choroba ta charakteryzuje się agresywnym przebiegiem i złym rokowaniem, jeśli rozpoznanie jest opóźnione5.

Badania pokazują, że najlepsze całkowite przeżycie osiąga się przy zastosowaniu strategii leczenia obejmującej interwencję chirurgiczną44. Wczesna diagnoza i leczenie poprawiają jakość i długość życia, nawet w przypadkach paliatywnych22.

Radiologiczna identyfikacja przerzutów czerniaka w przewodzie pokarmowym jest ważna, ponieważ wczesne rozpoznanie i leczenie poprawiają jakość i ilość życia22. Dlatego tak ważne jest utrzymywanie wysokiego poziomu czujności diagnostycznej u pacjentów z historią czerniaka6.

Ważne jest, aby rozważyć przerzuty do żołądka u pacjentów z historią czerniaka, którzy zgłaszają się z niespecyficznymi objawami brzusznymi, takimi jak ból brzucha, nudności, wymioty, czarne stolce lub krew w stolcu, utrata masy ciała i niedokrwistość5.