Nadciśnienie oczne oznacza, że ciśnienie wewnątrz oka jest wyższe niż normalne, ale nie występuje jeszcze uszkodzenie nerwu wzrokowego. Schorzenie to dotyka około 3-6 milionów ludzi w Stanach Zjednoczonych i może prowadzić do jaskry, jeśli nie jest monitorowane i leczone.
Czym jest nadciśnienie oczne?
Nadciśnienie oczne to stan, w którym ciśnienie wewnątrz oka jest wyższe niż normalne. Mówimy o nim, gdy ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) – czyli ciśnienie płynu wewnątrz gałki ocznej – przekracza prawidłowy zakres, ale nie powoduje jeszcze widocznych zmian w widzeniu ani uszkodzenia struktury oka.
Oczy człowieka stale produkują przezroczysty płyn zwany cieczą wodnistą, który przepływa przez przednią część oka, a następnie jest odprowadzany. W normalnych warunkach tyle samo płynu jest produkowane, co odprowadzane. Jeśli płyn nie opuszcza oka we właściwym tempie, ciśnienie wewnątrzgałkowe wzrasta.
Prawidłowe ciśnienie w oku wynosi od 11 do 21 milimetrów słupa rtęci (mmHg) – jest to ta sama jednostka, której używa się do pomiaru ciśnienia krwi. Jeśli ciśnienie w jednym lub obu oczach przekracza 21 mmHg podczas co najmniej dwóch wizyt u specjalisty od chorób oczu, można mówić o nadciśnieniu ocznym.
Nadciśnienie oczne może występować w obu oczach – mówimy wtedy o obustronnym nadciśnieniu ocznym. Jeśli dotyczy tylko jednego oka, nazywamy je jednostronnym nadciśnieniem ocznym.
Szacuje się, że od 4% do 10% Amerykanów w wieku 40 lat i starszych ma nadciśnienie oczne. Ogólnie w Stanach Zjednoczonych od 3 do 6 milionów osób cierpi na tę dolegliwość, co naraża ich na ryzyko rozwoju jaskry.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Nadciśnienie oczne powstaje najczęściej z powodu niezrównoważonej produkcji i odpływu płynu w oku. Może to wynikać ze zwiększonej produkcji cieczy wodnistej lub z niedostatecznego jej odprowadzania.
Główną przyczyną podwyższonego ciśnienia jest sytuacja, w której ciało rzęskowe oka produkuje zbyt dużo cieczy wodnistej. Drugim częstym powodem jest sytuacja, gdy ciało rzęskowe wytwarza normalną ilość płynu, ale odpływ z oka przebiega zbyt wolno.
Istnieje kilka czynników ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia nadciśnienia ocznego. Niektórych z nich nie można zmienić, takich jak wiek, pochodzenie etniczne czy występowanie innych schorzeń. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
Wiek powyżej 40 lat – starsi dorośli są bardziej narażeni na nadciśnienie oczne
Pochodzenie afroamerykańskie – osoby rasy czarnej są w grupie podwyższonego ryzyka
Historia rodzinna nadciśnienia ocznego lub jaskry
Silna krótkowzroczność
Cukrzyca
Nadciśnienie tętnicze (wysokie ciśnienie krwi)
Urazy oka – uszkodzenie mechaniczne może podnieść ciśnienie oczne nawet miesiące lub lata po urazie
Operacje oka
Długotrwałe stosowanie leków sterydowych
Warto pamiętać, że mimo podobnej nazwy, nadciśnienie oczne nie jest spowodowane nadciśnieniem tętniczym (wysokim ciśnieniem krwi) ani z nim bezpośrednio związane.
Objawy
Nadciśnienie oczne zazwyczaj nie wywołuje żadnych zauważalnych objawów. Większość osób z tym schorzeniem nie odczuwa żadnego dyskomfortu i nie zauważa zmian w widzeniu.
W rzadkich przypadkach, gdy ciśnienie jest bardzo wysokie, może wystąpić ból przy poruszaniu okiem lub przy dotykaniu go.
Ponieważ nadciśnienie oczne nie daje objawów, można je wykryć tylko podczas badania oka przeprowadzonego przez specjalistę. Dlatego tak ważne są regularne kontrole wzroku, szczególnie dla osób należących do grup ryzyka.
Diagnoza
Diagnoza nadciśnienia ocznego odbywa się podczas kompleksowego badania oka. Lekarz okulista używa specjalnego urządzenia zwanego tonometrem do pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Pomiar ciśnienia w oku jest rutynową częścią każdego badania wzroku. Tonometria pozwala określić, czy ciśnienie mieści się w granicach normy, czy jest podwyższone. Wartości ciśnienia przekraczające 21 mm Hg potwierdzają rozpoznanie nadciśnienia ocznego.
Oprócz pomiaru ciśnienia, lekarz przeprowadza również badanie struktur wewnętrznych oka, aby ocenić ogólny stan zdrowia oczu i upewnić się, że nerw wzrokowy nie jest uszkodzony. To właśnie brak uszkodzenia nerwu wzrokowego odróżnia nadciśnienie oczne od jaskry.
Po postawieniu diagnozy nadciśnienia ocznego, lekarz ocenia ryzyko rozwoju jaskry u danego pacjenta. Ta ocena pomoże zdecydować, czy konieczne jest leczenie.
Leczenie
Nie wszystkie osoby z nadciśnieniem ocznym wymagają natychmiastowego leczenia. Badania kliniczne pokazują, że niektórzy pacjenci z podwyższonym ciśnieniem w oku nigdy nie rozwiną jaskry, podczas gdy u innych ta choroba się pojawi.
Decyzja o rozpoczęciu leczenia zależy od oceny ryzyka rozwoju jaskry. Lekarze biorą pod uwagę takie czynniki jak wiek pacjenta, historia rodzinna, grubość rogówki oraz stan nerwu wzrokowego.
Gdy leczenie jest odpowiednie, lekarze najczęściej przepisują krople do oczu, które pomagają obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe i zmniejszyć ryzyko wystąpienia jaskry. Leki te działają na różne sposoby – mogą zmniejszać produkcję cieczy wodnistej lub poprawiać jej odpływ z oka.
W rzadkich przypadkach, gdy krople do oczu są nieskuteczne w obniżaniu ciśnienia, może być zalecana operacja lub leczenie laserowe. Zabiegi te mają na celu poprawę odpływu płynu z oka i tym samym obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Badanie Ocular Hypertension Treatment Study (OHTS), wieloletnie badanie kliniczne rozpoczęte w 1994 roku, wykazało, że stosowanie leków obniżających ciśnienie oczne u wybranych pacjentów z nadciśnieniem ocznym może zapobiec wystąpieniu jaskry.
Rokowanie i obserwacja
Większość przypadków nadciśnienia ocznego na szczęście nie prowadzi do jaskry, ale niestety niektóre tak. Dlatego osoby z nadciśnieniem ocznym powinny być uważnie monitorowane przez specjalistę od chorób oczu.
Przy starannym monitorowaniu i odpowiednim leczeniu, gdy jest to konieczne, można zmniejszyć ryzyko uszkodzenia oczu. Regularne, kompleksowe badania wzroku są niezbędne dla osób z nadciśnieniem ocznym.
Należy pamiętać, że rozpoznanie nadciśnienia ocznego nie zawsze oznacza, że rozwinie się jaskra. Lekarze monitorują zdrowie oczu pacjentów z nadciśnieniem ocznym właśnie dlatego, że może ono prowadzić do jaskry – choroby powodującej strukturalne uszkodzenie oka i utratę wzroku.
Główną różnicą między nadciśnieniem ocznym a jaskrą jest to, że nadciśnienie oczne może spowodować jaskrę. Jaskra pojawia się, gdy wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe uszkadza nerw wzrokowy. Nerwy wzrokowe w obu oczach łączą się bezpośrednio z mózgiem i przekazują sygnały elektryczne, które mózg przekształca w obrazy. Jeśli jaskra nie jest leczona, można stracić wzrok.
Zapobieganie
Nie ma lekarstwa na nadciśnienie oczne, ale wczesne wykrycie i odpowiednia opieka mogą znacząco pomóc w zachowaniu zdrowia oczu. Kluczem jest regularne wykonywanie kompleksowych badań wzroku.
Osoby należące do grup ryzyka – takie jak osoby po 40. roku życia, osoby pochodzenia afroamerykańskiego, osoby z rodzinną historią jaskry lub nadciśnienia ocznego, oraz osoby z cukrzycą czy wysoką krótkowzrocznością – powinny szczególniedbać o regularne wizyty u okulisty.
Wczesne wykrycie nadciśnienia ocznego pozwala na rozpoczęcie odpowiedniej obserwacji lub leczenia, zanim dojdzie do uszkodzenia nerwu wzrokowego i utraty wzroku. Dlatego nie należy zaniedbywać regularnych kontroli wzroku, nawet gdy nie odczuwa się żadnych problemów z widzeniem.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Dania
