Zespół po ostrym COVID-19

Czym jest zespół po ostrym COVID-19

Zespół po ostrym COVID-19, znany również jako długi COVID (long COVID), to stan, w którym różne objawy utrzymują się po przebytej ostrej infekcji wirusem SARS-CoV-2. Według definicji jest to przewlekła choroba, która pojawia się po zakażeniu SARS-CoV-2 i utrzymuje się przez co najmniej 3 miesiące1.

Długi COVID nie jest jednym objawem ani zestawem objawów. To każdy stan zdrowia związany z zakażeniem COVID-19, który trwa 3 miesiące lub dłużej od momentu pojawienia się pierwszych objawów COVID-192. Objawy mogą być podobne do zaburzeń autoimmunologicznych, płucnych, sercowych, neurologicznych lub psychologicznych2.

Stan ten jest również określany jako zespół po-COVID, zespół długo utrzymujących się objawów COVID (long-haul COVID) czy długotrwałe następstwa COVID-192. U wielu osób porównuje się go do zespołu przewlekłego zmęczenia2.

Kto może zachorować

Długi COVID może dotknąć każdego, kto przeszedł zakażenie SARS-CoV-2, włącznie z dziećmi1. Nie ma znaczenia, czy przebieg choroby był łagodny czy ciężki - zespół może wystąpić u każdego, nawet u osób, które nie miały żadnych objawów podczas ostrej fazy choroby3.

Długi COVID występuje częściej u osób, które miały ciężki przebieg COVID-19, ale nie ogranicza się tylko do tych, którzy byli w stanie krytycznym lub hospitalizowani3. W rzeczywistości większość osób z długim COVID miała łagodny przebieg ostrej choroby3. Dzieje się tak dlatego, że znacznie więcej osób ma łagodny przebieg COVID-19 niż ciężki, więc nawet jeśli tylko niewielki odsetek z nich rozwinie długi COVID, i tak stanowią oni większość przypadków3.

Szacuje się, że stan ten dotyka około 5% do 10% osób, które przechorowały COVID-192. Inne badania sugerują, że może to być od 5% do 30% osób z COVID-193. Zarówno dorośli, jak i dzieci mogą być dotknięci, chociaż długi COVID wydaje się częstszy u dorosłych3.

Ludzie mogą być zakażeni wirusem SARS-CoV-2 wielokrotnie. Za każdym razem, gdy dana osoba zostanie zakażona, istnieje ryzyko rozwinięcia długiego COVID1.

Objawy zespołu po ostrym COVID-19

Długi COVID obejmuje szeroki zakres utrzymujących się objawów i stanów, które mogą trwać tygodnie, miesiące, a nawet lata po chorobie COVID-191. Objawy mogą się pojawiać, utrzymywać, ustępować i ponownie powracać przez wiele tygodni i miesięcy1.

Objawy i stany mogą być uporczywe (rozwinęły się podczas ostrej choroby COVID-19 i nie ustąpiły), nawracające (mogą zniknąć po początkowej chorobie, a następnie wrócić) lub nowe (nie były obecne początkowo, ale rozwinęły się później)3.

Do najczęstszych objawów należą4:

• Lęk i niepokój
• Kaszel, duszność przy wysiłku
• Depresja
• Trudności z koncentracją i myśleniem (tzw. mgła mózgowa)
• Zmęczenie, czasem skrajne, szczególnie po wysiłku fizycznym
• Bóle głowy, bóle ciała
• Bezsenność
• Przyspieszone bicie serca, kołatanie serca

Mogą również wystąpić problemy z utratą węchu lub smaku2. Jedzenie, które kiedyś lubiłeś, może smakować metalicznie lub możesz nie czuć jego smaku wcale2. Objawy mogą przypominać zaburzenia układu oddechowego, neurologiczne, psychologiczne lub sercowe3.

Nasilenie objawów może być różne - mogą być łagodne lub całkowicie wyniszczające. Mogą przychodzić i odchodzić, zmieniać się lub pogarszać z czasem2. Niektóre osoby mogą czuć, że nigdy naprawdę nie wyzdrowiały po początkowej walce z COVID2.

Jak długo trwają objawy

Według definicji, długi COVID to objawy utrzymujące się przez więcej niż 12 tygodni po ostrej chorobie4. Objawy mogą trwać tygodnie, miesiące lub nawet lata3.

Większość osób z długim COVID doświadcza objawów w ciągu kilku dni od momentu, gdy po raz pierwszy dowiedziały się o zakażeniu COVID-19, ale niektóre osoby, które później rozwinęły długi COVID, nie wiedzą, kiedy zostały zakażone1.

U niektórych osób objawy mogą ustąpić po kilku miesiącach od choroby, podczas gdy u innych mogą utrzymywać się przez lata5. Te objawy i stany mogą wahać się od łagodnych do ciężkich, mogą wymagać kompleksowej opieki, a nawet prowadzić do niepełnosprawności1.

Wpływ na codzienne życie

Doświadczanie długiego COVID lub opieka nad kimś z tym stanem może być mylące, trudne i frustrujące5. Życie z długim COVID może być trudne i izolujące, szczególnie gdy nie ma natychmiastowych odpowiedzi lub rozwiązań1.

Około 1 na 5 dorosłych z długim COVID zgłasza znaczące ograniczenia w codziennej aktywności5. Niektóre osoby zgłaszają, że objawy długiego COVID uniemożliwiają im powrót do pracy lub szkoły, a inne mają trudności z wykonywaniem codziennych obowiązków, a nawet z chodzeniem na krótkie odległości3.

Długi COVID jest uznawany za stan, który może prowadzić do niepełnosprawności zgodnie z amerykańską ustawą o niepełnosprawności (Americans with Disabilities Act - ADA)5. Badania pokazują, że osoby, które rozwijają długi COVID, mogą doświadczać nowych lub trwających objawów, które mogą znacząco wpływać na ich codzienną aktywność5.

Długi COVID jest poważną chorobą, która może prowadzić do przewlekłych stanów wymagających kompleksowej opieki i może być przyczyną niepełnosprawności1.

Leczenie i wsparcie

Przyczyna długiego COVID nie jest znana, a leczenie koncentruje się na zarządzaniu często uciążliwymi i prowadzącymi do niepełnosprawności objawami4. Ze względu na różnorodne objawy i możliwe przyczyny, nie istnieje jedno leczenie, które działa dla wszystkich2.

Leczenie zależy od konkretnych objawów2. Może obejmować leki, fizjoterapię, poradnictwo, ćwiczenia pamięci, trening węchowy oraz rehabilitację płucną, sercową i neurologiczną3.

W niektórych ośrodkach medycznych zostały utworzone specjalistyczne kliniki dla osób z długim COVID. Zespoły multidyscyplinarne składają się ze specjalistów z różnych dziedzin, w tym medycyny wewnętrznej, chorób zakaźnych, pulmonologii, neurologii, kardiologii, reumatologii, otolaryngologii i zdrowia psychicznego6.

Dostępne są zasoby, które mogą pomóc w zarządzaniu długim COVID5. Jeśli uważasz, że Ty lub Twoje dziecko macie długi COVID, powinieneś porozmawiać ze swoim lekarzem5.

Profilaktyka

Szczepienie przeciwko COVID-19 jest najlepszym dostępnym narzędziem zapobiegania długiemu COVID1. Jest to najważniejszy krok, jaki można podjąć, aby zmniejszyć ryzyko rozwinięcia tego stanu.

Chociaż liczba nowych przypadków długiego COVID zmniejszyła się od początku pandemii COVID-19, pozostaje to poważnym problemem zdrowia publicznego, ponieważ miliony ludzi na całym świecie nadal doświadczają jego objawów1.