W skrócie

Zakażenie rany pooperacyjnej to powikłanie, które może wystąpić po zabiegu chirurgicznym, gdy bakterie przedostaną się do organizmu przez nacięcia wykonane przez chirurga. Chociaż nie zdarza się to często, rozpoznanie objawów i odpowiednia pielęgnacja rany są kluczowe dla szybkiego powrotu do zdrowia.

Czym jest zakażenie rany pooperacyjnej?

Zakażenie rany pooperacyjnej, zwane również zakażeniem miejsca operowanego, to infekcja, która rozwija się po przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego. Do zakażenia dochodzi, gdy bakterie przedostają się do organizmu przez nacięcia wykonane przez chirurga w skórze.

Zakażenia miejsc operowanych stanowią główny typ zakażeń szpitalnych u pacjentów chirurgicznych. W przeszłości infekcje te występowały bardzo często po zabiegach i niejednokrotnie prowadziły do poważnych konsekwencji, takich jak konieczność amputacji kończyny, a nawet śmierć. Sytuacja poprawiła się znacząco, gdy pracownicy służby zdrowia zaczęli rozumieć znaczenie czystości i stosować techniki antyseptyczne.

Większość zakażeń ran pooperacyjnych ujawnia się w ciągu pierwszych 30 dni po zabiegu. W przypadku operacji z wszczepieniem urządzenia medycznego, okres ten wydłuża się do jednego roku.

Rodzaje zakażeń ran pooperacyjnych

Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wyróżnia trzy główne rodzaje zakażeń ran pooperacyjnych:

Zakażenie powierzchowne dotyczy tylko skóry i tkanki bezpośrednio pod skórą, w miejscu gdzie chirurg wykonał nacięcie. Ten typ zakażenia stanowi ponad 50% wszystkich zakażeń pooperacyjnych.

Zakażenie głębokie może obejmować mięśnie lub tkankę łączną, która oddziela mięśnie lub otacza narządy. Przykładem takiego zakażenia jest infekcja po nacięciu mostka.

Zakażenie narządu lub przestrzeni może wystąpić, gdy operacja na jednej części ciała wpływa na pobliskie narządy lub przestrzeń między narządami, na przykład gdy chirurg musi delikatnie odsunąć narząd podczas zabiegu.

Przyczyny zakażeń

Rany chirurgiczne mogą ulec zakażeniu na kilka sposobów:

Zarazki mogą pochodzić ze skóry pacjenta i rozprzestrzenić się na ranę operacyjną. Bakterie naturalnie obecne na powierzchni skóry mogą podczas zabiegu przedostać się do głębszych warstw tkanek.

Drobnoustroje mogą znajdować się wewnątrz organizmu lub pochodzić z narządu, na którym wykonywano operację. Niektóre rodzaje zabiegów, szczególnie te wykonywane na częściach ciała zawierających dużą liczbę bakterii, takich jak układ pokarmowy, niosą większe ryzyko zakażenia.

Zarazki mogą pochodzić ze środowiska otaczającego pacjenta podczas zabiegu lub w trakcie rekonwalescencji.

Czynniki ryzyka

Ryzyko wystąpienia zakażenia rany pooperacyjnej jest większe u osób:

Ze słabo kontrolowaną cukrzycą
Z problemami z układem odpornościowym
Z nadwagą lub otyłością
Palących papierosy
Przyjmujących kortykosteroidy (na przykład prednizon)
Poddawanych operacjom trwającym dłużej niż 2 godziny
Poddawanych niektórym rodzajom operacji, takim jak zabieg leczenia infekcji (na przykład ropnia)

Starsi pacjenci również mają zwiększone ryzyko wystąpienia zakażenia.

Objawy zakażenia

Zakażenia nacięć są zazwyczaj widoczne, a wszelkie objawy ogólnoustrojowe po operacji powinny budzić niepokój co do powikłań pooperacyjnych.

Zakażenie może występować, jeśli zaobserwuje się następujące objawy:

Zaczerwienienie i ból wokół miejsca operacji
Mętny płyn wypływający z rany pooperacyjnej
Gorączka
Skóra wokół rany jest gorąca w dotyku i opuchnięta
Rana się otwiera
Ogólne złe samopoczucie

Jeśli wystąpią jakiekolwiek z tych objawów, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem szpitalnym lub lekarzem rodzinnym. Ważne jest, aby leczyć każde zakażenie jak najszybciej.

Rozpoznanie zakażenia

Rozpoznanie zakażenia opiera się przede wszystkim na ocenie klinicznej, chociaż w niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie posiewów z rany i badań obrazowych.

Zakażenie powierzchowne można rozpoznać na kilka sposobów: jeśli z miejsca operacji wycieka ropa, jeśli w miejscu operacji wykryto drobnoustrój, jeśli chirurg rozpozna je jako zakażenie, lub jeśli chirurg celowo otwiera ranę i stwierdza obecność oznak zakażenia, takich jak obrzęk, zaczerwienienie lub miejscowy ból lub ciepło.

Jeśli z rany wycieka płyn, może być on poddany badaniu w celu ustalenia najlepszego antybiotyku. Niektóre rany są zakażone gronkowcem złocistym opornym na metycylinę (MRSA), który jest odporny na powszechnie stosowane antybiotyki. Zakażenie MRSA wymaga leczenia specyficznym antybiotykiem.

Leczenie

Do leczenia większości zakażeń ran stosuje się antybiotyki. Czasami konieczna może być również operacja w celu leczenia zakażenia.

Leczenie antybiotykami

Pacjent może rozpocząć przyjmowanie antybiotyków w celu leczenia zakażenia rany pooperacyjnej. Czas, przez jaki należy przyjmować antybiotyki, jest różny, ale zazwyczaj wynosi co najmniej 1 tydzień. Leczenie można rozpocząć od antybiotyków podawanych dożylnie, a następnie zmienić na tabletki. Należy przyjmować wszystkie antybiotyki i ukończyć cały cykl leczenia, nawet jeśli samopoczucie się poprawiło.

Leczenie chirurgiczne

Czasami chirurg musi wykonać zabieg w celu oczyszczenia rany. Może to być przeprowadzone na sali operacyjnej, w pokoju szpitalnym lub w przychodni. Chirurg może:

Otworzyć ranę, usuwając niektóre lub wszystkie szwy lub staple
Wykonać badania ropy lub tkanki z rany, aby określić, czy występuje zakażenie i jaki rodzaj antybiotyku byłby najskuteczniejszy
Oczyścić ranę, usuwając martwe lub zakażone tkanki
Przepłukać ranę

Jak zapobiegać zakażeniom?

Istnieje wiele sposobów na zmniejszenie ryzyka wystąpienia zakażenia miejsca operowanego:

Przed operacją

Należy poinformować lekarza o innych problemach zdrowotnych. Problemy zdrowotne, takie jak alergie, cukrzyca i otyłość, mogą wpłynąć na przebieg operacji i leczenia.

Palący papierosy pacjenci są bardziej narażeni na zakażenia. Warto porozmawiać z lekarzem o tym, jak rzucić palenie przed operacją.

Nie należy golić się brzytwą w pobliżu miejsca, gdzie będzie wykonywana operacja. Golenie brzytwą może podrażnić skórę i ułatwić rozwój zakażenia.

W czasie operacji

Jeśli ktoś próbuje ogolić pacjenta brzytwą w miejscu, gdzie będzie wykonywana operacja, należy o tym powiedzieć. Warto zapytać, dlaczego to konieczne i porozmawiać z chirurgiem, jeśli są jakieś obawy.

Po operacji

Należy mieć pewność, że rozumie się, jak dbać o ranę. Ważne jest, aby wiedzieć, z kim skontaktować się w przypadku pytań lub problemów.

Jeśli nie widzi się, że lekarz myje ręce, należy go o to poprosić. Rodzina i przyjaciele nie powinni dotykać rany pooperacyjnej ani opatrunków. Wszyscy powinni myć ręce wodą z mydłem lub używać preparatu na bazie alkoholu przed i po wizycie u pacjenta.

Zawsze należy myć ręce przed i po opiece nad raną.

Należy utrzymywać miejsce operacji w czystości i suchości. Opatrunki powinny być regularnie zmieniane zgodnie z zaleceniami zespołu medycznego.

Mycie rąk oraz dbanie o to, aby inni również myli swoje ręce, to jeden z najlepszych sposobów zapobiegania tym zakażeniom.

Zakażenie rany pooperacyjnej

Badania kliniczne: Zakażenie rany pooperacyjnej