Odrzucenie przeszczepu to proces, w którym układ odpornościowy osoby po transplantacji atakuje przeszczepiony narząd lub tkankę. Chociaż ryzyko to nigdy nie znika całkowicie, odpowiednie leki i regularna opieka medyczna mogą skutecznie zapobiegać i leczyć odrzucenie.
Czym jest odrzucenie przeszczepu
Odrzucenie przeszczepu to proces, w którym układ odpornościowy (system ochronny organizmu) osoby, która otrzymała przeszczep, atakuje przeszczepiony narząd lub tkankę. Jest to naturalna reakcja organizmu, który traktuje nowy narząd jako zagrożenie.
Układ odpornościowy zwykle chroni nas przed szkodliwymi substancjami, takimi jak drobnoustroje, toksyny, a czasem komórki nowotworowe. Te szkodliwe substancje mają na swojej powierzchni białka zwane antygenami. Gdy tylko antygeny dostaną się do organizmu, układ odpornościowy rozpoznaje, że nie pochodzą z ciała danej osoby i są obce, dlatego je atakuje.
Kiedy osoba otrzymuje narząd od kogoś innego podczas operacji transplantacyjnej, jej układ odpornościowy może rozpoznać go jako obcy. Dzieje się tak dlatego, że układ odpornościowy wykrywa, że antygeny na komórkach narządu są różne lub nie są "dopasowane". Nawet gdy dawca narządu jest dobrze dopasowany, organizm zasadniczo rozpoznaje nerkę jako "nową" i reaguje, próbując ją zniszczyć. Reakcja układu odpornościowego na nerkę przeszczepioną do organizmu nazywa się odrzuceniem.
Chociaż odrzucenie nerki jest najczęstsze w ciągu pierwszych sześciu miesięcy po operacji przeszczepowej, może wystąpić wiele lat później. Podczas gdy ryzyko odrzucenia przeszczepu maleje z czasem, nigdy nie znika całkowicie.
Przyczyny odrzucenia
Główną przyczyną odrzucenia jest reakcja układu odpornościowego na obce tkanki. Niedopasowane narządy lub narządy, które nie są wystarczająco dobrze dopasowane, mogą wywołać reakcję transfuzji krwi lub odrzucenie przeszczepu.
Aby zapobiec tej reakcji, pracownicy służby zdrowia wykonują typowanie tkankowe, czyli dopasowują zarówno dawcę narządu, jak i osobę otrzymującą narząd. Im bardziej podobne są antygeny między dawcą a biorcą, tym mniejsze prawdopodobieństwo odrzucenia narządu.
Typowanie tkankowe zapewnia, że narząd lub tkanka są jak najbardziej podobne do tkanek biorcy. Dopasowanie zwykle nie jest idealne. Żadne dwie osoby, z wyjątkiem bliźniąt identycznych, nie mają identycznych antygenów tkankowych.
Istnieją pewne wyjątki. Przeszczepy rogówki są rzadko odrzucane, ponieważ rogówka nie ma zaopatrzenia w krew. Ponadto przeszczepy od jednego bliźniaka identycznego do drugiego prawie nigdy nie są odrzucane.
Każda osoba jest niepowtarzalnym zbiorem komórek, tkanek i narządów. Każda osoba dziedziczy unikalną kombinację genów od swoich rodziców. System organizmu, który rozpoznaje własne komórki osoby od innych komórek i tkanek, nazywa się układem odpornościowym. Gdy układ odpornościowy znajdzie "obce" komórki i tkanki w organizmie, próbuje je zniszczyć, aby chronić organizm przed szkodą.
Rodzaje odrzucenia przeszczepu
Istnieją trzy główne rodzaje odrzucenia przeszczepu, które różnią się czasem wystąpienia i mechanizmem działania.
Odrzucenie nadostre występuje kilka minut po przeszczepie, gdy antygeny są całkowicie niedopasowane. Ten rodzaj odrzucenia jest dzisiaj niezwykle rzadki, ponieważ prawie zawsze można mu zapobiec poprzez krzyżowe dopasowanie tkanek. Odrzucenie nadostre jest spowodowane przez wcześniej utworzone przeciwciała skierowane przeciwko komórkom nerki dawcy. Występuje w ciągu minut do godzin od transplantacji i całkowicie niszczy przeszczepioną nerkę. Jeśli wystąpi, przeszczepiona nerka musi zostać natychmiast usunięta.
Odrzucenie ostre może wystąpić w dowolnym momencie od pierwszego tygodnia po przeszczepie do trzech miesięcy później. Wszyscy pacjenci mają pewien stopień ostrego odrzucenia. Nagły spadek funkcji przeszczepionej nerki spowodowany uszkodzeniem przez układ odpornościowy może wystąpić pomimo przyjmowania leków immunosupresyjnych. Te zdarzenia, zwane "odrzuceniami" lub "epizodami odrzucenia", mogą być leczone, a lekarz zwykle może rozpoznać i leczyć odrzucenie nerki, zanim wystąpią jakiekolwiek poważne lub nieodwracalne uszkodzenia.
Odrzucenie przewlekłe może nastąpić po roku lub w dowolnym momencie później. Może stać się długoterminowym problemem. Złożone warunki mogą sprawić, że odrzucenie będzie trudne do leczenia. Na przykład organizm może wytworzyć przeciwciała przeciwko przeszczepionemu narządowi; choroba może również osłabić układ odpornościowy i wywołać epizod odrzucenia.
Leki immunosupresyjne
Lekarze stosują leki tłumiące układ odpornościowy biorcy. Celem jest zapobieganie atakowaniu przez układ odpornościowy nowo przeszczepionego narządu. Jeśli te leki nie są stosowane, organizm prawie zawsze uruchomi odpowiedź immunologiczną i zniszczy obcą tkankę.
Leki zwane lekami immunosupresyjnymi pomagają zapobiegać i leczyć odrzucenie przeszczepu nerki poprzez blokowanie układu odpornościowego przed uszkodzeniem nerki. Osoby, które otrzymują przeszczep nerki, przyjmują leki immunosupresyjne. Jeśli wystąpi odrzucenie, lekarz przepisuje wyższą dawkę lub inną kombinację leków immunosupresyjnych.
Aby zapobiec uszkodzeniu przeszczepionej nerki przez układ odpornościowy, pacjent będzie przyjmować leki immunosupresyjne (przeciwodrzuceniowe). Bardzo ważne jest, aby przyjmować leki codziennie, dokładnie zgodnie z zaleceniami.
Po przeszczepie narządu pacjent będzie musiał przyjmować leki (immunosupresyjne) przez resztę życia, aby zapobiec odrzuceniu przez organizm nowego narządu. Te leki immunosupresyjne sprawiają jednak, że pacjent jest bardziej podatny na rozwój infekcji. Infekcje mogą zakłócać sposób przyjmowania leków immunosupresyjnych.
Jak zapobiegać odrzuceniu
Bardzo ważne jest, aby przyjmować leki dokładnie zgodnie z zaleceniami, wykonywać badania laboratoryjne i uczestniczyć we wszystkich wizytach kontrolnych u lekarza po przeszczepie nerki.
Pacjent jest najważniejszym członkiem zespołu transplantacyjnego. Aby utrzymać zdrowie jako biorca przeszczepu narządu, pacjent będzie miał najlepsze wyniki, jeśli będzie:
Konsekwentnie przyjmować leki i nie pomijać dawek
Chodzić na wszystkie wizyty
Wykonywać wszystkie wymagane badania laboratoryjne
Komunikować się z zespołem medycznym
Jeśli pacjent zachoruje lub inny lekarz przepisze mu lek, będzie musiał poinformować o tym zespół transplantacyjny. Zespół będzie musiał ustalić:
Charakter choroby i czy jest związana z przeszczepem
Czy jest to najlepsza recepta lub lek dla pacjenta
Czy lek będzie wchodził w interakcje z lekami immunosupresyjnymi
Aby zmniejszyć ryzyko odrzucenia nerki, należy:
Przyjmować leki zgodnie z zaleceniami
Prowadzić zdrowy tryb życia
Dotrzymywać wizyt kontrolnych
Natychmiast informować zespół transplantacyjny o wszelkich problemach lub powikłaniach
Chociaż infekcja nie prowadzi automatycznie do odrzucenia narządu, infekcje zwiększają ryzyko odrzucenia, zwłaszcza jeśli wymagają leków, które zagrażają działaniu leków immunosupresyjnych. Unikanie infekcji to kolejny krok, który można podjąć, aby zachować zdrowie.
Możesz pomóc pracownikom służby zdrowia leczyć odrzucenie, zanim wystąpią trwałe uszkodzenia, poznając wczesne objawy odrzucenia nerki. Odrzucenie nerki jest częstym powikłaniem i często można je odwrócić przy odpowiednim leczeniu.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia
