Zapalenie błony naczyniowej

Czym jest zapalenie błony naczyniowej

Zapalenie błony naczyniowej to stan zapalny środkowej warstwy oka. Zapalenie to naturalna reakcja organizmu na uszkodzenie tkanek, drobnoustroje chorobotwórcze lub substancje toksyczne1. W przypadku zapalenia błony naczyniowej proces zapalny może wystąpić z nieznanych przyczyn lub być skutkiem wielu znanych schorzeń2.

Czasami zapalenie błony naczyniowej oznacza, że układ odpornościowy walczy z infekcją oka, ale może też wystąpić, gdy układ odpornościowy atakuje zdrową tkankę w oczach3. Może dotyczyć określonego obszaru oka lub wielu obszarów jednocześnie. W zależności od tego, które części oka są dotknięte, choroba może być bolesna, powodować zaczerwienienie i podrażnienie, a nawet zakłócać wzrok1.

Wewnątrz gałki ocznej nie ma zbyt wiele miejsca na obrzęk tkanek, dlatego nawet niewielki obrzęk może łatwo zmienić kształt oka. Kształt oka jest kluczowy dla prawidłowego widzenia, a nawet drobne zmiany spowodowane obrzękiem mogą zaburzyć wzrok1. W ciężkich przypadkach zapalenie błony naczyniowej może prowadzić do trwałej utraty wzroku i ślepoty1.

Budowa błony naczyniowej

Błona naczyniowa to środkowa warstwa oka położona między twardówką (białą częścią oka) a siatkówką (warstwą światłoczułą z tyłu oka)3. Składa się z trzech części:

• Tęczówka (kolorowa część oka)
• Ciało rzęskowe (część oka, która pomaga soczewce się skupić)
• Naczyniówka (część oka łącząca siatkówkę z twardówką)

Zapalenie może wystąpić w jednej lub więcej z tych trzech struktur1. Chociaż zapalenie dotyczy głównie błony naczyniowej, często wpływa również na inne części oka3.

Jak często występuje

Zapalenie błony naczyniowej jest stosunkowo częstą chorobą. Na całym świecie odnotowuje się rocznie około 4 milionów nowych przypadków. W Stanach Zjednoczonych szacunki wahają się od 80 000 do 168 000 przypadków rocznie1.

Choroba częściej występuje u osób dorosłych, a ryzyko jej wystąpienia wzrasta z wiekiem. Jest mniej powszechna u dzieci, którzy stanowią tylko od 2% do 20% wszystkich przypadków1. Może dotyczyć jednego oka lub obu oczu jednocześnie3.

Rodzaje zapalenia błony naczyniowej

Rodzaj zapalenia błony naczyniowej zależy od lokalizacji procesu zapalnego w oku. Specjaliści wyróżniają trzy główne obszary: przedni, pośredni i tylny. Gdy zapalenie dotyka wszystkich trzech obszarów, nazywa się to panzapaleniem błony naczyniowej1.

Zapalenie przedniej części błony naczyniowej (zwane również zapaleniem tęczówki) jest najczęstszym rodzajem zapalenia błony naczyniowej. Dotyczy przedniej części oka, obejmującej tęczówkę i ciało rzęskowe4. Ten typ zazwyczaj leczy się kroplami do oczu lub maściami4.

Zapalenie pośredniej części błony naczyniowej wpływa na środkową część oka, w tym na przejrzysty żel wewnątrz oka zwany ciałem szklistym4. Może być leczone kroplami do oczu lub lekami podawanymi w zastrzykach4.

Zapalenie tylnej części błony naczyniowej jest najmniej powszechnym rodzajem. Dotyczy tylnej części oka, w tym naczyniówki i siatkówki4. Ten typ zwykle wymaga leczenia lekami podawanymi w zastrzykach lub doustnie4.

Objawy choroby

Objawy zapalenia błony naczyniowej mogą się różnić w zależności od tego, który obszar oka jest dotknięty chorobą. Niektórzy ludzie, szczególnie dzieci i młodzi dorośli, mogą w ogóle nie doświadczać żadnych objawów. Inne osoby mogą odczuwać poważne dolegliwości4.

Wczesne objawy obejmują:

• Niewyraźne widzenie
• Pływające ciemne plamy w polu widzenia (często nazywane "muszkami")
• Ból oka
• Czerwone oczy
• Nadwrażliwość na światło

Te objawy mogą pojawić się nagle i szybko się pogorszyć3. Jedno lub oba oczy mogą być opuchnięte, zaczerwienione i bolesne4.

Późne objawy choroby mogą obejmować utratę wzroku3. Zapalenie błony naczyniowej może czasami ustąpić szybko, ale może również nawracać. Czasami staje się chorobą przewlekłą (długotrwałą)3.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Zapalenie błony naczyniowej może być spowodowane różnymi czynnikami. Możliwe przyczyny obejmują:

• Uraz oka (na przykład spowodowany dostaniem się chemikaliów do oka)
• Operacja oka
• Choroby autoimmunologiczne, na przykład sarkoidoza, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zespół Reitera, stwardnienie rozsiane, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów i choroba Leśniowskiego-Crohna
• Choroby zapalne
• Infekcje, takie jak choroba kociego pazura, półpasiec, kiła, toksoplazmoza, gruźlica, choroba z Lyme lub wirus Zachodniego Nilu
• Nowotwory dotykające oka, takie jak chłoniak
• Niektóre leki, na przykład ryfabutyna (rodzaj antybiotyku)

W wielu przypadkach przyczyna zapalenia błony naczyniowej pozostaje nieznana4.

Rozpoznanie

Zapalenie błony naczyniowej może powodować utratę wzroku, jeśli nie jest leczone, dlatego ważne jest, aby niezwłocznie zgłosić się do lekarza okulisty w przypadku wystąpienia objawów3.

Rozpoznanie stawiane jest głównie na podstawie badania wzroku z rozszerzonymi źrenicami oraz wywiadu medycznego3. Lekarz może również przeprowadzić dodatkowe badania, aby ustalić przyczynę zapalenia lub ocenić stopień uszkodzenia oka.

Leczenie

Wczesne rozpoznanie i leczenie zapalenia błony naczyniowej są niezwykle istotne. Leczenie może uratować wzrok i zapobiec trwałym uszkodzeniom oczu4. Na szczęście choroba jest zwykle możliwa do leczenia1.

Tradycyjne leczenie często obejmuje stosowanie leków przeciwzapalnych, głównie kortykosteroidów (hormonów steroidowych), podawanych samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami5. Leczenie zazwyczaj obejmuje stosowanie leków w postaci kropli do oczu, tabletek lub zastrzyków3.

Leczenie ogólnoustrojne steroidami może wiązać się z poważnymi skutkami ubocznymi, w tym podwyższonym ciśnieniem krwi, cukrzycą i osteoporozą6. Aby zminimalizować te skutki uboczne, badano lokalne metody podawania sterydów. Opracowano nowsze implanty steroidowe, takie jak implant z deksametazonem i implant z fluocynolonem acetonidu, które charakteryzują się mniejszymi dawkami i są związane z mniejszą liczbą skutków ubocznych6.

W przypadku ciężkiego zapalenia błony naczyniowej lekarze mogą stosować również leki immunosupresyjne (osłabiające układ odpornościowy) i leki biologiczne, takie jak adalimumab, które są często używane jako dodatkowe środki po niepowodzeniu lub niepełnej odpowiedzi na konwencjonalne leki immunosupresyjne6.

Rokowanie

Nieleczone zapalenie błony naczyniowej może prowadzić do poważnych powikłań. W ciężkich przypadkach lub gdy choroba pozostaje nieleczona, możliwa jest trwała utrata wzroku i ślepota1. Zapalenie błony naczyniowej pozostaje istotną przyczyną upośledzenia wzroku, szczególnie w jego ciężkich postaciach6.

Obrzęk plamki żółtej (centralnej części siatkówki odpowiedzialnej za ostre widzenie) jest częstym powikłaniem zapalenia błony naczyniowej, a badania kliniczne eksplorują różne podejścia terapeutyczne do tego problemu6.

Życie z zapaleniem błony naczyniowej

Pacjenci z zapaleniem błony naczyniowej powinni ściśle współpracować ze swoim lekarzem okulistą. Ważne jest, aby dokładnie stosować się do zaleceń lekarskich dotyczących przyjmowania leków. Jeśli przepisano krople do oczu lub maść, należy używać ich dokładnie według wskazówek lekarza6.

W trakcie leczenia zaleca się:

• Noszenie okularów przeciwsłonecznych, jeśli światło powoduje dyskomfort
• Unikanie noszenia soczewek kontaktowych do czasu wyleczenia oczu
• Unikanie stosowania makijażu oczu do czasu wyleczenia
• Niekierowanie pojazdami w przypadku niewyraźnego widzenia

Pacjent może odczuwać chwilowe niewyraźne widzenie. Należy unikać prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn do czasu, gdy wzrok się wyostrzy6.

Ważne jest również regularne uczestnictwo we wszystkich wizytach kontrolnych. Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli oko stanie się czerwone, wrażliwe na światło, bolesne lub jeśli wzrok ulegnie pogorszeniu lub stanie się niewyraźny6.