Drożdżyca skóry to powszechna infekcja grzybicza, która może dotknąć niemal każdego. Pojawia się zwykle w ciepłych, wilgotnych zakątkach ciała, powodując zaczerwienienie, swędzenie i dyskomfort.
Czym jest drożdżyca skóry
Drożdżyca skóry, medycznie zwana kandidiazą skórną, to zakażenie wywołane przez drożdżaki z rodzaju Candida. Najczęstszym sprawcą jest Candida albicans – mikroskopijny grzyb, który naturalnie żyje na skórze oraz w różnych miejscach ciała każdego człowieka.
W normalnych warunkach Candida obecna jest w niewielkich ilościach w jamie ustnej, układzie pokarmowym, na skórze i w pochwie, nie powodując żadnych problemów. Zdrowe bakterie w organizmie pomagają utrzymać równowagę i zapobiegają namnażaniu się drożdżaków. Można to porównać do dwuszalkowej wagi – po jednej stronie znajdują się zdrowe bakterie, po drugiej drożdżaki. Waga pozostaje w równowadze, dopóki coś jej nie zaburzy.
Zakażenie drożdżycą skóry jest stosunkowo częste. Może dotknąć niemal każdą część ciała, ale najczęściej występuje w ciepłych, wilgotnych i pofałdowanych obszarach skóry, takich jak pachy, pachwiny, przestrzenie między palcami rąk i nóg, pod piersiami oraz w fałdach brzucha.
Przyczyny zakażenia
Drożdżyca skóry pojawia się, gdy równowaga między zdrowymi bakteriami a drożdżakami zostaje zachwiana, a Candida zaczyna się nadmiernie rozmnażać. Istnieje wiele czynników, które mogą spowodować takie zaburzenie równowagi.
Pewne warunki ułatwiają zakażenie skóry przez drożdżaki. Należą do nich gorąca i wilgotna pogoda, noszenie obcisłej odzieży wykonanej z materiałów syntetycznych, słaba higiena oraz rzadka wymiana pieluch u dzieci czy bielizny u starszych osób.
Szczególnie narażone na drożdżycę skóry są osoby z cukrzycą oraz osoby z nadwagą. Candida stanowi najczęstszą przyczynę odparzenia pieluchowego u niemowląt, ponieważ drożdżaki wykorzystują ciepłe i wilgotne warunki panujące wewnątrz pieluchy.
Osłabiony układ odpornościowy stanowi ważny czynnik ryzyka. Do osłabienia odporności może dojść w wyniku zakażenia HIV, cukrzycy, stosowania steroidów lub innych leków hamujących układ immunologiczny, w tym leków stosowanych w leczeniu nowotworów.
Leczenie antybiotykami, kortykosteroidami (steroidami) oraz chemioterapia zwiększają ryzyko rozwoju drożdżycy skórnej. Antybiotyki zabijają naturalne bakterie zasiedlające organizm, pozwalając drożdżakom na niekontrolowany wzrost.
Inne czynniki ryzyka to ciąża, otyłość oraz inne choroby skóry. Należy zaznaczyć, że osoby z drożdżycą zazwyczaj nie są zakaźne, choć w niektórych sytuacjach ludzie z osłabionym układem odpornościowym mogą zarazić się od innych.
Objawy
Drożdżyca skóry może powodować intensywne swędzenie. Do charakterystycznych objawów należy zaczerwieniona, powiększająca się wysypka na skórze.
Zakażenie skórne Candida wywołuje pojawienie się czerwonych, wypukłych plam w fałdach skóry – pod pachami, pod piersiami, w okolicach pośladków (odparzenie pieluchowe), w pachwinach oraz na innych obszarach. Wysypka może występować także na genitaliach, w środkowej części ciała i pod piersiami.
Czasami dochodzi do zakażenia mieszków włosowych, które mogą wyglądać jak krosty. Obszary dotknięte zakażeniem często są zaczerwienione i obrzmiałe, mogą również wykazywać łuszczenie się skóry na obrzeżach.
Candida może również powodować infekcje paznokci, brzegów paznokci oraz kącików ust. Pleśniawki jamy ustnej to forma zakażenia Candida dotycząca wilgotnej wyściółki jamy ustnej.
Rozpoznanie
Lekarz zazwyczaj może rozpoznać drożdżycę skóry, patrząc na dotknięty nią obszar. W celu potwierdzenia rozpoznania może pobrać próbkę skóry i zbadać ją pod mikroskopem lub wykonać hodowlę, w której drożdżaki hoduje się w laboratorium.
Czasami lekarz może wykonać badanie z użyciem wodorotlenku potasu. Polega ono na pobraniu drobnej próbki skóry, umieszczeniu jej na szkiełku z kroplą roztworu wodorotlenku potasu i obejrzeniu pod mikroskopem. Roztwór ten pomaga uwydatnić komórki drożdżaków.
W niektórych przypadkach pomocne może być badanie lampą Wooda, która emituje specjalne światło ultrafioletowe pozwalające wykryć pewne rodzaje infekcji bakteryjnych.
Leczenie
Leczenie drożdżycy skóry zazwyczaj obejmuje stosowanie leków przeciwgrzybiczych. Mogą one występować w różnych postaciach – kremów, maści, żeli doustnych, tabletek lub podawanych dożylnie.
Najczęściej stosuje się leki przeciwgrzybicze w postaci kremu lub maści nakładanej bezpośrednio na skórę. Przykładami takich leków są mikonazol i klotrimazol. Lekarz może wystawić receptę na taki preparat, ale niektóre można kupić w aptece bez recepty.
W przypadku łagodnych do umiarkowanych zakażeń ust i gardła stosuje się żel przeciwgrzybiczny aplikowany do jamy ustnej przez 7-14 dni. Wykorzystuje się takie substancje jak klotrimazol, mikonazol lub nystatyna.
Przy cięższych zakażeniach lekarz może przepisać leki przeciwgrzybicze w postaci tabletek doustnych lub w zastrzykach. Najczęściej stosowanym lekiem jest flukonazol. W przypadku zakażeń opornych na leczenie może być konieczne zastosowanie flukonazolu doustnie w dawce 100-200 mg dziennie przez siedem dni.
Bardzo ważne jest stosowanie leków dokładnie tak, jak zalecił lekarz, i przez cały zalecany okres leczenia, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej. Zakażenie drożdżycą zazwyczaj ustępuje po około tygodniu leczenia, choć mogą wystąpić różnice w zależności od ciężkości infekcji.
Leki przeciwgrzybicze mogą skutecznie leczyć i usuwać zakażenie w ciągu od dwóch dni do dwóch tygodni. Oprócz leków pomocne może być utrzymywanie skóry w czystości i suchości. Lekarz może zasugerować stosowanie pudru zawierającego substancję przeciwgrzybiczą w fałdach skóry.
Zapobieganie
Istnieją sposoby, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju drożdżycy skóry. Kluczowe znaczenie ma utrzymywanie skóry w czystości i suchości, szczególnie w miejscach, gdzie skóra się zagina lub dotyka.
Warto nosić luźną, przewiewną odzież wykonaną z naturalnych materiałów. W przypadku zakażeń pochwy noszenie bawełnianej bielizny może pomóc w zapobieganiu nawrotom.
Należy stosować antybiotyki i kortykosteroidy wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza i dokładnie tak, jak zostały przepisane. Stosowanie tych leków może zwiększać ryzyko drożdżycy, dlatego ważne jest, aby informować lekarza o wszelkich nowych objawach.
Dla utrzymania dobrego zdrowia jamy ustnej pomocne jest regularne mycie zębów i płukanie ust, szczególnie po stosowaniu wziewnych kortykosteroidów.
U niemowląt ważna jest częsta wymiana pieluch, aby zachować suchość skóry i zapobiec rozwojowi drożdżycy. U starszych osób należy regularnie zmieniać bieliznę, szczególnie jeśli występują problemy z nietrzymaniem.
Niemcy