Podpajęczynówkowy krwotok

Czym jest podpajęczynówkowy krwotok

Podpajęczynówkowy krwotok to krwawienie w przestrzeni między mózgiem a cienkimi tkankami, które go pokrywają i chronią. Jest to nagły przypadek medyczny wymagający natychmiastowego leczenia1.

Mózg otoczony jest trzema warstwami błon, zwanych oponami mózgowymi, które znajdują się między czaszką a tkanką mózgową. Najbardziej zewnętrzna warstwa to opona twarda, środkowa warstwa to pajęczynówka, a warstwa najbliższa mózgu to opona miękka. Podpajęczynówkowy krwotok występuje, gdy dochodzi do krwawienia poniżej warstwy pajęczynówki1.

Krew z podpajęczynówkowego krwotoku dostaje się do przestrzeni między mózgiem a czaszką, mieszając się z płynem mózgowo-rdzeniowym, który amortyzuje mózg i rdzeń kręgowy. Gdy krew wpływa do płynu mózgowo-rdzeniowego, zwiększa się ciśnienie otaczające mózg. Zwiększone ciśnienie może zakłócać funkcjonowanie mózgu1.

Podpajęczynówkowy krwotok stanowi około 6-8% wszystkich udarów i pozostaje główną przyczyną nagłej śmierci oraz długotrwałej niepełnosprawności neurologicznej, pomimo postępów w neurochirurgii i intensywnej opiece neurologicznej1.

Objawy

Głównym objawem podpajęczynówkowego krwotoku jest ból głowy typu piorunującego – niezwykle bolesny ból głowy, który pojawia się nagle, jak uderzenie pioruna. Osoby, które doświadczyły piorunującego bólu głowy, często opisują go jako najgorszy ból głowy w ich życiu, niepodobny do żadnego bólu głowy, jakiego wcześniej doświadczyły1.

Chociaż objawy mogą się różnić, charakterystycznym objawem jest właśnie ów piorunujący ból głowy, który pacjenci mogą opisywać jako „najgorszy ból głowy w moim życiu". Powinno to skłonić do dalszych badań obrazowych1.

Ból głowy często towarzyszy:

• nudności
• wymioty
• podwójne widzenie
• ból karku lub sztywny kark
• duża wrażliwość na światło
• napad padaczkowy lub niekontrolowane drżenie
• omdlenie, senność lub dezorientacja
• opadanie jednej strony twarzy, niewyraźna mowa lub słabość po jednej stronie ciała1

Dość często występują oznaki objawów oponowych spowodowane rozprzestrzenianiem się krwi do czwartej komory mózgu i dalej w dół rdzenia kręgowego, co drażni nerwy i powoduje ból karku i pleców. Mogą wystąpić deficyty nerwów czaszkowych1.

Podpajęczynówkowy krwotok może wystąpić w dowolnym momencie, ale może być bardziej prawdopodobny podczas wykonywania czynności takich jak kaszel, chodzenie do toalety, podnoszenie czegoś ciężkiego lub podczas stosunku1.

Pacjenci z ciężkim podpajęczynówkowym krwotokiem często prezentują się w stanie śpiączki, co wymaga szybkiej oceny i pilnego leczenia, ponieważ śpiączka może być odwracalna1.

Przyczyny

Podpajęczynówkowy krwotok najczęściej dotyka osoby, które mają wybrzuszenie naczynia krwionośnego w mózgu, zwane tętniakiem mózgu. Nie zawsze istnieje oczywisty powód, dla którego możesz mieć tętniak mózgu. Niektórzy ludzie mają je od urodzenia, podczas gdy inni mogą je rozwinąć później. Możesz być bardziej narażony na tętniak mózgu, jeśli inne osoby w twojej rodzinie je mają1.

Większość tętniaków mózgu nie powoduje problemów, ale jeśli jeden pęknie, może spowodować krwawienie w przestrzeni między wewnętrzną częścią czaszki a mózgiem (przestrzeń podpajęczynówkowa). Ten rodzaj krwawienia nazywa się krwotokiem podpajęczynówkowym1.

Pęknięcie tętniaków workowych powoduje około 80-85% przypadków samoistnego podpajęczynówkowego krwotoku1. Gdy podpajęczynówkowy krwotok jest spowodowany pękniętym tętniakiem workowym, tętniak zwykle znajduje się w miejscu, gdzie naczynie krwionośne rozgałęzia się od jednej z dużych tętnic. Około 20% pacjentów, którzy mieli podpajęczynówkowy krwotok, ma wiele tętniaków1.

Podpajęczynówkowy krwotok może również wystąpić, ponieważ krew wycieka z nieprawidłowego splotu naczyń krwionośnych, zwanego malformacją tętniczo-żylną1.

Podpajęczynówkowe krwotoki mogą być również spowodowane:

• poważnym urazem głowy
• problemem ze sposobem, w jaki naczynia krwionośne w mózgu uformowały się (malformacja tętniczo-żylna)1

Większość podpajęczynówkowych krwotoków to przypadki nietraumatyczne (samoistne) i wynikają z pęknięcia tętniaka mózgowego lub, rzadziej, malformacji tętniczo-żylnej1.

Diagnoza

Diagnoza opiera się głównie na obrazowaniu. Podstawowym badaniem jest tomografia komputerowa głowy bez kontrastu. Jest to najpilniejsze i najczęściej wykonywane badanie diagnostyczne1.

Po wykryciu krwawienia, możesz mieć dodatkowe badania, aby ustalić na pewno, że tętniak spowodował krwawienie. Badania te mogą obejmować:

• angiografię tomografii komputerowej (angio-TK)
• nakłucie lędźwiowe
• rezonans magnetyczny (MRI)
• angiografię rezonansu magnetycznego
• angiografię mózgową1

Lekarze powinni przeprowadzić szczegółowe badanie. Obecność ogniskowego deficytu zwiększa stopień krwotoku podpajęczynówkowego i zmienia perspektywę powrotu do zdrowia po zdarzeniu1.

Leczenie

Leczenie podpajęczynówkowego krwotoku koncentruje się na stabilizacji pacjenta, zapobieganiu ponownemu krwawieniu i minimalizowaniu powikłań wtórnych. Wczesna konsultacja z zespołem neurochirurgicznym jest niezbędna, a opieka powinna być prowadzona na oddziale intensywnej opieki neurologicznej lub podobnie wyposażonym oddziale intensywnej terapii1.

Pierwszym priorytetem jest stabilizacja dróg oddechowych, oddychania i krążenia. U pacjentów ze śpiączką, obniżoną świadomością lub podwyższonym ciśnieniem wewnątrzczaszkowym wykonuje się intubację dotchawiczą1.

Głównym leczeniem podpajęczynówkowego krwotoku jest operacja mająca na celu zatrzymanie krwawienia. Może to być wykonane przez:

• usunięcie małego fragmentu kości z czaszki, użycie maleńkiego metalowego klipsa do zamknięcia pękniętego naczynia krwionośnego (tętniaka), a następnie umieszczenie kości z powrotem – nazywane klipsowaniem neurochirurgicznym
• wprowadzenie cienkiej, elastycznej rurki do tętnicy w pachwinie lub nodze, poprowadzenie jej do miejsca pękniętego naczynia krwionośnego i wypełnienie tętniaka małymi metalowymi spiralkami, które zatrzymują krwawienie – nazywane embolizacją wewnątrznaczyniową lub zwojowaniem1

Jeśli masz tętniak, możesz przejść zabieg lub operację w celu jego naprawy. Może to pomóc zapobiec kolejnemu epizodowi krwawienia1.

Celem leczenia jest zapobieganie uszkodzeniu mózgu, większemu krwawieniu i innym poważnym problemom. Prawdopodobnie będziesz na oddziale intensywnej terapii szpitala, gdzie zespół medyczny będzie mógł cię uważnie obserwować. Będą pracować nad kontrolowaniem twojego ciśnienia krwi, radzeniem sobie z bólem i obserwowaniem objawów uszkodzenia mózgu1.

Rokowanie i powrót do zdrowia

Podpajęczynówkowy krwotok stanowi 6-8% wszystkich udarów i pozostaje główną przyczyną nagłej śmierci i długotrwałej niepełnosprawności neurologicznej, pomimo postępów w neurochirurgii i intensywnej opiece neurologicznej. Wskaźniki śmiertelności spadły w ciągu ostatnich trzech dekad, ale pozostają wysokie. Około 10-15% pacjentów umiera przed dotarciem do szpitala, a 40% umiera w ciągu miesiąca od wystąpienia1.

Powrót do zdrowia po podpajęczynówkowym krwotoku jest procesem indywidualnym i nie ma ustalonego wzorca, dlatego może być trudno przewidzieć, jak długo potrwa powrót do zdrowia – każda osoba jest inna i możesz spodziewać się, że będziesz mieć dobre i złe dni podczas powrotu do zdrowia1.

Problemy spowodowane przez podpajęczynówkowy krwotok zależą od tego, która część mózgu została dotknięta i jak duże było uszkodzenie. Na przykład, mogą wystąpić problemy z ruchem, zmysłami, mową, pamięcią, myśleniem lub emocjami. Rehabilitacja po udarze, która obejmuje trening i terapię, może pomóc w powrocie do zdrowia1.

Szybkie rozpoznanie i leczenie są kluczowe1.

Długotrwałe konsekwencje i życie po krwotoku

Często występuje silne zmęczenie, szczególnie w pierwszych miesiącach po krwotoku. Czynności takie jak chodzenie do sklepów, oglądanie telewizji, czytanie lub rozmowa z przyjaciółmi mogą być wyczerpujące. Dzieje się tak, ponieważ twój mózg musi się mocno koncentrować, aby przetworzyć wszystko, co dzieje się wokół ciebie i szybko się męczy. To twój sposób mówienia ci, żebyś zwolnił1.

Możesz również zauważyć, że masz trudności ze spaniem w nocy i możesz spać tylko przez krótkie okresy. Jeśli obudzisz się w nocy i nie możesz zasnąć, spróbuj wstać i zrobić gorący napój, zamiast leżeć i martwić się o brak snu. Może pomóc codzienna rutyna. Staraj się wstawać i kłaść do łóżka o tej samej porze każdego dnia1.

Bóle głowy po wypisie ze szpitala są powszechne, ale zwykle łagodnieją z czasem. Zazwyczaj nie są tak silne jak podczas krwotoku i często można je kontrolować za pomocą leków przeciwbólowych, takich jak paracetamol i kodeina. Zmęczenie jest ściśle związane z bólami głowy i może się nasilić, gdy jesteś zmęczony – to sposób twojego ciała na powiedzenie ci, żebyś zwolnił1.

Ludzie często mówią, że doświadczają dziwnych lub niezwykłych doznań w mózgu, które różnią się od bólów głowy. Są bardzo trudne do wyjaśnienia, ale ludzie czasami opisują je jako „łaskoczące", jak woda płynąca po powierzchni mózgu. Nikt nie wie, dlaczego występują te doznania1.

Ważne środki ostrożności obejmują:

• Jeśli palisz, przestań palić
• Upewnij się, że twoje ciśnienie krwi jest dobrze kontrolowane
• Pozostań dobrze nawodniony1