Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe schorzenie, które wywołuje zapalenie i podrażnienie przewodu pokarmowego, najczęściej jelita cienkiego i jelita grubego. Chociaż nie można jej wyleczyć, większość osób z tą chorobą może prowadzić aktywne życie dzięki odpowiedniemu leczeniu i kontroli objawów.
Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna
Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe (trwające całe życie) schorzenie autoimmunologiczne, które powoduje stan zapalny i podrażnienie przewodu pokarmowego. Najczęściej dotyczy jelita cienkiego i jelita grubego (okrężnicy). Razem z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego stanowi jedną z dwóch głównych form nieswoistych zapaleń jelit (w skrócie IBD - inflammatory bowel disease).
Choroba może dotknąć dowolnej części przewodu pokarmowego, od ust aż po odbyt. Zapalenie rozprzestrzenia się przez całą grubość ściany jelita, co często prowadzi do powstawania biegunku, zwężeń, przetok i wymaga niekiedy chirurgicznego usunięcia części przewodu pokarmowego.
Stan zapalny powoduje pogrubienie fragmentów ściany jelit, tworząc uszkodzenia w formie charakterystycznych plam. Choroba Leśniowskiego-Crohna może wywoływać nieprzyjemne objawy, najczęściej biegunkę oraz skurcze żołądka lub ból brzucha.
Typy choroby według umiejscowienia
Choroba Leśniowskiego-Crohna może wpływać na różne części układu pokarmowego. W zależności od lokalizacji zapalenia wyróżnia się kilka typów choroby:
Zapalenie jelita krętego i okrężnicy (ileocolitis) – zapalenie w dolnej części jelita cienkiego i części jelita grubego. Jest to najczęstszy typ choroby Leśniowskiego-Crohna.
Zapalenie jelita krętego (ileitis) – obrzęk i zapalenie w jelicie cienkim (jelicie krętym).
Zapalenie żołądkowo-dwunastnicze (gastroduodenal) – zapalenie i podrażnienie dotyczące żołądka i górnej części jelita cienkiego (dwunastnicy).
Zapalenie jelita czczego (jejunitis) – łatowate obszary zapalenia w górnej połowie jelita cienkiego (jelicie czczym).
Choroba okołoodbytnicza (perianal disease) – część osób ma zapalenie wokół odbytu, które może prowadzić do powstawania przetok.
Objawy choroby
Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna mogą być różne u poszczególnych osób i zależą od tego, gdzie i jak poważne jest zapalenie. Choroba zwykle przebiega w cyklach – zdarzają się okresy względnej stabilności lub braku objawów (określane jako remisja) oraz okresy nasilenia objawów (tzw. rzuty lub zaostrzenia), które mogą trwać dni, tygodnie, a nawet miesiące.
Najczęstsze objawy obejmują:
Biegunkę
Skurcze i ból w jamie brzusznej
Utratę wagi
Inne możliwe objawy to:
Niedokrwistość – stan, w którym masz mniej czerwonych krwinek niż normalnie
Zaczerwienienie lub ból oczu
Zmęczenie
Gorączka
Ból stawów lub bolące stawy
Nudności lub utrata apetytu
Zmiany skórne, które obejmują bolesne, czerwone guzki pod skórą
Choroba może również powodować objawy specyficzne dla niej, które rzadziej występują w innych postaciach nieswoistych zapaleń jelit:
Biegunka, która zwykle nie jest krwawa
Niedożywienie – gdy części przewodu pokarmowego, które wchłaniają składniki odżywcze, ulegają zapaleniu
Owrzodzenia w jamie ustnej – ponieważ dotknieć może cały przewód pokarmowy
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyna choroby Leśniowskiego-Crohna nie jest znana. Naukowcy uważają, że jedną z przyczyn może być reakcja autoimmunologiczna. Reakcja autoimmunologiczna zachodzi wtedy, gdy układ odpornościowy atakuje zdrowe komórki w organizmie.
Genetyka może również odgrywać rolę, ponieważ choroba Leśniowskiego-Crohna może występować rodzinnie. Stres i spożywanie niektórych pokarmów nie powodują choroby, ale mogą nasilać objawy.
Istnieją pewne czynniki, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna:
Historia rodzinna – posiadanie rodzica, dziecka lub rodzeństwa z chorobą zwiększa ryzyko.
Palenie papierosów – może podwoić ryzyko rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna.
Niektóre leki – takie jak antybiotyki, tabletki antykoncepcyjne i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), jak aspiryna czy ibuprofen – mogą nieznacznie zwiększać szansę zachorowania.
Dieta bogata w tłuszcze – może również nieznacznie zwiększać ryzyko.
Diagnostyka
Twój lekarz zastosuje zaawansowane techniki diagnostyczne, aby zdiagnozować chorobę Leśniowskiego-Crohna. Diagnostyka może obejmować:
Badania krwi – w celu sprawdzenia stanu zapalnego i niedokrwistości
Badania kału – aby wykluczyć infekcje
Endoskopię – aby obejrzeć przewód pokarmowy
Kolonoskopię – aby obejrzeć przewód pokarmowy
Badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) i tomografia komputerowa (CT) – w celu zidentyfikowania obszarów zapalenia
Biopsje wykonywane podczas endoskopii lub kolonoskopii
Leczenie
Niestety, nie ma lekarstwa na chorobę Leśniowskiego-Crohna. Leczenie koncentruje się na zmniejszeniu zapalenia, opanowaniu objawów i utrzymaniu remisji. Lekarze leczą tę chorobę za pomocą leków i chirurgii.
Nie ma jednego sposobu leczenia każdej osoby z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Leki przepisywane przez lekarza będą zależeć od objawów, miejsca, w którym choroba powoduje zapalenie, i innych czynników. Leki nie leczą choroby Leśniowskiego-Crohna.
Leki
Wiele osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna wymaga stosowania leków. Dostępne są różne rodzaje terapii:
Terapie konwencjonalne:
Aminosalicylany – leki zawierające kwas 5-aminosalicylowy (5-ASA), które zmniejszają stan zapalny
Kortykosteroidy – steroidy mogą pomóc zmniejszyć stan zapalny w organizmie i mogą być czasami stosowane w celu krótkoterminowej poprawy objawów
Leki immunomodulujące – leki modyfikujące aktywność układu odpornościowego organizmu, aby powstrzymać go przed wywoływaniem ciągłego stanu zapalnego
Terapie zaawansowane:
Leki biologiczne – substancje wytwarzane z żywych organizmów lub ich produktów, podawane drogą infuzji lub zastrzyku. Obejmują blokery czynnika martwicy nowotworów (TNF), blokery interleukiny i blokery integryny
Inhibitory kinazy janusowej (JAK) – leki działające poprzez celowanie w JAK, niektóre białka zaangażowane w stan zapalny
Inne metody leczenia
Twój zespół medyczny będzie ściśle z Tobą współpracować, aby opracować spersonalizowany plan leczenia, który może obejmować:
Eliminację pokarmów wyzwalających objawy z diety. Mogą się one różnić, ale mogą obejmować pokarmy bogate w błonnik, laktozę, sztuczne słodziki i tłuszcze. Alkohol i kofeina również mogą wywoływać stan zapalny.
Dodanie pokarmów, takich jak owoce, warzywa i pokarmy bogate w kwasy tłuszczowe omega-3.
W niektórych przypadkach może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Życie z chorobą Leśniowskiego-Crohna
Życie z chorobą Leśniowskiego-Crohna może mieć swoje wyzwania, ale nadal można w pełni cieszyć się życiem. Większość osób z tą chorobą może prowadzić aktywne życie z długimi okresami remisji.
Planowanie na co dzień
Przyjęcie postawy „choroba Leśniowskiego-Crohna nie powstrzyma mnie od aktywności, które lubię" może być pomocne. Możesz potrzebować pewnego planowania, aby osiągnąć ten cel, ale pozostając pozytywnie nastawionym, możesz pomóc zapewnić, że to Ty masz kontrolę – a nie choroba.
Oto kilka wskazówek:
Wiedz, gdzie znajdziesz czyste toalety
Jedz częściej mniejsze posiłki zamiast trzech dużych posiłków, szczególnie w podróży lub gdy nie masz łatwego dostępu do toalet
Jeśli niedawno miałeś zaostrzenie, jedz pokarmy, o których wiesz, że ograniczą Twoje objawy. Trzymaj te pokarmy pod ręką, zarówno w domu, jak i w pracy
Wykonuj jakieś ćwiczenia każdego dnia
Weź udział w zajęciach z redukcji stresu
Jeśli planujesz długą podróż, omów swoje plany z lekarzem. Może nauczyć Cię, co robić w przypadku zaostrzenia podczas podróży
Wsparcie i zasoby
Grupy wsparcia dla osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna mogą pomóc Ci w wielu niepokojach, które możesz mieć. Inne osoby odczuwały wiele z tego, co możesz odczuwać. Sama świadomość, że nie jesteś sam, może przynieść wielką ulgę. Ktoś z grupy wsparcia może zaoferować wskazówkę dotyczącą podróży lub umiejętność radzenia sobie, która będzie idealna dla Ciebie. Nie zapominaj też, jak satysfakcjonujące może być pomaganie innemu pacjentowi z chorobą Leśniowskiego-Crohna, który potrzebuje pomocy.
Odżywianie
Możesz być w stanie jeść większość pokarmów aż do wystąpienia zaostrzenia. Ale jak każdy inny, musisz dokonywać zdrowych wyborów żywieniowych. Jednak niektóre z najzdrowszych pokarmów mogą pogorszyć objawy. Przydatne może być śledzenie „pokarmów problemowych". Zadawaj lekarzowi wszelkie pytania dotyczące zdrowego odżywiania.
Objawy IBD mogą powodować niedobory składników odżywczych, niedożywienie i utratę wagi, co sprawia, że spożywanie bardziej zbilansowanej diety jest tak ważne. Będziesz chciał wiedzieć, które pokarmy i napoje Twój organizm może tolerować, a które pogarszają objawy, więc ich śledzenie jest kluczowe.
Zdrowie psychiczne
Radzenie sobie z przewlekłym stanem, takim jak choroba Leśniowskiego-Crohna, może mieć duży wpływ na zdrowie psychiczne i samopoczucie. Warto rozważyć współpracę ze specjalistą zdrowia psychicznego, aby nauczyć się, jak możesz ustalić zdrowe praktyki.
Rokowanie
Chociaż choroby Leśniowskiego-Crohna nie można wyleczyć, jest to stan, z którym można żyć. Leczenie zazwyczaj pomaga opanować objawy i pozwala prowadzić aktywne życie.
Niemal każda osoba z chorobą Leśniowskiego-Crohna doświadczy zaostrzenia w pewnym momencie. Jeśli masz tę chorobę, ważne jest, aby zrozumieć, co możesz zrobić, aby zmniejszyć ryzyko zaostrzenia, rozpoznać objawy zaostrzenia i radzić sobie z zaostrzeniami, gdy się pojawią.
Celem leczenia jest wywołanie remisji, a następnie maksymalizacja szansy, że pacjenci pozostaną w remisji. Większość osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna może kontrolować swoje objawy i prowadzić aktywne życie z długimi okresami remisji.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
