Drożdżyca ogólnoustrojowa to poważna infekcja grzybicza, która atakuje wewnętrzne narządy i może zagrażać życiu. Choroba dotyka głównie pacjentów przebywających w szpitalach, zwłaszcza osoby z osłabionym układem odpornościowym.
Czym jest drożdżyca ogólnoustrojowa
Drożdżyca ogólnoustrojowa, nazywana również inwazyjną kandydozą, to ciężka infekcja grzybicza spowodowana przez nadmierny rozrost drożdżaka z rodzaju Candida, który rozprzestrzenia się do narządów wewnętrznych. W odróżnieniu od łagodnych infekcji grzybiczych, takich jak pleśniawki w jamie ustnej czy infekcje drożdżakowe pochwy, ta postać choroby jest potencjalnie śmiertelna.
Candida to powszechny rodzaj drożdżaka, który naturalnie występuje w niewielkich ilościach na skórze i w organizmie człowieka. Zwykle zdrowe bakterie utrzymują drożdżaki pod kontrolą. Jednak gdy ta równowaga zostaje zaburzona, drożdżaki mogą namnażać się nadmiernie.
W przypadku drożdżycy ogólnoustrojowej infekcja rozprzestrzenia się na kluczowe narządy w całym organizmie, w tym oczy, nerki, serce i mózg. Może powodować poważne powikłania, takie jak zapalenie wsierdzia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy uszkodzenie oczu. Bez natychmiastowego leczenia drożdżyca ogólnoustrojowa może prowadzić do niewydolności narządów i śmierci.
Najbardziej powszechną formą drożdżycy ogólnoustrojowej jest kandidemia – zakażenie krwi przez drożdżaki Candida. Kandidemia jest jednym z najczęstszych zakażeń krwi w Stanach Zjednoczonych.
Drożdżyca ogólnoustrojowa jest najczęściej wywoływana przez pięć gatunków Candida: C. albicans, C. glabrata, C. parapsilosis, C. tropicalis i C. krusei. Spośród ponad 150 znanych gatunków Candida, te występują w ponad 90% przypadków inwazyjnych zakażeń. C. albicans przez wiele lat odpowiadał za 95% infekcji, choć ostatnio udział innych gatunków wzrasta.
Większość zakażeń wywodzi się z naturalnej flory bakteryjnej pacjenta. Infekcja rozwija się po naruszeniu skóry lub błon śluzowych u osób z czynnikami ryzyka. Rzadziej Candida może być przenoszona przez ręce personelu medycznego lub przez zanieczyszczone urządzenia medyczne.
Główne czynniki ryzyka
Drożdżyca ogólnoustrojowa dotyka głównie osoby, które już są chore i przebywają w szpitalach. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
Ciężki stan zdrowia z długotrwałym pobytem na oddziale intensywnej terapii
Stosowanie cewników żylnych (specjalnych rurek wprowadzanych do żył)
Leczenie antybiotykami o szerokim spektrum działania lub żywienie pozajelitowe
Osłabienie układu odpornościowego
Choroby nowotworowe krwi lub narządów oraz neutropenia (niska liczba białych krwinek)
Przeszczep komórek macierzystych lub narządów
Operacje brzucha, szczególnie z przeciekiem w miejscu zespolenia
Wcześniactwo z bardzo małą masą urodzeniową
Niewydolność nerek lub hemodializa
Przyjmowanie narkotyków dożylnie
Zdrowe osoby zazwyczaj nie są zagrożone rozwojem drożdżycy ogólnoustrojowej.
Objawy choroby
Objawy drożdżycy ogólnoustrojowej są niespecyficzne i mogą być mylone z innymi schorzeniami. Najczęstszymi objawami są gorączka i dreszcze, które nie ustępują po zastosowaniu antybiotyków. Są to sygnały, że organizm walczy z infekcją.
W miarę jak infekcja rozprzestrzenia się na różne narządy, rozwijają się dodatkowe objawy zależne od tego, które części ciała są zaatakowane.
Manifestacje kliniczne
Drożdżyca ogólnoustrojowa może przejawiać się jako poważne choroby obejmujące:
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – zakażenie ochronnych błon wokół mózgu i rdzenia kręgowego
Zapalenie kości i stawów – zakażenie tkanki kostnej lub stawów
Zapalenie wnętrza gałki ocznej – zakażenie wewnętrznych struktur oka
Około 50% przypadków kandidemii prowadzi do głębokich zakażeń wskutek rozprzestrzenienia się drożdżaków przez krew.
Rozpoznanie
Rozpoznanie drożdżycy ogólnoustrojowej opiera się głównie na posiewie krwi, który służy do wykrywania inwazyjnej kandydozy. Jest to badanie laboratoryjne, w którym pobrana próbka krwi jest hodowana w specjalnych warunkach, aby sprawdzić, czy rozwijają się w niej drożdżaki.
Jednak posiewy krwi wykrywają jedynie 70-80% przypadków zakażenia. Oznacza to, że nawet przy ujemnym wyniku posiewu, lekarz może podejrzewać drożdżycę ogólnoustrojową na podstawie objawów klinicznych i czynników ryzyka.
W niektórych przypadkach pobiera się próbki z innych miejsc, takich jak płyn z jamy otrzewnowej, płyn opłucnowy lub inne normalnie jałowe miejsca w organizmie. Badanie mikroskopowe i hodowla takich próbek mogą pomóc w potwierdzeniu rozpoznania.
Zaleca się również badanie okulistyczne dla wszystkich pacjentów z kandidemią, aby wykryć ewentualne zajęcie oka przez infekcję.
Leczenie
Leczenie drożdżycy ogólnoustrojowej powinno rozpocząć się w ciągu 24 godzin od rozpoznania, aby poprawić rokowanie. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej ze względu na potencjalnie śmiertelne powikłania.
Leki przeciwgrzybicze
Podstawą leczenia są leki przeciwgrzybicze podawane dożylnie. Lekiem pierwszego rzutu są echinokandyny – grupa nowoczesnych leków przeciwgrzybiczych o wysokiej skuteczności. Do tej grupy należą między innymi kaspofungina, mikafungina i anidulafungina.
W określonych sytuacjach można rozważyć zastosowanie flukonazolu lub amfoterycyny B (w postaci lipidowej lub liposomalnej). Wybór leku zależy od gatunku Candida wywołującego infekcję, stanu zdrowia pacjenta oraz wyników testów wrażliwości na leki przeciwgrzybicze.
Leczenie musi być dostosowane indywidualnie. Lekarze biorą pod uwagę umiejscowienie infekcji w organizmie, czynniki ryzyka pacjenta oraz specyficzny gatunek drożdżaka.
Kontrola źródła zakażenia
Usunięcie źródła infekcji jest istotną częścią terapii. Może to obejmować:
Wczesny drenaż ropni (jeśli się utworzyły)
Usunięcie cewników żylnych, które mogą być źródłem zakażenia
Usunięcie innych urządzeń medycznych, które mogą być skolonizowane przez drożdżaki
Połączenie farmakoterapii z kontrolą źródła infekcji daje najlepsze rezultaty leczenia.
Rokowanie i powikłania
Drożdżyca ogólnoustrojowa jest poważną chorobą zagrażającą życiu. Bez natychmiastowego leczenia może prowadzić do niewydolności narządów i śmierci. Nawet przy odpowiednim leczeniu, choroba niesie ze sobą znaczące ryzyko powikłań.
Do najpoważniejszych powikłań należą:
Zapalenie wsierdzia – zakażenie błony wyściełającej serce i zastawek sercowych
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – uszkodzenie ochronnych błon wokół mózgu i rdzenia kręgowego
Zapalenie wnętrza gałki ocznej – może prowadzić do utraty wzroku
Zakażenie kości i stawów
Uszkodzenie nerek, wątroby lub innych narządów wewnętrznych
Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym od szybkości rozpoczęcia leczenia, ogólnego stanu zdrowia pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz tego, jak szeroko zakażenie rozprzestrzeniło się w organizmie.
Zapobieganie
Zapobieganie drożdżycy ogólnoustrojowej koncentruje się głównie na pacjentach hospitalizowanych, którzy są najbardziej narażeni na to zakażenie.
Profilaktyka w szpitalach
Lekarze mogą przepisywać leki przeciwgrzybicze w celach zapobiegawczych (tak zwana profilaktyka przeciwgrzybicza) dla szczególnie zagrożonych pacjentów. Dotyczy to zwłaszcza:
Niektórych pacjentów po przeszczepie narządów
Wybranych pacjentów na oddziałach intensywnej terapii
Pacjentów poddawanych określonym rodzajom chemioterapii lub z niską liczbą białych krwinek
Pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych lub szpiku kostnego z chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi
Ważne są również praktyki kontroli zakażeń w placówkach medycznych, takie jak prawidłowa higiena rąk personelu medycznego oraz odpowiednia pielęgnacja cewników i innych urządzeń medycznych.
Ogólne zalecenia
Dla pacjentów przyjmujących antybiotyki lub kortykosteroidy kluczowe jest stosowanie tych leków dokładnie według zaleceń lekarza. Nadużywanie antybiotyków może zaburzyć równowagę naturalnej flory bakteryjnej i sprzyjać rozwojowi infekcji grzybiczych.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
