Nowotwór jajnika

Czym jest nowotwór jajnika

Nowotwór jajnika to grupa chorób nowotworowych, które powstają w jajnikach, jajowodach lub w otrzewnej - błonie wyścielającej jamę brzuszną1. Kobiety mają dwa jajniki, które znajdują się w miednicy, po obu stronach macicy. Jajniki to niewielkie, owalne narządy układu rozrodczego, które produkują komórki jajowe oraz hormony kobiece1.

Rak jajnika występuje, gdy nieprawidłowe komórki w jajnikach lub jajowodach zaczynają się niekontrolowanie rozmnażać1. Jajowody to para długich, smukłych rurek po obu stronach macicy. Komórki jajowe przechodzą z jajników przez jajowody do macicy1.

Nowotwór jajnika dotyka kobiety. Jest nieco częstszy wśród osób rasy białej i pochodzenia rdzennie amerykańskiego niż wśród osób pochodzenia afrykańskiego, latynoskiego lub azjatyckiego1. Osoby pochodzenia aszkenazyjskiego żydowskiego są znacznie bardziej narażone na mutację genów BRCA, co zwiększa ryzyko raka piersi i jajnika1.

Nowotwór jajnika stanowi 1% wszystkich nowych przypadków nowotworów w Stanach Zjednoczonych. Ryzyko zachorowania w ciągu całego życia wynosi około 1 na 78 kobiet1.

Objawy nowotworu jajnika

Nowotwór jajnika często powoduje objawy, dlatego ważne jest, aby zwracać uwagę na swoje ciało i znać to, co jest dla ciebie normalne1. Nowotwór jajnika może się rozwijać i rozprzestrzeniać w jamie brzusznej, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy. To może utrudniać wczesne wykrycie1.

Objawy nowotworu jajnika mogą obejmować1:

• Ból lub dyskomfort w miednicy lub jamie brzusznej, uczucie wzdęcia
• Zmiany w nawykach żywieniowych, szybkie uczucie sytości i utrata apetytu
• Upławy z pochwy lub nieprawidłowe krwawienie, szczególnie jeśli krwawienie występuje poza normalnym cyklem menstruacyjnym lub po menopauzie
• Zmiany w wypróżnianiu, takie jak biegunka lub zaparcia
• Powiększenie obwodu brzucha
• Częstsze oddawanie moczu

Objawy mogą być spowodowane czymś innym niż nowotwór, ale jedynym sposobem, aby się dowiedzieć, jest wizyta u lekarza1. Leczenie działa najlepiej, gdy nowotwór jajnika zostanie wykryty na wczesnych etapach1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nowotwór jajnika powstaje, gdy występują zmiany (mutacje) w materiale genetycznym (DNA). Często dokładna przyczyna tych zmian genetycznych jest nieznana. Większość nowotworów jajnika jest spowodowana zmianami genetycznymi, które zachodzą w ciągu życia. Jednak czasami te zmiany genetyczne są dziedziczne, co oznacza, że rodza się z nimi1.

Nowotwór jajnika, który jest spowodowany dziedziczonymi zmianami genetycznymi, nazywany jest dziedzicznym nowotworem jajnika1. Istnieją także określone zmiany genetyczne, które mogą zwiększać ryzyko nowotworu jajnika, w tym zmiany zwane BRCA1 i BRCA21.

Niektóre mutacje (zmiany w genach) mogą zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu jajnika1. Najbardziej znaczącym czynnikiem ryzyka tej choroby jest wywiad rodzinny obejmujący raka piersi lub jajnika1. Osoby, u których test wykryje dziedziczone mutacje w genach BRCA1 lub BRCA2, mają znacznie wyższe ryzyko - od 45% do 65% ryzyko rozwoju raka piersi i od 10% do 20% ryzyko rozwoju raka jajnika do 70. roku życia1.

Diagnostyka

Jeśli lekarz podejrzewa nowotwór jajnika, zazwyczaj zaczyna się od wizyty u lekarza rodzinnego. Lekarz może skierować pacjentkę do specjalisty i zlecić badania1.

Jeśli lekarz stwierdzi, że pacjentka ma raka jajnika lub jajowodu, należy poprosić o skierowanie do ginekologa-onkologa - lekarza, który został przeszkolony w leczeniu nowotworów ginekologicznych, w tym raka jajnika1. Ten lekarz będzie współpracować z pacjentką, aby stworzyć plan leczenia1.

Diagnostyka nowotworu jajnika może obejmować różne badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT), badania laboratoryjne krwi oraz biopsję - pobranie próbki tkanki do badania mikroskopowego1.

Leczenie nowotworu jajnika

Leczenie nowotworu jajnika zwykle obejmuje kombinację operacji chirurgicznej i chemioterapii1. Główne metody leczenia to operacja chirurgiczna i chemioterapia - stosowanie specjalnych leków w celu zmniejszenia lub zniszczenia nowotworu1.

Operacja chirurgiczna to zabieg, w którym lekarze wycinają nowotwór. Rodzaj operacji zależy od stadium rozwoju nowotworu i tego, czy rozszerzyła się choroba1. Jeśli nowotwór znajduje się we wczesnych stadiach (nie rozprzestrzenił się poza jajniki), może być konieczna operacja usunięcia obydwu jajników i jajowodów, a także macicy i szyjki macicy1.

Chemioterapia może być podawana przed i po operacji lub może być stosowana samodzielnie. Może być również stosowana w przypadku nawrotu nowotworu jajnika1. Leki mogą być podawane w postaci tabletek lub leków podawanych do żył, a czasami w obu formach1.

Inne metody leczenia obejmują1:

• Terapię celowaną - stosowanie leków, które blokują wzrost i rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych. Leki mogą być w postaci tabletek lub leków podawanych do żył. Przed zastosowaniem tego leczenia wykonuje się badania, aby sprawdzić, czy jest odpowiednie dla danego typu nowotworu
• Radioterapię - wykorzystującą wysokoenergetyczne promienie promieniowania do niszczenia komórek nowotworowych. Może być stosowana w zaawansowanym raku, jeśli inne leczenie nie jest odpowiednie, lub aby pomóc w łagodzeniu objawów, takich jak krwawienie, ból lub dyskomfort
• Terapię hormonalną - niektóre nowotwory jajnika potrzebują hormonu estrogenu do wzrostu. Leczenie hormonalne może blokować produkcję estrogenu, aby zatrzymać wzrost niektórych nowotworów. Te leki są rzadko stosowane

Czasami ludzie uzyskują opinię więcej niż jednego onkologa. Nazywa się to uzyskaniem drugiej opinii1. Lekarz może wyjaśnić ryzyko i korzyści każdego leczenia oraz ich skutki uboczne. Skutki uboczne to sposób, w jaki organizm reaguje na leki lub inne metody leczenia1.

Typy nowotworu jajnika

Nowotwory jajnika występują w różnych typach guzów i podtypach1. Najczęstszym typem guza jest gruczolakorak, a najczęstszym podtypem jest surowicowy gruczolakorak. Większość surowiczych gruczolakoraków to guzy wysoko złośliwe (agresywnie rosnące)1.

Większość nowotworów jajnika zaczyna się w komórkach pokrywających jajniki i nazywa się nabłonkowymi nowotworami jajnika1. Istnieją również dwa powiązane typy nabłonkowego raka, które mogą rozprzestrzeniać się na jajniki1:

• Rak jajowodu powstaje w tkance wyścielającej jajowód
• Pierwotny rak otrzewnej powstaje w tkance wyścielającej otrzewną - błonę pokrywającą narządy w jamie brzusznej

Te dwa rodzaje nowotworów są podobne do raka jajnika i mają takie same metody leczenia. Dlatego niektórzy eksperci medyczni również uważają te dwa typy za raka jajnika1.

Inne rzadsze typy nowotworów jajnika obejmują złośliwe guzy zarodkowe, guzy podścieliskowe i mięsaki1.

Życie z nowotworem jajnika

Życie z nowotworem jajnika może być przytłaczające, ale istnieją zasoby i strategie dostępne, aby pomóc w poruszaniu się przez leczenie i utrzymaniu jakości życia1. Czas po diagnozie nowotworu jajnika - czy to podczas leczenia, czy w okresie remisji - może być trudny. To naturalne, że czujesz niepewność co do tego, co będzie dalej1.

Ukończenie leczenia nowotworu jajnika to znaczące wydarzenie na drodze do zdrowienia, ale może nadal potrzebować czasu na leczenie, fizyczne i emocjonalne1. Może to zająć trochę czasu, aby ustalić regularną rutynę i poczuć się komfortowo w nowym życiu po leczeniu raka1.

Istnieją dostępne wsparcia, które pomogą poradzić sobie z diagnozą nowotworu jajnika, życiem podczas leczenia i życiem po nowotworze1. Rozmowa o emocjach i problemach, z którymi się borykasz, takich jak obraz ciała i seksualność, może być pomocna. Lekarz może polecić grupy wsparcia lub doradców, którzy pomogą ci przejść przez ten trudny czas1.

Ważne kroki, które można podjąć, aby zachować pozytywne nastawienie, obejmują1:

• Dokonywanie zdrowych wyborów - ruch, utrzymywanie zdrowej diety, nawodnienie i odpoczynek są ważne. Współpracuj z lekarzem, aby określić, co jest dla ciebie odpowiednie
• Szukanie wsparcia - nie musisz przechodzić przez to doświadczenie samotnie. Stwórz zespół wsparcia, który może ci pomóc, kontaktując się z profesjonalną pomocą (np. doradcą lub terapeutą), rodziną i przyjaciółmi, innymi osobami z nowotworem (poprzez fora internetowe, wydarzenia związane z rakiem ginekologicznym) oraz grupami obrońców raka jajnika lub ginekologicznego
• Honorowanie swoich uczuć - życie z nowotworem może wywoływać różne emocje: frustrację, smutek, poczucie winy i wyczerpanie. Pozwól sobie odczuwać swoje emocje. Pamiętaj, że uczucia nie definiują tego, kim jesteś
• Dążenie do odporności - nie jest to łatwe. Podejmowanie kroków w celu odnalezienia nowej normalności po doświadczeniu niepowodzenia lub trudnej sytuacji wymaga czasu i wsparcia

Wiele osób chce wiedzieć, jakie są rokowania i jak rozwinie się ich nowotwór. Jest to różne dla każdej osoby. Lekarz jest najlepszą osobą do omówienia tego, ponieważ ma wszystkie informacje o nowotworze1. Niestety, nowotwory, które nawróciły, zazwyczaj nie mogą być wyleczone. Ale leczenie może często kontrolować nowotwór i łagodzić objawy. Może to trwać wiele miesięcy, a czasem lat, w zależności od sytuacji1.

Leczenie nowotworów wiąże się z krótkookresowymi i długoterminowymi skutkami ubocznymi - niektóre z nich mogą być trwałe1. Możesz również martwić się wysokim wskaźnikiem nawrotów raka jajnika1. Specjaliści z wieloletnim doświadczeniem w leczeniu osób z rakiem ginekologicznym mogą pomóc pacjentkom radzić sobie ze skutkami ubocznymi, strachem przed nawrotem i znalezieniem wsparcia1.