Krioglobulinemia

Czym jest krioglobulinemia

Krioglobulinemia to stan chorobowy, który pojawia się, gdy nieprawidłowe białka we krwi, zwane krioglobulinami, gęstnieją i zlepiają się w temperaturach poniżej 37°C. Schorzenie to jest rodzajem zapalenia naczyń krwionośnych (nazywanego również vasculitis), które może ograniczać przepływ krwi i powodować uszkodzenia skóry, nerwów, stawów, mięśni i narządów, szczególnie nerek i wątroby12.

Krioglobulinemia należy do rzadkich schorzeń. Badacze nie znają dokładnej liczby przypadków, ponieważ niskie poziomy krioglobulin mogą być obecne bez powodowania objawów. Szacuje się, że choroba dotyka około 1 na 100 000 osób na całym świecie3.

Krioglobuliny to nieprawidłowe białka w surowicy krwi, które wytrącają się (tworzą osad) w temperaturach poniżej 37°C i rozpuszczają się ponownie po ogrzaniu. Są one niejednorodne pod względem składu chemicznego i zachowują się różnie w organizmie i w warunkach laboratoryjnych. Większość z nich to mieszane kompleksy antygen-przeciwciało, które występują z dużą częstością w chorobach autoimmunologicznych i zakaźnych4.

Typy krioglobulinemii

Krioglobuliny są rodzajem przeciwciał. Krioglobulinemię można podzielić na trzy główne typy, w zależności od tego, jaki rodzaj przeciwciała wytwarza organizm3.

Krioglobulinemia typu I ma jeden rodzaj nieprawidłowego białka, zwanego monoklonalnym. Typ I najczęściej jest związany z nowotworami krwi5. Ponieważ krioglobuliny typu I nie aktywują łatwo dopełniacza, pacjenci z typem I są bezobjawowi, dopóki poziom krioglobulinemii nie jest wystarczająco wysoki, aby wywołać zespół hiperwiskozji6.

Krioglobulinemia typu II ma dwa rodzaje nieprawidłowych białek, zarówno monoklonalne, jak i poliklonalne. Typ II najczęściej jest związany z wirusem zapalenia wątroby typu C5. Krioglobulinemia typu II jest bardzo powszechna u osób z wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV)3.

Krioglobulinemia typu III ma mieszankę białek poliklonalnych. Typ III najczęściej jest związany z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów5.

Krioglobulinemia typu II i typu III jest często obserwowana u osób z przewlekłymi stanami zapalnymi, takimi jak choroby autoimmunologiczne. Inną nazwą krioglobulinemii typu II i III jest mieszana krioglobulinemia3.

Objawy

Niektóre osoby nie mają żadnych objawów krioglobulinemii. U osób, które mają objawy, mogą one pojawiać się i znikać53. Najczęstsze objawy obejmują:

• Zmiany skórne. Większość osób z krioglobulinemią ma fioletowe plamy na skórze, zwane zmianami, szczególnie na nogach. Na ciemnej skórze plamy mogą wyglądać na czarne lub brązowe. Niektóre osoby rozwijają również otwarte owrzodzenia na nogach57.
• Bóle stawów. Objawy przypominające reumatoidalne zapalenie stawów są powszechne w krioglobulinemii57.
• Neuropatia obwodowa. Krioglobulinemia może uszkadzać nerwy w końcówkach palców rąk i nóg. Powoduje to drętwienie i inne problemy57.

Krioglobuliny mogą powodować różne objawy, głównie plamica (purpura), osłabienie i bóle stawów. Czasami krioglobuliny nie są związane z żadnymi objawami, ale mogą być związane z bardzo poważnymi stanami, takimi jak nefropatia (choroby nerek) i neuropatia4.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nie jest jasne, co powoduje krioglobulinemię. Choroba ta jest związana z następującymi schorzeniami57:

• Infekcje. Zapalenie wątroby typu C jest najczęstszą infekcją związaną z krioglobulinemią. Inne infekcje obejmują zapalenie wątroby typu B, HIV, wirus Epsteina-Barra, toksoplazmozę i malarię7.
• Niektóre nowotwory. Niektóre nowotwory krwi, takie jak szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma i przewlekła białaczka limfocytowa, mogą czasami powodować krioglobulinemię7.
• Choroby autoimmunologiczne. Choroby takie jak toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów i zespół Sjögrena zwiększają ryzyko rozwoju krioglobulinemii7.

Czynniki ryzyka krioglobulinemii mogą obejmować7:

• Płeć. Krioglobulinemia występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn.
• Wiek. Objawy krioglobulinemii zwykle pojawiają się w średnim wieku.
• Inne choroby. Krioglobulinemia jest związana z chorobami takimi jak zapalenie wątroby typu C, HIV, szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma, toczeń i zespół Sjögrena.

Używanie narkotyków jest głównym czynnikiem ryzyka krioglobulinemii, ponieważ ponad 90% przypadków zapalenia naczyń krioglobulinemicznego jest związanych z zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C. Zapalenie wątroby typu C jest nabywane przez stosowanie narkotyków dożylnych (wspólne używanie igieł), skażone produkty krwiopochodne i (prawdopodobnie rzadko) przeniesienie drogą płciową6.

Diagnoza

Rozpoznanie krioglobulinemii obejmuje badanie krwi, w którym próbka musi być przechowywana w normalnej temperaturze ciała (37°C) przez pewien czas przed schłodzeniem. Nieprawidłowe wyniki badania mogą wystąpić, jeśli próbka krwi nie jest odpowiednio obsługiwana78.

Diagnoza obejmuje pomiar poziomu krioglobulin wraz z niskimi poziomami składnika dopełniacza C4. Test krioglobulinowy jest ważnym badaniem w opiece nad pacjentami z zapaleniem naczyń24.

Biorąc pod uwagę wysoką częstość występowania krioglobulin w chorobach takich jak zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C, wraz z wysoką światową częstością występowania tej choroby, jest jasne, że badanie na krioglobuliny jest niedostatecznie wykorzystywane w praktyce klinicznej. Test na krioglobuliny był zaniedbywany w rutynowych laboratoriach klinicznych i przez lekarzy z kilku powodów, takich jak długi czas analizy krioglobulin w surowicy i brak zrozumienia, że niskie poziomy krioglobulin mogą być związane z ciężkimi objawami4.

Leczenie

Leczenie zależy od podstawowej przyczyny krioglobulinemii i może obejmować leki, które hamują układ odpornościowy lub zwalczają infekcje wirusowe. W przypadku ciężkich objawów lekarz może również zalecić procedurę wymiany osocza krwi, która zawiera większość krioglobulin78.

Leczenie jest ukierunkowane zarówno na krioglobuliny, jak i na podstawowe schorzenia. Opcje obejmują farmakoterapię, plazmaferezę (proces, w którym krew jest filtrowana w celu usunięcia nieprawidłowych białek) i leczenie powiązanych chorób2.

Leczenie zależy od ciężkości i charakteru podstawowego zaburzenia. Mieszana krioglobulinemia jest zazwyczaj leczona steroidami i rytuksymabem (lek, który działa na układ odpornościowy)29.

Leczenie zależy od objawów i przyczyn oraz od określenia typu krioglobulin. U pacjentów z ciężkimi objawami, takimi jak zapalenie naczyń, zmiany neurologiczne, poważna choroba skóry lub zajęcie nerek, należy rozważyć terapię kortykosteroidami. Ci pacjenci mogą wymagać dodatkowej terapii immunosupresyjnej i najlepiej są leczeni przez specjalistę10.

Leczenie podstawowego zapalenia wątroby może być skuteczną terapią dla tego typu zapalenia naczyń6.

Życie z krioglobulinemią

Krioglobulinemia stawia wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne ze względu na różnorodne objawy kliniczne. Osoby z tą chorobą często wymagają długotrwałej opieki i monitorowania2.

Osoby, które rozwijają uszkodzenie narządów końcowych z powodu aktywnego zapalenia naczyń, mogą wymagać monitorowania na oddziale intensywnej terapii. Pacjenci, którzy rozwijają zagrożenie dla narządów końcowych, powinni rozważyć transfer do placówki zdolnej do obsługi pacjentów w intensywnej lub krytycznej opiece10.

W przypadku kariochirurgii, krioglobulinemia stanowi szczególny problem, ponieważ niskie temperatury podczas zabiegów kardiochirurgicznych mogą wywołać zlepianie się krioglobulin, co może prowadzić do powikłań podczas operacji11.