Badanie skuteczności i bezpieczeństwa belumosudilu w porównaniu z kombinacją leków u pacjentów w wieku ≥12 lat z przewlekłą chorobą przeszczep przeciwciałowa (cGVHD)
Badanie skuteczności aksatilimabu w porównaniu z najlepszą dostępną terapią u dzieci z przewlekłą chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi po co najmniej 2 wcześniejszych terapiach systemowych
Badanie leku belumosudil u dzieci w wieku od 1 do 18 lat z umiarkowaną do ciężkiej przewlekłą chorobą przeszczep przeciwko gospodarzowi wymagającą leczenia systemowego
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi to jedno z najczęstszych powikłań po przeszczepieniu komórek macierzystych od dawcy. Choć większość przypadków jest łagodna lub umiarkowana, choroba ta wymaga zwykle leczenia trwającego od trzech do pięciu lat i może wpływać na wiele narządów oraz tkanek organizmu.
Czym jest przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (w skrócie cGvHD) jest powikłaniem, które może wystąpić po przeszczepie komórek macierzystych od dawcy, czyli po tak zwanym przeszczepie allogenicznym. Podczas takiego przeszczepu lekarz wprowadza do organizmu pacjenta hematopoetyczne komórki macierzyste (niedojrzałe komórki krwi) pochodzące od dawcy. Z czasem te przeszczepione komórki przekształcają się w dojrzałe komórki krwi.
Przeszczep komórek macierzystych od dawcy może być potrzebny osobom z problemami dotyczącymi komórek krwi, na przykład w przypadku nowotworów takich jak białaczka czy chłoniak, lub innych chorób szpiku kostnego, jak niedokrwistość aplastyczna.
W przebiegu choroby przeszczep przeciw gospodarzowi przeszczepione komórki macierzyste (przeszczep) traktują komórki biorcy (gospodarza) jako nieznane zagrożenie. W rezultacie przeszczepione komórki atakują komórki biorcy. Dlatego choroba nazywana jest "przeszczep przeciw gospodarzowi".
Rodzaje choroby przeszczep przeciw gospodarzowi
Istnieją dwa główne typy choroby przeszczep przeciw gospodarzowi. Wcześniej lekarze klasyfikowali tę chorobę na podstawie czasu pojawienia się objawów. Obecnie lekarze rozpoznają konkretny typ GvHD w oparciu o objawy, wyniki badań i obrazowania, a także moment wystąpienia objawów.
Ostra choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (aGvHD) występuje krótko po przeszczepie, zwykle w ciągu pierwszych 100 dni. Jednak objawy aGvHD mogą również pojawić się później. Ostra postać najczęściej dotyka skóry, przewodu pokarmowego lub wątroby.
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (cGvHD) może pojawić się w dowolnym momencie po przeszczepie allogenicznym, ale większość przypadków rozpoczyna się w ciągu dwóch lat. Przewlekła postać może wpływać na skórę, różne narządy i tkanki organizmu.
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi różni się od ostrej postaci choroby. Chociaż może wystąpić w dowolnym czasie, zwykle rozwija się później niż ostra GvHD i może dotyczyć większej liczby narządów i tkanek.
Jak dochodzi do choroby
Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi powstaje, gdy kompetentne immunologicznie limfocyty T (rodzaj białych krwinek) pochodzące od dawcy rozpoznają tkanki biorcy jako obce z powodu różnic w zgodności tkankowej i rozpoczynają reakcję immunologiczną przeciwko nim.
Choroba przeszczep przeciw gospodarzowi jest poważnym powikłaniem, które może dotknąć osoby po przeszczepie komórek macierzystych z użyciem komórek dawcy. Podczas przeszczepu allogenicznego komórki pacjenta są zastępowane komórkami dawcy. GvHD występuje, gdy komórki dawcy (nazywane przeszczepem) atakują narządy i tkanki pacjenta, który je otrzymał (czyli gospodarza).
Choroba ta jest tworem ludzkim, powstałym z konieczności ratowania życia. Nikt nie wybiera, aby zachorować na GvHD, ale zazwyczaj jest to lepsza alternatywa niż śmierć z powodu choroby podstawowej. Bez przeszczepu komórek macierzystych wiele osób z poważnymi chorobami krwi nie przeżyłoby.
Czynniki ryzyka
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi występuje najczęściej u pacjentów, którzy:
wcześniej mieli ostrą postać GvHD
są starsi wiekiem
zostali poddani przeszczepowi z komórek od niespokrewnionego dawcy lub dawcy, który nie był idealnie dopasowany
otrzymali komórki macierzyste pobrane z krwi obwodowej, a nie ze szpiku kostnego lub krwi pępowinowej
są mężczyznami i otrzymali komórki od kobiety-dawcy
są mężczyznami lub kobietami, którzy otrzymali komórki od kobiety-dawcy
Które narządy mogą być dotknięte chorobą
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi może wpływać na wiele części ciała. Charakteryzuje się ona złożonym, wieloetapowym procesem, w którym występuje wczesny stan zapalny i uszkodzenie tkanek, a następnie przewlekłe zapalenie, nieprawidłowa naprawa tkanek i włóknienie.
Choroba może obejmować wiele narządów i tkanek organizmu. Opieka medyczna nad przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi to głębokie działanie zespołowe, w którym sukces zależy od ścisłej współpracy między świadczeniodawcami opieki zdrowotnej, pacjentami i opiekunami.
Objawy i czas trwania
Większość przypadków przewlekłej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi jest łagodna lub umiarkowana. Jednak od 10 do 15 procent pacjentów rozwija objawy, które są bardziej nasilone.
Pacjenci z przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi zwykle wymagają leczenia przez okres od trzech do pięciu lat. Około 15 procent pacjentów wymaga leczenia przez dłuższy czas, a w rzadkich przypadkach może być potrzebne dożywotnie przyjmowanie leków immunosupresyjnych.
Czas trwania przewlekłej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi może się różnić. Wiele osób obserwuje stopniową poprawę w ciągu kilku miesięcy, ale u niektórych może to trwać dłużej. Średni czas trwania choroby wynosi od 1 do 3 lat. Niektóre osoby mogą chorować dłużej.
Dobra wiadomość jest taka, że aktywna postać przewlekłej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi najczęściej ustępuje w ciągu 5-8 lat, chociaż nie zawsze bez trwałych uszkodzeń.
Leczenie i postępowanie
Kortykosteroidy systemowe (hormony steroidowe przyjmowane w formie tabletek lub zastrzyków) pozostają leczeniem pierwszego wyboru w przypadku przewlekłej choroby przeszczep przeciw gospodarzowi. Istnieją dobre dowody na skuteczność początkowego leczenia zarówno ostrej, jak i przewlekłej postaci choroby za pomocą terapii kortykosteroidami.
Dla pacjentów z przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi, u których leczenie nie powiodło się lub którzy rozwinęli postać zależną od steroidów, dostępne są obecnie nowe metody leczenia. Należą do nich leki takie jak ibrutynib, ruksolitynib i belumosudil.
Wybór leczenia może zależeć od indywidualnych potrzeb pacjenta, zajętych narządów oraz chorób współistniejących. Leczenie obejmuje leki, które tłumią (uspokajają) układ odpornościowy pacjenta.
Jednak jako że opcje terapeutyczne dla pacjentów bez odpowiedzi na leczenie lub z jedynie częściową odpowiedzią pozostają niezaspokojoną potrzebą, nowe leki są w trakcie badań. Najskuteczniejsze podejście do choroby opornej na sterydy pozostaje kontrowersyjne, a obecna praktyka opiera się głównie na mniejszych badaniach i znacznie różni się między poszczególnymi ośrodkami.
Życie z przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi
Życie z przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi może być trudnym doświadczeniem emocjonalnym zarówno dla pacjenta, jak i jego rodziny. Po przeszczepie wszyscy chcą wrócić do normalnego życia, ale choroba może to przez pewien czas utrudniać.
Normalne jest odczuwanie smutku lub niepokoju podczas radzenia sobie z chorobą. Zmiany fizyczne, niektóre leki stosowane w leczeniu, zmęczenie i problemy ze snem mogą powodować:
depresję
dezorientację
lęk
wahania nastroju
przesadne uczucia gniewu, podekscytowania lub smutku
Ważne jest, aby poinformować lekarza, jeśli doświadcza się któregokolwiek z tych objawów. Czasami pacjentom z chorobą oferuje się leki stabilizujące nastrój i zmniejszające lęk. Jest to bardzo powszechne. Krótkotrwałe stosowanie tych leków nie oznacza, że będzie się od nich zależnym w dłuższej perspektywie.
Przewlekła choroba przeszczep przeciw gospodarzowi może być bardzo trudna do zniesienia, szczególnie gdy przechodziło się przez tak wiele leczenia. Niektóre osoby mogły być wolne od objawów przed przeszczepem. Radzenie sobie z długotrwałymi, nieprzyjemnymi objawami po przeszczepieniu może być trudne do zaakceptowania.
Życie z chorobą czasami przypomina emocjonalną kolejkę górską, z wzlotami i upadkami oraz nieoczekiwanymi zwrotami. Może być wyzwaniem konieczność radzenia sobie z nowym problemem po tym, jak udało się przejść przez przeszczep.
Niektóre osoby mogą czuć się bardzo przygnębione i lękliwe. W tym czasie może być potrzebne wsparcie. Poradnictwo może pomóc niektórym ludziom. Lub można woleć rozmawiać z przyjaciółmi i rodziną, albo z innymi osobami mającymi podobne problemy.
Przewlekła choroba skóry, leczenie steroidami, problemy z oczami i utrata wagi mogą wpływać na wygląd. Może to wpłynąć na poczucie własnej wartości i na to, jak myśli się, że inni nas postrzegają. Choroba mięśni istawów może być bolesna i wpływać na ruchomość. Delikatne ćwiczenia poprawiające zakres ruchu mogą pomóc.
Można również czuć się bardzo zmęczonym i apatycznym. Lub można mieć duszności, jeśli choroba dotyczy płuc. Może to wywoływać niepokój.
Zmiany fizyczne i emocjonalne mogą wpływać na relacje i życie seksualne. Istnieją sposoby radzenia sobie z tym. Może pomóc powiedzenie partnerowi, jak się czuje i jakie są obawy.
Opieka wielospecjalistyczna
Pacjenci z przewlekłą chorobą przeszczep przeciw gospodarzowi mogą rozwinąć zajęcie wielu narządów i często wymagają specjalistycznej opieki. Silnie zaleca się wielodyscyplinarne podejście zespołowe, które koncentruje się na indywidualnych potrzebach i jakości życia.
Ważne znaczenie ma terminowe rozpoznanie, współpraca wielodyscyplinarna i dobre wsparcie dla skutecznego leczenia choroby.
Jedną z najważniejszych rzeczy, które można zrobić po przeszczepie komórek macierzystych lub szpiku kostnego, jest monitorowanie siebie pod kątem objawów choroby, nawet po 100. dniu. To wtedy występuje większość objawów przewlekłej postaci. Należy pamiętać, że wraz z upływem czasu będzie się miało mniej kontaktów kontrolnych z zespołem transplantacyjnym, więc samoobserwacja staje się jeszcze ważniejsza.
Kwestie praktyczne, z którymi może być konieczne radzenie sobie przez pacjenta i jego rodzinę, obejmują sprawy finansowe, wsparcie finansowe takie jak świadczenia i dotacje, problemy zawodowe oraz opiekę nad dziećmi.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
