W skrócie

Zapalenie jelita grubego to stan, w którym wewnętrzna wyścielanka jelita grubego staje się opuchnięta i podrażniona. Może powodować ból brzucha, biegunkę oraz obecność krwi w stolcu, ale odpowiednie leczenie i zmiany w stylu życia mogą pomóc w kontrolowaniu objawów.

Czym jest zapalenie jelita grubego?

Zapalenie jelita grubego to stan, w którym dochodzi do stanu zapalnego (opuchlizny) jelita grubego, które jest główną częścią jelita wielkiego. Jelito grube to końcowy odcinek układu pokarmowego, gdzie strawiony pokarm zamienia się w stolec.

Gdy dochodzi do zapalenia, tkanki jelita grubego puchną i powodują dyskomfort. Może to wpływać na pracę jelit, powodując ból, biegunkę, a czasami krew w stolcu. Zapalenie jelita grubego może również obniżać jakość życia i utrudniać wykonywanie codziennych czynności.

Istnieją różne rodzaje zapalenia jelita grubego. Niektóre są krótkotrwałe i łatwe do leczenia, podobnie jak zatrucie pokarmowe. Inne rodzaje, takie jak nieswoiste zapalenia jelit, są długotrwałe i trudniejsze w leczeniu. Zapalenie jelita grubego jest poważniejsze, gdy nie ustępuje samoistnie. Ciężkie przypadki mogą z czasem uszkodzić jelito grube.

Zapalenie jelita grubego to stan, w którym błona śluzowa (wewnętrzna wyścielanka) jelita grubego ulega ostrej lub przewlekłej zmianom zapalnym.

Objawy zapalenia jelita grubego

Osoby z zapaleniem jelita grubego mogą odczuwać różne objawy, w zależności od nasilenia choroby.

Typowe objawy obejmują:

Ból brzucha
Wzdęcia
Uczucie pilnej potrzeby wypróżnienia
Wodnistą biegunkę
Śluz lub krew w stolcu
Utratę apetytu
Gorączkę
Zmęczenie

Nasilenie objawów może być różne, w zależności od tego, jak duża część jelita grubego jest zajęta przez proces zapalny i jak poważne jest uszkodzenie. U niektórych osób choroba ma znaczący wpływ na codzienne życie.

Niektórzy ludzie mogą mieć przez tygodnie lub miesiące bardzo łagodne objawy lub ich całkowity brak (stan nazywany remisją), po których następują okresy, gdy objawy są szczególnie dokuczliwe. Takie okresy nazywamy zaostrzeniami lub rzutami.

Podczas zaostrzenia niektóre osoby z zapaleniem jelita grubego doświadczają również objawów poza jelitami, które nazywamy objawami pozajelitowymi. Mogą one obejmować bolesne i opuchnięte stawy (zapalenie stawów), owrzodzenia w jamie ustnej, opuchlizny tkanki tłuszczowej pod skórą powodujące guzki i plamy, podrażnione i czerwone oczy oraz problemy z kośćmi, takie jak osteoporoza.

Przyczyny i rodzaje zapalenia jelita grubego

Przyczyny zapalenia jelita grubego mogą się różnić w zależności od rodzaju choroby.

Zapalenie jelita grubego wywołane zakażeniem jest spowodowane przez infekcję wirusową, pasożytniczą lub bakteryjną. Najczęstsze przyczyny to Salmonella i E. coli. Większość ludzi zaraża się przez spożycie skażonej żywności lub wody.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego jest wynikiem działania specyficznej bakterii znanej jako C. diff (Clostridioides difficile). Bakteria C. diff już żyje w jelitach, ale niektóre antybiotyki mogą spowodować nadmierny rozrost C. diff.

Alergiczne zapalenie jelita grubego dotyka głównie niemowląt karmionych piersią. Przyczyną jest alergia na białko zawarte w mleku krowim (nietolerancja laktozy).

Niedokrwienne zapalenie jelita grubego występuje, gdy jelita nie otrzymują wystarczającej ilości krwi z powodu zablokowania naczyń krwionośnych przez skrzepy krwi, tętniaki lub miażdżycę.

Nieswoiste zapalenia jelit, w tym wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna, to choroby autoimmunologiczne, które mogą mieć podłoże genetyczne i być wyzwalane przez czynniki środowiskowe. Pacjenci mogą mieć objawy pozajelitowe, takie jak wysypka skórna, zapalenie stawów lub zapalenie błony naczyniowej oka.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest uważane za chorobę autoimmunologiczną. Oznacza to, że układ odpornościowy organizmu, który jest jego obroną przed zakażeniami, zaczyna działać nieprawidłowo i atakuje zdrową tkankę. Najpopularniejsza teoria mówi, że układ odpornościowy błędnie uznaje nieszkodliwe bakterie w jelicie grubym za zagrożenie i atakuje tkanki jelita grubego, powodując jego zapalenie.

Dokładnie nie wiadomo, co powoduje takie zachowanie układu odpornościowego. Wielu ekspertów uważa, że jest to kombinacja czynników genetycznych i środowiskowych.

Popromienne zapalenie jelita grubego jest zwykle tymczasowym efektem ubocznym radioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów sąsiedniego narządu. Jednak może ono stać się przewlekłym zapaleniem jelita grubego po leczeniu.

Rozpoznawanie choroby

Jeśli masz objawy zapalenia jelita grubego i nie zostałeś jeszcze zdiagnozowany, powinieneś jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Może on zlecić badania krwi lub próbek stolca, aby pomóc ustalić, co może powodować twoje objawy. W razie potrzeby może skierować cię do szpitala na dalsze badania.

Czasami objawy ustępują bez leczenia. Możesz jednak potrzebować leczenia, takiego jak leki, lub więcej badań, takich jak badania krwi lub badanie stolca. Możesz również potrzebować badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa lub kolonoskopia. W niektórych przypadkach lekarz może chcieć zbadać próbkę tkanki z jelita. To badanie nazywa się biopsją.

Kontrola następcza jest kluczowym elementem twojego leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umówisz się na wszystkie wizyty i zadzwoń do lekarza, jeśli masz problemy. Dobrze jest również znać wyniki swoich badań i prowadzić listę leków, które przyjmujesz.

Leczenie zapalenia jelita grubego

Leczenie zapalenia jelita grubego zależy od tego, jak poważny jest stan i jak często pojawiają się objawy. Główne cele leczenia to zmniejszenie objawów (wywołanie remisji, czyli okresu bez objawów) oraz utrzymanie remisji.

Zazwyczaj obejmuje to przyjmowanie różnych rodzajów leków, chociaż czasami możliwa jest operacja. Twoje leczenie będzie zwykle prowadzone przez zespół specjalistów, w tym lekarzy gastroenterologów lub chirurgów, lekarzy pierwszego kontaktu i pielęgniarek specjalistycznych.

Leki przeciwzapalne

Aminosalicylany, znane również jako 5-ASA, to leki, które pomagają zmniejszyć stan zapalny. To z kolei pozwala uszkodzonej tkance się goić. Są one zwykle pierwszą opcją leczenia łagodnego lub umiarkowanego zapalenia jelita grubego.

Leki 5-ASA można stosować jako leczenie krótkoterminowe podczas zaostrzeń. Można je również przyjmować długoterminowo, zwykle przez resztę życia, aby utrzymać remisję. Można je przyjmować doustnie (przez połykanie tabletki lub kapsułki), jako czopek (kapsułka, którą wkłada się do odbytu, gdzie się rozpuszcza) lub przez lewatywę (gdy płyn jest pompowany do jelita grubego).

Te leki rzadko powodują skutki uboczne, ale u niektórych osób mogą wystąpić bóle głowy, mdłości, ból brzucha, wysypka lub biegunka.

Kortykosteroidy

Kortykosteroidy, takie jak prednizolon, to alternatywny rodzaj leku stosowany w celu zmniejszenia stanu zapalnego. Można je stosować razem z lekami 5-ASA lub zamiast nich w leczeniu zaostrzenia, jeśli same 5-ASA nie są skuteczne.

Podobnie jak 5-ASA, steroidy można podawać doustnie lub przez czopek lub lewatywę. Jednak w przeciwieństwie do 5-ASA, kortykosteroidów nie stosuje się jako leczenia długoterminowego w celu utrzymania remisji, ponieważ mogą powodować potencjalnie poważne skutki uboczne, takie jak osłabienie kości (osteoporoza) i zmętnienia w soczewce oka (zaćma), gdy są stosowane przez długi czas.

Skutki uboczne krótkotrwałego stosowania sterydów mogą obejmować trądzik, przyrost masy ciała, zwiększony apetyt, zmiany nastroju (takie jak większa drażliwość) oraz trudności ze snem (bezsenność).

Leki immunosupresyjne

Leki immunosupresyjne, takie jak takrolimus i azatiopryna, to leki zmniejszające aktywność układu odpornościowego. Są one zwykle podawane w postaci tabletek w leczeniu łagodnych lub umiarkowanych zaostrzeń.

Leczenie wspomagające

Leczenie obejmuje zaprzestanie karmienia, dekompresję poprzez sondę nosowo-żołądkową oraz dożylne uzupełnianie płynów z kontrolą elektrolitów i równowagi kwasowo-zasadowej. Antybiotyki powinny być rozpoczęte, jak tylko zostaną pobrane posiewy. Zapewniane jest ścisłe monitorowanie ze wsparciem sercowo-oddechowym w razie potrzeby.

Życie z zapaleniem jelita grubego

Są pewne rzeczy, które możesz zrobić, aby pomóc kontrolować objawy zapalenia jelita grubego i zmniejszyć ryzyko powikłań.

Większości osób z zapaleniem jelita grubego zaleca się stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety i picie dużej ilości płynów. Ma to na celu uniknięcie odwodnienia i zapewnienie wszystkich potrzebnych składników odżywczych. Nie uważa się, aby konkretna dieta odgrywała rolę w wywoływaniu zapalenia jelita grubego.

Prowadzenie dzienniczka żywieniowego, w którym dokumentujesz to, co jesz, może być również pomocne. Możesz odkryć, że tolerujesz niektóre pokarmy, podczas gdy inne pogorszają twoje objawy. Prowadząc rejestr tego, co i kiedy jesz, powinieneś być w stanie zidentyfikować problematyczne pokarmy i wyeliminować je ze swojej diety.

Nie powinieneś jednak eliminować całych grup pokarmowych (takich jak produkty mleczne) ze swojej diety bez konsultacji z zespołem opiekującym się tobą, ponieważ możesz nie otrzymywać wystarczającej ilości niektórych witamin i minerałów.

Radzenie sobie ze stresem

Chociaż stres nie powoduje zapalenia jelita grubego, skuteczne radzenie sobie ze stresem może zmniejszyć częstotliwość objawów. Następujące porady mogą pomóc: ćwiczenia fizyczne (udowodniono, że zmniejszają stres i poprawiają nastrój), techniki relaksacyjne (ćwiczenia oddechowe, medytacja i joga to dobre sposoby na nauczenie się relaksu) oraz komunikacja (życie z zapaleniem jelita grubego może być frustrujące i izolujące; rozmowa z innymi osobami z tym schorzeniem może pomóc).

Wpływ emocjonalny

Życie z długotrwałą chorobą, która jest tak nieprzewidywalna i potencjalnie wyniszczająca jak zapalenie jelita grubego, może mieć znaczący wpływ emocjonalny. W niektórych przypadkach lęk i stres spowodowane zapaleniem jelita grubego mogą prowadzić do depresji.

Oznaki depresji obejmują poczucie przygnębienia, beznadziejności i brak radości z czynności, które kiedyś sprawiały przyjemność. Jeśli myślisz, że możesz być w depresji, skontaktuj się z lekarzem po poradę.

Aktywność fizyczna

Ćwiczenia fizyczne mają wiele dobrze znanych korzyści. Ale czasami może być trudno ćwiczyć, zwłaszcza jeśli doświadczasz objawów zapalenia jelita grubego. Jeśli tak się dzieje, możesz uznać za najlepsze ograniczenie ćwiczeń lub rozważenie aktywności o niskim wpływie, takich jak chodzenie. Lub zawsze możesz ograniczyć ćwiczenia i podjąć je ponownie, gdy będziesz mieć objawy lepiej pod kontrolą.

Zalecenia żywieniowe

Podczas zaostrzenia zapalenia jelita grubego może być potrzebne trzymanie się pokarmów łatwostrawnych, o niskiej zawartości błonnika. Niektóre z najlepszych wyborów pokarmowych to potrawy oparte na zbożach (węglowodany mogą być łatwe dla układu pokarmowego), na które można nałożyć białko pełnowartościowe.

Powinieneś jeść częściej mniejsze posiłki, zamiast trzech głównych posiłków. Dobrze jest również rozważyć stosowanie diety o niskiej zawartości błonnika podczas zaostrzenia. W razie potrzeby można przyjmować suplementy żywieniowe.

Ważne jest, aby porozmawiać ze swoim zespołem opiekującym się tobą przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w diecie.

Rokowanie i powikłania

Przewlekłe zapalenie jelita grubego może powodować długotrwałe uszkodzenia jelita grubego i wpływać na jakość życia.

Jeśli zostało zdiagnozowane u ciebie zapalenie jelita grubego i myślisz, że możesz mieć ciężkie zaostrzenie, skontaktuj się z lekarzem lub zespołem opiekującym się tobą po poradę. Możesz potrzebować pilnego przyjęcia do szpitala w celu natychmiastowej opieki.

Powinieneś zadzwonić pod numer alarmowy, jeśli masz ciężki ból brzucha lub twój stolec jest ciemnoczerwony lub bardzo krwawy. Zadzwoń do lekarza natychmiast, jeśli jesteś oszołomiony lub masz zawroty głowy, masz trudności z oddychaniem lub oddychasz szybciej, masz nowy lub gorszy ból brzucha, masz nową lub wyższą gorączkę, masz oznaki odwodnienia (takie jak suche oczy i suche usta, oddawanie niewielkiej ilości moczu, uczucie większego pragnienia niż zwykle) lub masz nudności i wymioty i nie możesz zatrzymać płynów.

Odpoczywaj, aż poczujesz się lepiej. Kiedy znowu będziesz miał ochotę jeść, zacznij od małych porcji jedzenia. Aby zapobiec odwodnieniu, pij dużo płynów. Wybierz wodę i inne przezroczyste płyny, aż poczujesz się lepiej.

Powikłania mogą być poważne, ale większość osób z zapaleniem jelita grubego może kontrolować swoje objawy i prowadzić aktywne życie.

Zapalenie jelita grubego

Badania kliniczne: Zapalenie jelita grubego