Badanie wpływu mikrobioty jelitowej na metabolizm energii komórek u pacjentów z chorobą zapalną jelit przy użyciu amfoterycyny B, wankomycyny i gentamycyny.
Nieswoiste zapalenie jelit (NZJ) to grupa przewlekłych chorób powodujących stan zapalny w przewodzie pokarmowym. Dwie główne postaci to choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Chociaż nie ma na nie lekarstwa, dostępne są skuteczne metody leczenia pozwalające kontrolować objawy i prowadzić aktywne życie.
Czym jest nieswoiste zapalenie jelit
Nieswoiste zapalenie jelit (NZJ) to nazwa grupy schorzeń, które powodują przewlekły stan zapalny w przewodzie pokarmowym (układzie trawiennym). Stan zapalny oznacza, że tkanka staje się zaczerwieniona, opuchnięta i często bolesna.
NZJ występuje, gdy naturalny system obronny organizmu omyłkowo atakuje zdrowe komórki jelitowe. To powoduje stan zapalny i inne uszkodzenia, które nie ustępują samoczynnie. Choroba może wpływać nie tylko na jelita – może oddziaływać na ogólne zdrowie fizyczne, samopoczucie emocjonalne, a nawet zdrowie psychiczne.
Nieswoiste zapalenie jelit jest chorobą na całe życie, której nie można wyleczyć. Może to brzmieć przygnębiająco, ale istnieją metody leczenia, które pozwalają kontrolować objawy NZJ i podejmować kroki, aby choroba nie zakłócała codziennego życia.
Eksperci szacują, że w Stanach Zjednoczonych na nieswoiste zapalenie jelit cierpi około 1,6 miliona osób. Szacuje się, że około 2,4 miliona Amerykanów ma tę chorobę.
Rodzaje nieswoistego zapalenia jelit
Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego to dwie główne postacie nieswoistego zapalenia jelit. Pomimo pewnych podobieństw, każda z nich wpływa na różne części przewodu pokarmowego w odmienny sposób.
Choroba Leśniowskiego-Crohna powoduje powstawanie owrzodzeń (ran) w przewodzie pokarmowym. Może dotknąć każdą część układu trawiennego – od ust po odbyt – ale najczęściej rozwija się w jelicie cienkim i górnej części jelita grubego. Stan zapalny może występować plamisty, a zmiany zapalne i owrzodzenia mogą pojawiać się w głębokich warstwach jelit.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego powoduje obrzęk i owrzodzenia w jelicie grubym. Zwykle zaczyna się w odbytnicy i może rozprzestrzenić się na część lub całość okrężnicy (jelita grubego). W przeciwieństwie do choroby Crohna, dotknięta jest warstwa powierzchniowa tkanki w jelicie grubym. Stan zapalny w tej postaci ma tendencję do bycia jednolitym – cała wyściółka w dotkniętej części jelit jest objęta stanem zapalnym.
Objawy choroby
Objawy nieswoistego zapalenia jelit mogą być różne – od łagodnych do ciężkich. Objawy pojawiają się i ustępują falami. Remisja to okresy, gdy objawy tymczasowo znikają, natomiast rzuty (zaostrzenia) to okresy nasilenia objawów.
Typowe objawy obejmują:
Biegunkę lub zmiany w wypróżnieniach
Ból brzucha
Zmęczenie
Nudności
Utratę wagi
Krew lub śluz (przezroczysty płyn) w stolcu
Krwawienie z odbytu
Uczucie ciągłego zmęczenia
Biegunkę trwającą dłużej niż 4 tygodnie
Objawy mogą pojawić się nagle (rzuty) i powodować intensywne skurcze żołądka, biegunkę i inne problemy.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Nie jest do końca jasne, co powoduje nieswoiste zapalenie jelit. Choroba występuje, gdy układ odpornościowy atakuje jelita, co prowadzi do stanu zapalnego.
Badania nie ustaliły dokładnych przyczyn NZJ, ale zidentyfikowano, że geny, układ odpornościowy i środowisko odgrywają rolę w rozwoju stanu zapalnego.
Istnieje większe prawdopodobieństwo zachorowania na NZJ, jeśli ktoś z bliskiej rodziny ma tę chorobę – na przykład jedno z rodziców, dziadków lub rodzeństwo.
NZJ występuje u osób genetycznie podatnych po wzmożonej odpowiedzi immunologicznej na normalny bodziec, taki jak pokarm i flora jelitowa.
Powikłania zdrowotne
Nieswoiste zapalenie jelit może prowadzić do powikłań zdrowotnych zarówno wewnątrz przewodu pokarmowego, jak i poza nim.
Powikłania poza przewodem pokarmowym (zwane "objawami pozajelitowymi") obejmują:
Niską liczbę czerwonych krwinek (niedokrwistość)
Zmniejszoną gęstość kości
Bólestawów
Zmiany skórne
Podrażnienie oczu
Opóźniony lub upośledzony wzrost u niektórych dzieci
Bez właściwego leczenia pacjenci mogą cierpieć z powodu bólu brzucha, niedokrwistości, biegunki, utraty wagi, niedożywienia i raka.
Rozpoznanie choroby
Nie ma jednego badania medycznego pozwalającego rozpoznać nieswoiste zapalenie jelit, ale istnieją różne testy diagnostyczne i procedury.
Rozpoznanie często opiera się na badaniu kolonoskopowym. Jest to procedura, podczas której do okrężnicy wprowadzana jest rurka, aby obejrzeć wnętrze jelita grubego i pomóc w rozpoznaniu lub leczeniu niektórych schorzeń medycznych.
Lekarze mogą również stosować inne metody diagnostyczne, takie jak badania obrazowe, badania krwi i biopsję (pobranie próbki tkanki do badania).
Leczenie i zarządzanie objawami
Leczenie nieswoistego zapalenia jelit będzie zależeć od objawów. Jeśli stan pacjenta jest bardzo poważny, może być konieczne leczenie w szpitalu.
Metody leczenia mogą obejmować:
Leki pomagające złagodzić objawy, takie jak steroidy (leki przeciwzapalne) i inne leki, które mogą pomóc utrzymać objawy pod kontrolą
Operację chirurgiczną polegającą na usunięciu części jelita, jeśli objawy są poważne
NZJ nie ma lekarstwa, ale właściwe leczenie może:
Kontrolować stan zapalny (obrzęk)
Łagodzić objawy
Zaradzić niedoborom odżywczym
Leki na receptę są powszechnie stosowane do leczenia i kontrolowania NZJ. Stosowanie się do zaleceń lekarskich to najlepszy sposób na kontrolowanie objawów i rzutów choroby.
Krótkoterminowym celem jest poprawa samopoczucia pacjenta. Nazywa się to remisją kliniczną, co oznacza, że objawy ustąpiły. Obecnie specjaliści od NZJ coraz częściej koncentrują się na wyprzedzaniu objawów, co często oznacza dostosowywanie dawki leku w celu zmniejszenia stanu zapalnego. Celem jest gojenie błony śluzowej, co jest standardem klinicznym oznaczającym, że wewnętrzna wyściółka jelita (błona śluzowa) nie jest objęta stanem zapalnym i wygląda normalnie w badaniach obrazowych.
Życie z nieswoistym zapaleniem jelit
Nieswoiste zapalenie jelit to stan na całe życie, który można leczyć, aby maksymalnie wydłużyć czas bez objawów. Większość osób z NZJ prowadzi aktywne życie z długimi okresami remisji (bez objawów).
Ważne jest ścisłe współdziałanie z zespołem medycznym w celu optymalizacji planu leczenia. Należy informować lekarzy o swoim samopoczuciu, objawach i doświadczeniach z zaostrzeniami choroby. Trzeba też być szczerym co do stylu życia, diety i aktywności.
Dieta i zdrowe nawyki mogą pomóc w kontrolowaniu objawów NZJ i rzutów. Przestrzeganie planu leczenia maksymalizuje czas bez objawów.
Nie ma jednej, idealnej diety, która zmniejsza objawy i uzupełnia utracone składniki odżywcze. Dlatego ważne jest, aby zwracać uwagę na indywidualne reakcje na jedzenie. Prowadzenie dzienniczka żywieniowego może pomóc zidentyfikować pokarmy powodujące problemy trawienne. Każdego dnia należy zapisywać, co się je i jakie są reakcje.
Chociaż można jeść większość pokarmów do czasu wystąpienia rzutu, niektóre z najzdrowszych pokarmów mogą nasilać objawy. Zalecenia żywieniowe są różne dla każdej choroby i dla każdego pacjenta. Ważne jest, aby omawiać odpowiednie dla siebie metody leczenia z dietetykiem i lekarzem.
Planowanie może pomóc w radzeniu sobie z codziennymi sytuacjami. Warto wiedzieć, gdzie znajdują się czyste toalety, jeść częściej małe posiłki zamiast trzech dużych, szczególnie w podróży lub gdy nie ma łatwego dostępu do łazienek. Jeśli niedawno wystąpił rzut, należy jeść produkty, które według wiedzy pacjenta ograniczą objawy.
Pomocne mogą być także:
Codzienna aktywność fizyczna
Uczestnictwo w zajęciach redukujących stres
Konsultacje z lekarzem przed długą podróżą
Grupy wsparcia dla osób z nieswoistym zapaleniem jelit mogą pomóc w wielu problemach. Inne osoby odczuwały wiele z tego, co może odczuwać pacjent. Sama świadomość, że nie jest się samemu, może być wielką pociechą. Ktoś z grupy wsparcia może też zaproponować wskazówkę dotyczącą podróżowania lub umiejętność radzenia sobie, która będzie idealna dla danej osoby.
Depresja i lęk są częste u pacjentów z NZJ. W razie potrzeby należy szukać wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego. NZJ może wpływać na jakość życia, a radzenie sobie może być trudne.
Indywidualne doświadczenia z NZJ różnią się w zależności od typu choroby, osoby i czasu. Jednak większość pacjentów prowadzi aktywne życie z długimi okresami remisji, mimo sporadycznych rzutów.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia
