Duża depresja

Czym jest duża depresja

Duża depresja, znana również jako wielkie zaburzenie depresyjne, to stan zdrowia psychicznego, który powoduje utrzymujący się niski lub przygnębiony nastrój oraz utratę zainteresowania działaniami, które kiedyś sprawiały radość1. To znacznie więcej niż przejściowy smutek czy zły humor.

Depresja kliniczna różni się od normalnych zmian nastroju związanych z trudnymi sytuacjami życiowymi, takimi jak utrata pracy czy rozstanie. Jest to przewlekły stan chorobowy, który zazwyczaj występuje w epizodach trwających kilka tygodni lub miesięcy1. Większość osób doświadcza więcej niż jednego epizodu w ciągu życia.

Organizacja Zdrowia uznała dużą depresję za trzecią przyczynę obciążenia chorobami na całym świecie w 2008 roku1. Szacuje się, że globalnie około 5,7% dorosłych cierpi na depresję, przy czym kobiety są nią dotknięte częściej niż mężczyźni1.

Objawy i rozpoznanie

Rozpoznanie dużej depresji następuje, gdy osoba doświadcza utrzymującego się niskiego lub przygnębionego nastroju, anhedonii (czyli zmniejszonego zainteresowania przyjemnymi aktywnościami) lub utraty zainteresowania działaniami, które wcześniej sprawiały radość1. Objawy muszą być obecne przez co najmniej dwa tygodnie, aby postawić diagnozę1.

Główny epizod depresyjny rozpoznaje się, gdy osoba doświadcza pięciu lub więcej z następujących objawów codziennie lub przez większość dni przez dwa tygodnie lub dłużej1:

• Przygnębiony lub drażliwy nastrój
• Problemy ze snem (zbyt długi lub zbyt krótki sen, spanie głównie w ciągu dnia)
• Zmiana zainteresowań (brak zainteresowania tym, co kiedyś sprawiało przyjemność) lub niska motywacja
• Nadmierne poczucie winy lub niezdrowo niski obraz siebie
• Znacznie obniżona energia i/lub zmiana w dbaniu o siebie (np. brak prysznica)
• Znacznie gorsza koncentracja (np. wyraźny spadek ocen lub wyników w pracy)
• Zmiany apetytu (jedzenie zbyt dużo lub zbyt mało)
• Pobudzenie lub silny niepokój/ataki paniki
• Myśli samobójcze, plany lub zachowania, w tym samookaleczanie się (celowe kaleczenie lub opalanie się)

Depresja kliniczna może również wpływać na sposób, w jaki śpisz, Twój apetyt i zdolność jasnego myślenia1. Nie każda osoba z depresją ma myśli samobójcze, ale ważne jest, aby szukać pomocy nawet wtedy, gdy objawy nie są tak nasilone1.

Jak często występuje depresja

Depresja to powszechne zaburzenie psychiczne, które dotyka miliony ludzi na całym świecie. Globalnie szacuje się, że około 5,7% dorosłych cierpi na depresję1. Jest to choroba, która może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci czy pochodzenia społecznego.

Kobiety są częściej dotknięte depresją niż mężczyźni1. Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia, duża depresja stanie się wiodącą przyczyną obciążenia chorobami na całym świecie do 2030 roku1.

W Stanach Zjednoczonych stosowanie leków przeciwdepresyjnych wzrosło pięciokrotnie od wprowadzenia selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) pod koniec lat 80. XX wieku1. Między 2015 a 2018 rokiem 13,2% dorosłych Amerykanów zgłosiło przyjmowanie leku przeciwdepresyjnego w ciągu ostatnich 30 dni, w porównaniu z zaledwie 2,4% między 1988 a 1994 rokiem1.

Możliwości leczenia

Leczenie depresji zazwyczaj obejmuje kombinację samopomocowej opieki, terapii rozmową i leków1. Zalecane leczenie zależy od rodzaju i nasilenia depresji.

W przypadku łagodnej depresji lekarz może zasugerować okres obserwacji, aby sprawdzić, czy stan poprawia się samoistnie. Może to oznaczać ponowną wizytę u lekarza po 2 do 4 tygodniach w celu monitorowania postępów1. Inne opcje dla łagodnej depresji obejmują samopomoc z przewodnikiem, ćwiczenia fizyczne oraz terapię rozmową.

Dla umiarkowanej do ciężkiej depresji zalecenia mogą obejmować1:

• Leki przeciwdepresyjne – leki, które leczą objawy depresji. Istnieje wiele różnych rodzajów leków przeciwdepresyjnych. Muszą być przepisane przez lekarza, zazwyczaj w przypadku depresji umiarkowanej lub ciężkiej.
• Terapia łączona – kombinacja leku przeciwdepresyjnego i terapii rozmową, szczególnie jeśli depresja jest dość ciężka. Połączenie leku przeciwdepresyjnego i terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) zazwyczaj działa lepiej niż tylko jedno z tych leczenie.
• Zespoły zdrowia psychicznego – w przypadku ciężkiej depresji możesz zostać skierowany do zespołu zdrowia psychicznego złożonego z psychologów, psychiatrów, specjalistycznych pielęgniarek i terapeutów zajęciowych.

Leki przeciwdepresyjne drugiej generacji, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), modulatory serotoniny i atypowe leki przeciwdepresyjne, są terapią pierwszego wyboru w leczeniu depresji1. Psychoterapia, w tym terapia poznawczo-behawioralna i inne rodzaje terapii indywidualnej i grupowej, jest również leczeniem pierwszego wyboru1.

Przy wyborze leku przeciwdepresyjnego należy wziąć pod uwagę historię leczenia, choroby współistniejące, koszty i ryzyko działań niepożądanych1. Skromne dowody wskazują, że escitalopram, mirtazapina, paroksetyna, wenlafaksyna i amitryptylina są najskuteczniejszymi lekami przeciwdepresyjnymi w zmniejszaniu ostrych objawów depresyjnych o ponad 50% w ciągu ośmiu tygodni1.

Życie z depresją

Istnieje kilka kluczowych kroków, które można podjąć, aby poprawić nastrój i wspomóc powrót do zdrowia z depresji. Bardzo ważne jest przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych zgodnie z zaleceniami, nawet jeśli zaczynasz czuć się lepiej1. Jeśli przestaniesz je przyjmować zbyt wcześnie, depresja może powrócić. Nagłe przerwanie może również zwiększyć ryzyko objawów odstawienia.

Dieta i ćwiczenia mogą znacząco wpłynąć na to, jak szybko wracasz do zdrowia po depresji. Oba poprawią Twoje ogólne zdrowie1. Zdrowa dieta może pomóc poprawić nastrój. W rzeczywistości zdrowe odżywianie wydaje się być równie ważne dla utrzymania zdrowia psychicznego, jak dla zapobiegania problemom zdrowia fizycznego.

Aktywność fizyczna może poprawić nastrój, zmniejszyć stres i niepokój, zachęcić do uwolnienia endorfin (substancji chemicznych w organizmie wywołujących dobre samopoczucie) i poprawić poczucie własnej wartości1. Ćwiczenia mogą również stanowić dobre odwrócenie uwagi od negatywnych myśli i poprawić interakcje społeczne.

Zwracanie większej uwagi na chwilę obecną – na własne myśli i uczucia oraz na otaczający świat – może poprawić samopoczucie psychiczne. Niektórzy nazywają tę świadomość uważnością1. Narodowy Instytut Doskonałości Zdrowia i Opieki (NICE) zaleca grupową uważność i medytację jako opcję leczenia w przypadku mniej nasilonej depresji.

Jeśli masz depresję, może być kuszące, aby palić lub pić, aby poczuć się lepiej. Papierosy i alkohol mogą wydawać się pomocne na początku, ale na dłuższą metę pogarszają sytuację1. Ważne jest również zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku marihuany.

Dzielenie się problemem z kimś innym lub z grupą może zapewnić wsparcie i wgląd we własną depresję1. Jeśli nie czujesz się komfortowo rozmawiając o swoim zdrowiu psychicznym i dzieląc się swoim cierpieniem z innymi, pisanie o tym, jak się czujesz, lub wyrażanie emocji poprzez poezję lub sztukę to inne sposoby na poprawę nastroju.

Depresja jest stanem, który można leczyć, zazwyczaj za pomocą terapii rozmową, leków lub obu tych metod1. Poszukiwanie pomocy medycznej tak szybko, jak pojawią się objawy, jest niezbędne. Bez leczenia depresja może się pogorszyć i trwać dłużej. W ciężkich przypadkach może prowadzić do samookaleczenia lub śmierci przez samobójstwo1. Dobrą wiadomością jest to, że leczenie może być bardzo skuteczne w poprawie objawów.