Nowotwór odbytu to rzadki typ raka, który rozwija się w tkankach wyściełających kanał odbytu lub w skórze wokół odbytnicy. Większość przypadków jest związana z zakażeniem wirusem HPV, a wczesne wykrycie znacznie zwiększa szanse na wyleczenie.
Czym jest nowotwór odbytu?
Nowotwór odbytu rozwija się w tkankach wyściełających kanał odbytniczy (dolną część układu pokarmowego) lub w skórze znajdującej się w pobliżu jego ujścia, czyli odbytnicy. Odbytnica to miejsce, gdzie kał opuszcza organizm.
Kanał odbytniczy ma długość około 2,5 do 4 centymetrów i łączy odbyt z odbytnicą. Ten obszar jest kontrolowany przez dwa pierścieniowate mięśnie zwieracza, które kurczą się, aby utrzymać stolec w środku, i rozluźniają się, aby umożliwić jego wypróżnienie.
Większość nowotworów odbytu to raki płaskonabłonkowe, które powstają z komórek znajdujących się w wyścielaniu kanału odbytniczego.
Jest to stosunkowo rzadki typ nowotworu. W Stanach Zjednoczonych diagnozę tę otrzymuje rocznie około 11 000 osób. Choroba zwykle daje się wyleczyć, szczególnie gdy zostanie wykryta wcześnie.
Objawy i oznaki
Objawy nowotworu odbytu mogą być podobne do objawów powszechnych dolegliwości, takich jak hemoroidy, dlatego ważne jest, aby zgłosić się do lekarza w celu dokładnej diagnozy.
Do najczęstszych objawów należą:
Krwawienie z odbytnicy lub krew w stolcu (najczęstszy objaw)
Ból lub uczucie pełności w okolicy odbytu, które może przypominać ciągłą potrzebę oddania stolca
Zmiany w częstotliwości wypróżnień lub wyglądzie stolca (na przykład cieńszy stolec)
Guz lub masa wyczuwalna przy ujściu odbytu
Swędzenie w okolicy odbytu
Wystąpienie jednego lub kilku z tych objawów nie oznacza automatycznie, że masz nowotwór odbytu, więc nie ma powodu do paniki. Należy jednak skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy się nasilają lub nie ustępują w ciągu kilku dni.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Większość nowotworów odbytu jest związana z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). To samo szczepy HPV, które mogą prowadzić do raka szyjki macicy, mogą również powodować raka odbytu. Zakażenie HPV jest bardzo powszechne i zwykle nie powoduje objawów, dlatego większość ludzi, którzy mają tego wirusa, nie wie o tym.
Można zarazić się HPV poprzez:
Kontakt skóra do skóry w okolicy narządów płciowych
Kontakty seksualne dopochwowe, analne lub oralne
Dzielenie się zabawkami seksualnymi
Ryzyko zachorowania na nowotwór odbytu jest większe u osób, które:
Odbywają stosunki analne
Mają ponad 75 lat
Palą papierosy
Przeszły raka szyjki macicy, pochwy lub sromu
Mają osłabiony układ odpornościowy, na przykład z powodu zakażenia HIV lub przeszczepu narządu
Nowotwór odbytu jest rzadki. Większość osób zakażonych HPV nie rozwinie raka.
Diagnostyka
Aby rozpoznać nowotwór odbytu, lekarze stosują badania, które oceniają stan odbytnicy i odbytu. Po postawieniu diagnozy przeprowadza się dodatkowe testy, aby sprawdzić, czy komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się w obrębie odbytu lub do innych części ciała.
Badanie diagnostyczne może obejmować:
Badanie per rectum – lekarz ocenia stan odbytu poprzez delikatne wprowadzenie palca w rękawiczce do odbytnicy
Wziernikowanie odbytu – badanie polegające na wprowadzeniu wziernika do odbytu w celu obejrzenia jego wnętrza
Kolonoskopię – procedurę, podczas której cienka rurka z kamerą jest wprowadzana przez odbyt, aby obejrzeć wnętrze jelita grubego
Badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI) lub ultradźwięki
Biopsję – pobranie małej próbki tkanki do badania pod mikroskopem
Metody leczenia
Nowotwór odbytu często można leczyć, szczególnie gdy zostanie wykryty wcześnie. Rodzaj leczenia zależy od wielkości nowotworu, jego lokalizacji, stadium zaawansowania i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Chemioradioterapia
Główną metodą leczenia nowotworu odbytu jest połączenie radioterapii i chemioterapii, nazywane chemioradioterapią lub chemioprzemienieniowaniem. Radioterapia wykorzystuje promieniowanie wysokiej energii do zabijania komórek nowotworowych, podczas gdy chemioterapia to leki stosowane w tym samym celu.
Chemioradioterapia jest zwykle stosowana, gdy nowotwór odbytu się nie rozprzestrzenił. Oznacza to, że większość osób z nowotworem odbytu nie potrzebuje operacji.
Chirurgia
Operacja jest czasami stosowana w leczeniu nowotworu odbytu. Może być potrzebna, gdy:
Nowotwór jest mały i nie rozprzestrzenił się
Chemioradioterapia nie usunęła całego nowotworu lub nowotwór powrócił
Pacjent nie może otrzymać radioterapii, na przykład jeśli wcześniej miał radioterapię w okolicy miednicy
Operacja nowotworu odbytu zazwyczaj polega na usunięciu tylko tej części odbytu, która jest dotknięta chorobą. Jeśli nowotwór się rozprzestrzenił lub powrócił, może być konieczne usunięcie całego odbytu, odbytnicy i części jelita. Oznacza to, że pacjent będzie musiał mieć przymocowany do zewnętrznej strony ciała worek (woreczek stomijny) do zbierania kału. Nazywa się to kolostomią.
Inne metody leczenia
W niektórych przypadkach stosuje się samą chemioterapię lub samą radioterapię. Wybór metody zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.
Zespół specjalistów opiekujących się pacjentem wyjaśni dostępne metody leczenia, ich korzyści i działania niepożądane oraz pomoże stworzyć plan leczenia najlepszy dla danej osoby.
Rokowanie i perspektywy
Nowotwór odbytu często można wyleczyć, szczególnie gdy zostanie wykryty i leczony wcześnie. To właśnie dlatego tak ważne jest umówienie się na wizytę u lekarza, jeśli pojawią się jakiekolwiek objawy lub oznaki nowotworu odbytu.
Pacjenci będą mieli regularne wizyty kontrolne podczas i po leczeniu. Mogą również przejść dodatkowe badania i skany. Jeśli pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy lub działania niepożądane, należy porozmawiać ze specjalistami – nie trzeba czekać na następną wizytę kontrolną.
Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania
Nie zawsze można zapobiec nowotworowi odbytu, ale szczepienie przeciwko HPV jest jednym z najlepszych sposobów ochrony przed tym nowotworem.
Wszystkie dzieci w wieku 12-13 lat otrzymują szczepionkę przeciwko HPV. Pomaga ona chronić przed nowotworami wywołanymi przez HPV, a także przed brodawkami narządowymi. Szczepionka HPV jest również zalecana dla innych grup o wyższym ryzyku zakażenia HPV, w tym:
Mężczyzn w wieku do 45 lat, którzy mają kontakty seksualne z mężczyznami
Osób transpłciowych w wieku do 45 lat, jeśli ich ryzyko zakażenia HPV jest takie samo jak u mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami
Osób pracujących w branży seksualnej
Osób żyjących z HIV
Istnieją również zdrowe zmiany, które można wprowadzić, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na nowotwór odbytu:
Używanie prezerwatywy podczas stosunku, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia HPV
Utrzymywanie zabawek seksualnych w czystości i nieudzielanie ich innym osobom
Próba rzucenia palenia
Ważne jest, aby objawy nowotworu odbytu zostały sprawdzone przez lekarza. Każdy może zachorować na nowotwór odbytu, nawet jeśli nie wydaje się, że ma się większe ryzyko.
Radzenie sobie z chorobą i wsparcie
Radzenie sobie z nowotworem odbytu może być trudne. Możesz doświadczyć wielu różnych uczuć, takich jak szok, strach, niepewność, złość czy smutek. To normalne reakcje na diagnozę.
Czasami trudno jest przyjąć sam fakt, że ma się raka. Każdy reaguje na swój sposób i potrzebuje robić to, co pomoże mu poradzić sobie z sytuacją.
Jak sobie pomóc
Możesz być bardziej w stanie poradzić sobie i podejmować decyzje, jeśli masz informacje o swoim typie nowotworu i jego leczeniu. Informacje pomagają wiedzieć, czego się spodziewać.
Przyswajaanie informacji może być trudne, szczególnie gdy dopiero otrzymałeś diagnozę. Warto:
Sporządzić listę pytań przed wizytą u lekarza
Zabrać kogoś ze sobą, kto przypomni ci, o co chciałeś zapytać i pomoże zapamiętać udzielone informacje
Poprosić lekarzy i pielęgniarki o ponowne wyjaśnienie rzeczy, jeśli ich potrzebujesz
Możesz czuć, że na razie nie chcesz wiedzieć zbyt wiele. Powiedz o tym swojemu lekarzowi lub pielęgniarce. Zawsze będziesz mógł poprosić o więcej informacji, gdy poczujesz się gotowy.
Wsparcie po leczeniu
Pielęgniarka specjalistyczna lub inny członek zespołu specjalistów będzie mógł udzielić ci informacji na temat opieki po leczeniu. Może również pomóc uzyskanie wsparcia od rodziny, przyjaciół lub organizacji wsparcia, jeśli odczuwasz niepokój przed wizytami lub między nimi.
Przystosowanie się do życia po leczeniu jest różne dla każdego. Twoje powrót do zdrowia będzie zależał od wielu różnych czynników, takich jak stadium nowotworu, rodzaj leczenia i jego działania niepożądane.
Niektóre osoby mogą doświadczać problemów, takich jak biegunka, która jest częstym problemem u osób leczonych z powodu nowotworu odbytu. Układ trawienny jest bardzo wrażliwy na leczenie, takie jak radioterapia i chemioterapia. Biegunka zwykle ustępuje po zakończeniu leczenia, ale czasami może utrzymywać się przez kilka miesięcy lub lat.
Wprowadzenie zmian w diecie może pomóc w radzeniu sobie z biegunką. Możesz spróbować ograniczyć niektóre pokarmy i napoje, takie jak tłuste potrawy, żywność bogatą w błonnik, kawę, herbatę i alkohol. Poproś swojego lekarza o skierowanie do dietetyka, jeśli masz pytania lub obawy dotyczące swojej diety.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.