Badanie nad zapobieganiem przewlekłemu bólowi pooperacyjnemu po operacji przepukliny pachwinowej i kolana z użyciem tapentadolu dla pacjentów pooperacyjnych
Ból zabiegowy to dolegliwość, której doświadczają dzieci podczas zabiegów medycznych, takich jak szczepienia, nakłucia czy badania krwi. Choć wydaje się nieunikniony, istnieją skuteczne metody jego łagodzenia – zarówno farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne.
Czym jest ból zabiegowy
Ból zabiegowy odnosi się do bólu, którego dzieci doświadczają podczas różnych procedur medycznych. Obejmuje to szczepienia i inne zastrzyki, nakłucia żylne, obrzezanie, biopsje szpiku kostnego oraz punkcje lędźwiowe. Ten rodzaj bólu jest związany z badaniami, zabiegami diagnostycznymi lub terapeutycznymi, które są częścią opieki medycznej.
Ból związany z zabiegami występuje nie tylko u dzieci – również dorośli pacjenci zgłaszają, że procedury takie jak usuwanie cewników udowych, drenów chirurgicznych, odsysanie tchawicy czy nawet obracanie się w łóżku są bolesne. Jednak w przypadku dzieci problem ten wymaga szczególnej uwagi, ponieważ młodzi pacjenci mogą mieć trudności z komunikowaniem swoich odczuć.
Częstotliwość i przebieg
Dzieci przechodzą liczne zabiegi medyczne w ramach opieki zdrowotnej przez całe dzieciństwo. Szczególnie igły są powszechne w każdym wieku życia, ponieważ są używane do zapobiegania chorobom, ich diagnozowania, leczenia i monitorowania różnych stanów i schorzeń. Na przykład, na całym świecie wykonuje się od 8 do 12 miliardów szczepień rocznie.
Wiele zabiegów bolesnych jest związanych z interwencjami medycznymi, w tym ze szczepieniami, nakłuciem pięty, pobieraniem krwi żylnej, zakładaniem wkłuć dożylnych oraz zmianą opatrunków. Dzieci często doświadczają wielu bolesnych zabiegów podczas pobytu w oddziałach ratunkowych.
Czynniki wpływające na odczuwanie bólu
Na odczuwanie bólu zabiegowego przez dzieci wpływa wiele różnych czynników. Można je podzielić na trzy główne kategorie:
Czynniki biologiczne obejmują między innymi płeć dziecka. Czynniki psychospołeczne to na przykład poziom lęku oraz zachowania rodziców, które mogą znacząco wpływać na to, jak dziecko przeżywa ból. Czynniki związane z samym zabiegiem dotyczą inwazyjności procedury oraz otoczenia, w którym się ona odbywa.
Warto również pamiętać, że zmiany rozwojowe w reakcjach na ból, odpowiedzi na leki przeciwbólowe oraz farmakokinetyka leków (czyli sposób, w jaki organizm przetwarza leki) u noworodków różnią się od starszych dzieci i wymagają uwzględnienia przy planowaniu leczenia bólu zabiegowego.
Skutki nieleczonego bólu
Noworodki, niemowlęta i dzieci odczuwają ból i wymagają analgezji (czyli leczenia przeciwbólowego) podczas bolesnych zabiegów. Nieleczony ból może mieć skutki zarówno krótko-, jak i długoterminowe, w tym uwrażliwienie na epizody bólowe w późniejszym życiu.
Badania etnograficzne przeprowadzone w oddziałach ratunkowych ujawniły niepokojące praktyki. Zaobserwowano między innymi niestosowanie metod farmakologicznych przy prostych zabiegach z użyciem igieł oraz częste stosowanie fizycznego przytrzymywania dzieci podczas bolesnych procedur. Takie praktyki mogą negatywnie wpływać na zarządzanie bólem zabiegowym u dzieci.
Doświadczenia opiekunów
Opiekunowie dzieci przechodzących zabiegi bolesne mają szczególne potrzeby informacyjne i odgrywają ważną rolę w procesie opieki. Badania jakościowe z opiekunami dzieci, które przechodziły zakładanie wkłuć dożylnych lub nakłucia żylne w oddziałach ratunkowych dla dzieci, ujawniły cztery główne obszary:
Opiekunowie najbardziej cenili otrzymywanie informacji bezpośrednio od pracowników służby zdrowia. Wyrazili również, że personel medyczny powinien kierować informacje o zabiegu bezpośrednio do dziecka i wskazali strategie angażowania dzieci w ich opiekę. Opiekunowie chcieli być upoważnieni do zadawania świadomych pytań pracownikom służby zdrowia.
Ponadto opiekunowie zgłaszali negatywne doświadczenia związane z zabiegami u ich dzieci, które występowały głównie w ośrodkach niepediatrycznych. Te doświadczenia podkreślają znaczenie właściwej komunikacji i przygotowania zarówno dzieci, jak i ich opiekunów.
Metody leczenia bólu zabiegowego
Metody niefarmakologiczne
Istnieje szereg interwencji niefarmakologicznych, które okazały się skuteczne w łagodzeniu bólu zabiegowego u niemowląt i dzieci. Są one najbardziej skuteczne, gdy są stosowane w połączeniu z metodami farmakologicznymi.
W przypadku niemowląt do 18 miesięcy, doustna sacharoza (roztwór cukru) jest bezpiecznym i skutecznym łagodnym środkiem przeciwbólowym, który zmniejsza krótkotrwały ból i stres podczas drobnych zabiegów. Małe ilości słodkich roztworów umieszcza się na języku niemowlęcia, aby zmniejszyć ból zabiegowy. Proponowany mechanizm działania przeciwbólowego to reakcja opioidowa wywoływana słodkim smakiem.
Gdy to możliwe, powinno się stosować karmienie piersią lub kontakt skóra do skóry (znany również jako opieka kangura) w celu łagodzenia bólu zabiegowego. Należy również stosować dodatkowe środki wspierające, takie jak trzymanie ułożeniowe (pozycja, w której kończyny niemowlęcia są blisko tułowia), owijanie, ciepło, ssanie niepożywcze (używanie smoczka) oraz rozpraszanie uwagi.
Do innych technik niefarmakologicznych należą urządzenia wibracyjne umieszczane na skórze dziecka obok miejsca wkłucia oraz plastikowe narzędzia z małymi, tępymi wypustkami, które pomagają odwrócić uwagę dziecka od sygnałów bólowych igły.
Metody farmakologiczne
Krem znieczulający (4% lidokaina) nakładany na skórę z wyprzedzeniem zwykle znacznie zmniejsza ból związany z ukłuciami igłą. Pacjenci zgłaszają, że leki przeciwbólowe skutecznie zmniejszają ból zabiegowy.
Dostępne są kompleksowe wytyczne oparte na dowodach naukowych, które mają na celu kierowanie skutecznym zarządzaniem bólem zabiegowym u noworodków, niemowląt i starszych dzieci. Niestety, interwencje oparte na dowodach w celu łagodzenia bólu i stresu są niedostatecznie wykorzystywane w oddziałach ratunkowych.
Praktyka kliniczna
Wielu pracowników służby zdrowia traktuje ból jako coś naturalnego, co towarzyszy zabiegom medycznym, takim jak nakłucia żylne, zakładanie wkłuć dożylnych czy odsysanie. Jednak pacjenci mają inne zdanie na ten temat.
Badania praktyki codziennej w oddziałach ratunkowych ujawniają problemy, które mogą negatywnie wpływać na zarządzanie bólem zabiegowym u dzieci. Należy do nich przede wszystkim niestosowanie technik farmakologicznych przy prostych zabiegach z użyciem igieł oraz częste używanie fizycznego przytrzymywania podczas bolesnych procedur.
Aby poprawić opiekę, opracowano narzędzia do przekazywania wiedzy skierowane do opiekunów. Mają one na celu umożliwienie opiekunom aktywnego uczestnictwa w opiece zdrowotnej ich dziecka i wspieranie wdrażania praktyk opartych na dowodach naukowych.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Belgia
