W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne, w których oceniano upadacitinib u różnych grup pacjentów. Badania sprawdzają głównie skuteczność, bezpieczeństwo i czasem także odpowiedź immunologiczną lub farmakokinetykę. Obejmują dorosłych, młodzież i dzieci z chorobami zapalnymi, autoimmunologicznymi i dermatologicznymi.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne z upadacitinib obejmują wiele chorób zapalnych i autoimmunologicznych. Najwięcej danych dotyczy reumatoidalnego zapalenia stawów, atopowego zapalenia skóry, choroby Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. W badaniach uczestniczą dorośli, młodzież, a w części projektów także dzieci. Większość projektów jest w fazie 3, ale są też badania fazy 1 i 2 oraz badania długoterminowe. Oceniano głównie skuteczność, bezpieczeństwo, remisję, odpowiedź endoskopową, odpowiedź skórną i inne wyniki zależne od choroby. Część badań porównuje upadacitinib z placebo lub z innymi lekami stosowanymi w tych schorzeniach.
Zakres badań klinicznych
W dostarczonych danych upadacitinib był oceniany w wielu badaniach interwencyjnych, czyli takich, w których pacjenci otrzymywali badane leczenie lub leczenie porównawcze. Badania dotyczyły zarówno chorób stawów, jak i chorób skóry, jelit oraz innych schorzeń zapalnych.[1]
Najczęściej były to badania fazy 3, ale pojawiły się też projekty fazy 2 i fazy 1, a także badania o charakterze długoterminowym.[1] W kilku badaniach upadacitinib był porównywany z placebo, a w innych z aktywnym lekiem, takim jak adalimumab, dupilumab, tocilizumab, vedolizumab lub inne terapie stosowane w danej chorobie.[1]
Jakie choroby i grupy pacjentów badano
W badaniach oceniano osoby z reumatoidalnym zapaleniem stawów, atopowym zapaleniem skóry, chorobą Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, łuszczycowym zapaleniem stawów, spondyloartropatią osiową, toczniem rumieniowatym układowym, łysieniem plackowatym, hidradenitis suppurativa i innymi chorobami zapalnymi.[1]
Do badań włączano dorosłych, młodzież, a w części projektów także dzieci. W niektórych badaniach szukano osób, które miały umiarkowaną lub ciężką postać choroby, a w innych takich, które nie odpowiedziały dobrze na wcześniejsze leczenie albo były na nie nietolerancyjne.[1]
- Reumatoidalne zapalenie stawów było badane w kilku dużych projektach porównujących upadacitinib z placebo, adalimumabem i strategiami zmniejszania dawki leczenia.
- Atopowe zapalenie skóry badano u dorosłych, młodzieży i dzieci, czasem w połączeniu z leczeniem miejscowym lub w porównaniu z dupilumabem.
- Choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego były oceniane zarówno w badaniach indukcyjnych, jak i podtrzymujących oraz w obserwacji długoterminowej.
- W innych badaniach analizowano także młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, toczeń, łysienie plackowate oraz zapalenia naczyń i choroby mięśni.[1]
Fazy badań i typy porównań
Wiele projektów było zaprojektowanych jako badania randomizowane, czyli takie, w których przydział do grup odbywa się losowo. Część badań była także podwójnie zaślepiona, co oznacza, że ani uczestnik, ani badacz nie wiedzą od razu, które leczenie jest podawane.
W danych pojawiają się porównania z placebo, ale też badania z aktywnym komparatorem, gdzie upadacitinib zestawiano z innym lekiem lub z leczeniem standardowym.[1] Są również badania typu low intervention, czyli takie, w których zakres dodatkowej ingerencji badawczej był mniejszy niż w typowych badaniach interwencyjnych.
Najważniejsze punkty końcowe
Punkt końcowy to główny wynik, który badanie chce zmierzyć. W badaniach z upadacitinib najczęściej oceniano poprawę objawów, remisję i bezpieczeństwo, ale szczegóły zależały od choroby.[1]
- W reumatoidalnym zapaleniu stawów oceniano m.in. ACR20, czyli poprawę objawów o co najmniej 20%, oraz DAS28-CRP, czyli wskaźnik aktywności choroby oparty na liczbie bolesnych i obrzękniętych stawów oraz białku CRP.
- W atopowym zapaleniu skóry często używano skali vIGA-AD oraz EASI, które pokazują, jak bardzo poprawiła się skóra.
- W chorobie Crohna i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego oceniano remisję kliniczną, odpowiedź endoskopową i wyniki związane z aktywnością jelitową.
- W łysieniu plackowatym mierzono SALT, czyli stopień utraty włosów na skórze głowy.
- W toczeniu oceniano odpowiedź BICLA, a w spondyloartropatii osiowej także obrazowanie MRI i wskaźniki zapalenia.[1]
Wybrane badania i ich cele
W badaniu SELECT-COMPARE oceniano upadacitinib u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów, które miały niewystarczającą odpowiedź na metotreksat, a głównym celem była odpowiedź ACR20 lub remisja DAS28-CRP w 12. tygodniu. Badanie to obejmowało także ocenę długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa.
W badaniu SELECT-SWITCH porównywano upadacitinib z adalimumabem u dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów, którzy nie odpowiedzieli dobrze na jeden inhibitor TNF lub go nie tolerowali. Głównym celem było osiągnięcie wyniku DAS28-CRP ≤ 3,2 w 12. tygodniu.
W badaniu Measure Up 1 i Measure Up 2 oceniano skuteczność i bezpieczeństwo upadacitinib u młodzieży i dorosłych z umiarkowanym do ciężkiego atopowym zapaleniem skóry, którzy byli kandydatami do leczenia ogólnoustrojowego. Główne wyniki obejmowały osiągnięcie vIGA-AD 0 lub 1 oraz EASI 75 w 16. tygodniu.
W badaniu AD Up Upadacitinib oceniano razem z kortykosteroidami miejscowymi, czyli lekami nakładanymi na skórę, u pacjentów z umiarkowanym do ciężkiego atopowym zapaleniem skóry. Celem było sprawdzenie skuteczności i bezpieczeństwa leczenia skojarzonego oraz długoterminowej obserwacji do 10 lat.
W chorobie Crohna badania obejmowały zarówno leczenie indukcyjne, jak i podtrzymujące, a także długoterminowe rozszerzenie obserwacji. W tych projektach oceniano remisję kliniczną, odpowiedź endoskopową, hospitalizacje, operacje i inne wyniki związane z przebiegiem choroby.
Badania długoterminowe i rozszerzenia
W kilku projektach po głównej części badania prowadzono long-term extension, czyli przedłużoną obserwację długoterminową. Taka część badania pozwala sprawdzić, czy efekt leczenia utrzymuje się przez dłuższy czas i czy pojawiają się nowe informacje o bezpieczeństwie.
Dotyczyło to między innymi choroby Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, tocznia, łysienia plackowatego i atopowego zapalenia skóry.[1] W badaniach tych często porównywano różne dawki lub strategie kontynuacji i zmniejszania dawki.
Badania specjalne: szczepionki, obrazowanie i ból
Jedno z badań oceniało odpowiedź immunologiczną u pacjentów z chorobami reumatycznymi, także po szczepieniu przeciw półpaścowi rekombinowaną szczepionką Shingrix. Mierzono tam poziom przeciwciał oraz odpowiedź komórek T, czyli komórek układu odpornościowego ważnych w obronie organizmu.
W badaniu UP-SPOUT oceniano wpływ upadacitinib na zapalenie w stawach krzyżowo-biodrowych i kręgosłupie za pomocą MRI u osób z łuszczycowym zapaleniem stawów i objawami osiowymi. Głównym wynikiem była zmiana wyniku SPARCC MRI po 12 tygodniach leczenia.
W badaniu U3P analizowano także odpowiedź bólową w ośrodkowym układzie nerwowym, wykorzystując obrazowanie fMRI mózgu i zmiany sygnału BOLD. To badanie miało małą liczbę uczestników i dotyczyło łuszczycowego zapalenia stawów.