Zaburzenia związane z używaniem alkoholu

Czym są zaburzenia związane z używaniem alkoholu

Zaburzenia związane z używaniem alkoholu to stan medyczny charakteryzujący się upośledzoną zdolnością do zaprzestania lub kontrolowania spożywania alkoholu pomimo negatywnych konsekwencji społecznych, zawodowych lub zdrowotnych. Ten termin obejmuje schorzenia, które niektórzy nazywają nadużywaniem alkoholu, uzależnieniem od alkoholu, nałogiem alkoholowym czy potocznie alkoholizmem.1

To schorzenie uznawane jest za zaburzenie mózgu – czyli stan, w którym normalne funkcjonowanie mózgu jest zaburzone. Zaburzenia związane z używaniem alkoholu mogą występować w formie łagodnej, umiarkowanej lub ciężkiej.1 Jest to powszechny problem medyczny, który dotyka miliony ludzi na całym świecie.

Osoby z tym schorzeniem nie mogą przestać pić, nawet jeśli ich spożywanie alkoholu niszczy ich życie i życie bliskich im osób. Leczenie może obejmować leki i terapię behawioralną. Chociaż osoby z tym stanem mogą ponownie zacząć pić, badania pokazują, że dzięki odpowiedniemu leczeniu większość ludzi jest w stanie ograniczyć ilość wypijanego alkoholu lub całkowicie przestać pić.2

Objawy i oznaki ostrzegawcze

Kiedy myślisz o objawach chorób, możesz skupiać się na problemach fizycznych takich jak ból, gorączka czy uporczywy kaszel. Objawy zaburzeń związanych z używaniem alkoholu koncentrują się jednak na zmianach w nastroju i zachowaniu.2

Do głównych objawów należą:

• Głód alkoholowy – silna potrzeba wypicia napojów zawierających alkohol
• Kontynuowanie picia pomimo tego, że alkohol wpływa negatywnie na relacje z rodziną, przyjaciółmi i współpracownikami
• Picie więcej niż zamierzałeś lub dłużej niż planowałeś
• Spędzanie dużo czasu na zdobywaniu i piciu tych napojów lub na dochodzeniu do siebie po kacach spowodowanych piciem
• Powtarzające się próby ograniczenia lub zaprzestania picia, które kończą się niepowodzeniem
• Utrata kontroli – niemożność zaprzestania picia po jego rozpoczęciu
• Negatywny stan emocjonalny – odczuwanie niepokoju i rozdrażnienia, gdy nie pijesz3

Zaburzenia związane z używaniem alkoholu mogą przejąć kontrolę nad twoim życiem. Możesz pić pomimo szkód, jakie wyrządza to twoim relacjom, lub planować swoje życie wokół następnego drinka. Wywołuje to również problemy fizyczne, takie jak głód alkoholowy lub objawy odstawienia alkoholu – nieprzyjemne objawy fizyczne i psychiczne występujące po zaprzestaniu picia.2

Wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne

Nadmierne spożywanie alkoholu jest niebezpieczne i może powodować zarówno natychmiastowe, jak i długotrwałe skutki zdrowotne. Twoja wątroba może przetwarzać tylko niewielkie ilości alkoholu. Reszta alkoholu może szkodzić wątrobie i innym narządom podczas przemieszczania się przez organizm.4

Na całym świecie około 2,6 miliona zgonów w 2019 roku było spowodowanych spożyciem alkoholu. Z tej liczby 1,6 miliona zgonów było spowodowanych chorobami niezakaźnymi, 700 tysięcy zgonów było wynikiem urazów, a 300 tysięcy zgonów wynikało z chorób zakaźnych. Śmiertelność związana z alkoholem była najwyższa wśród mężczyzn, stanowiąc 2 miliony zgonów w porównaniu z 600 tysiącami zgonów wśród kobiet w 2019 roku.5

Nadmierne picie może zwiększyć ryzyko niektórych nowotworów. Może prowadzić do chorób wątroby, takich jak stłuszczenie wątroby i marskość. Może również powodować uszkodzenie mózgu i innych narządów. Picie podczas ciąży może zaszkodzić płodowi. Alkohol zwiększa również ryzyko śmierci w wypadkach samochodowych, w wyniku urazów, zabójstw i samobójstw.3

Alkohol lub napoje alkoholowe zawierają etanol, substancję psychoaktywną i toksyczną, która może powodować uzależnienie. Szacuje się, że 400 milionów ludzi, czyli 7% populacji świata, cierpi na zaburzenia związane z używaniem alkoholu.5

Alkohol i zdrowie psychiczne są ściśle powiązane. Nadmierne picie może wpływać na samopoczucie. Niektórzy ludzie mogą pić, próbując złagodzić objawy chorób psychicznych. Alkohol jest substancją depresyjną, która może zakłócać równowagę neuroprzekaźników – chemicznych posłańców w mózgu – i wpływać na twoje uczucia, myśli i zachowanie.6

Rozpoznanie zaburzeń

Możesz mieć zaburzenia związane z używaniem alkoholu, jeśli możesz odpowiedzieć twierdząco na dwa lub więcej z poniższych pytań dotyczących ostatniego roku:

• Czy piłeś więcej lub dłużej niż zamierzałeś?
• Czy próbowałeś wielokrotnie ograniczyć lub przestać pić, ale nie udało ci się?
• Czy spędzałeś dużo czasu na piciu lub dochodziłeś do siebie po piciu?
• Czy odczuwałeś silne pragnienie picia?
• Czy picie lub bycie chorym po piciu często przeszkadzało ci w wypełnianiu obowiązków w pracy, w szkole lub w domu?
• Czy kontynuowałeś picie, mimo że powodowało to problemy z rodziną lub przyjaciółmi?
• Czy rezygnowałeś z ważnych dla ciebie aktywności, aby móc pić?
• Czy wielokrotnie trafiałeś w sytuacje zwiększające ryzyko odniesienia obrażeń podczas picia lub po nim?
• Czy kontynuowałeś picie, mimo że pogorszyło to depresję lub lęk lub doprowadziło do innego problemu zdrowotnego?
• Czy musiałeś pić znacznie więcej niż wcześniej, aby uzyskać pożądany efekt?
• Czy gdy efekt alkoholu zaczynał ustępować, miałeś objawy odstawienia?3

Zaburzenia związane z używaniem alkoholu to problematyczny wzorzec spożywania alkoholu prowadzący do znacznego upośledzenia lub cierpienia. Niezdrowe używanie alkoholu obejmuje spektrum picia ryzykownego i zaburzeń związanych z używaniem alkoholu. Diagnostyka powinna opierać się na procesie świadomego podejmowania decyzji, z uwzględnieniem celów pacjenta związanych z alkoholem, preferencji, charakterystyki klinicznej i dowodów naukowych dotyczących leczenia.7

Możliwości leczenia

Większość osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu może skorzystać z jakiejś formy leczenia. Leczenie medyczne obejmuje leki i terapie behawioralne. Dla wielu osób stosowanie obu rodzajów leczenia przynosi najlepsze rezultaty. Osoby otrzymujące leczenie mogą również uznać za pomocne uczestnictwo w grupie wsparcia.8

Trzy leki są zatwierdzone do leczenia zaburzeń związanych z używaniem alkoholu:

• Disulfiram – powoduje nieprzyjemne objawy, takie jak nudności i zaczerwienienie skóry, za każdym razem, gdy pijesz alkohol. Świadomość, że picie wywoła te nieprzyjemne efekty, może pomóc ci unikać alkoholu
• Naltrekson – blokuje receptory w mózgu, które sprawiają, że czujesz się dobrze, kiedy pijesz alkohol. Może również zmniejszyć głód alkoholowy. To może pomóc ci ograniczyć picie
• Akamprosat – pomaga unikać alkoholu po tym, jak przestałeś pić8

Leczenie obejmuje również terapie psychologiczne i behawioralne. Niektóre osoby mogą potrzebować intensywnego leczenia. Mogą udać się do ośrodka leczenia stacjonarnego w celu rehabilitacji. Leczenie tam jest wysoce ustrukturyzowane i zazwyczaj obejmuje kilka różnych rodzajów terapii behawioralnych. Może również obejmować leki na detoksykację – leczenie medyczne objawów odstawienia alkoholu – i leczenie samych zaburzeń.8

Jeśli masz zaburzenia związane z używaniem alkoholu i chorobę psychiczną, ważne jest, aby uzyskać leczenie obu schorzeń. Leczenie powinno być prowadzone w ramach procesu świadomego podejmowania decyzji, z uwzględnieniem celów, preferencji i charakterystyki klinicznej pacjenta oraz dowodów naukowych dotyczących leczenia. Obejmują one terapie psychospołeczne, leczenie farmakologiczne lub oba te rodzaje.7

Leki stosowane w leczeniu obejmują również gabapentynę i topiramat, które mogą pomóc niektórym pacjentom.7 Badania pokazują, że dzięki leczeniu większość ludzi jest w stanie ograniczyć ilość wypijanego alkoholu lub całkowicie przestać pić.2

Uzyskiwanie pomocy i wsparcia

Ten przewodnik jest napisany dla osób – oraz ich rodzin i przyjaciół – które szukają możliwości rozwiązania problemów z alkoholem. Ma on służyć jako źródło informacji o dostępnych opcjach leczenia i o tym, co należy wziąć pod uwagę przy wyborze spośród nich.9

Wymaga odwagi, aby porozmawiać z członkiem rodziny lub przyjacielem o ich spożywaniu alkoholu. Przygotuj się do rozmowy:

• Zanim porozmawiasz, poświęć trochę czasu na zaakceptowanie własnych uczuć. To normalne, że czujesz się zdenerwowany lub zaniepokojony
• Przećwicz to, co powiesz. Spróbuj napisać scenariusz lub odegrać rozmowę z przyjacielem wcześniej
• Zaplanuj krótką rozmowę. Spróbuj skupić się tylko na jednej zmianie, która mogłaby pomóc twojej bliskiej osobie
• Znajdź dobry czas i miejsce do rozmowy. Poczekaj, aż oboje będziecie spokojni i będziecie mogli skupić się na rozmowie bez rozpraszania uwagi10

Staraj się używać pozytywnego języka i unikaj osądzania. Zamiast "Chciałbym, żebyś nie pił co wieczór", spróbuj "Co powiesz na kilka wieczorów bez alkoholu w tygodniu?" Skup się na korzyściach płynących z wprowadzenia zmiany. Możesz też powiedzieć: "Wielu ludzi borykało się z alkoholem. Nie jesteś sam i może być lepiej."10

Oferuj konkretne wsparcie. Pokaż, że rozumiesz, mówiąc: "Wiem, że ograniczenie picia jest dla ciebie trudne. Jak mogę cię wesprzeć?" Bądź dostępny dla swojej bliskiej osoby. Możesz powiedzieć: "Porozmawiaj ze mną, kiedy będziesz chciał się napić. Kiedykolwiek poczujesz potrzebę picia, możesz do mnie zadzwonić lub napisać."10

Zachęć swoją bliską osobę do umówienia się na wizytę u lekarza – to świetna okazja do rozmowy o piciu. Lekarz może pomóc ocenić sytuację i zaproponować odpowiednie opcje leczenia.10

Strategie ograniczania picia

Jeśli jesteś gotowy, aby pić mniej, oto jak zacząć. Ograniczenie spożycia alkoholu może poprawić twoje ogólne zdrowie i samopoczucie.11

Znajdź to, co działa dla ciebie. Niewielka zmiana może zrobić wielką różnicę. Niezależnie od tego, jakie strategie wybierzesz, daj im szansę. Jeśli jedno podejście nie działa, spróbuj czegoś innego. Jeśli pijesz alkohol i chcesz ograniczyć picie, te cztery wskazówki mogą pomóc:

• Ustal limity – Wiedz, ile alkoholu pijesz teraz i czy jest to uznawane za nadmierne i szkodliwe dla twojego zdrowia. Zdecyduj, ile dni w tygodniu planujesz pić i ile drinków planujesz wypić. Na przykład możesz zdecydować się na picie tylko jednego wieczoru i wypicie jednego drinka. Zaplanuj dni bez alkoholu w każdym tygodniu
• Licz swoje drinki – Zrozumienie, ile alkoholu liczy się jako "standardowy drink", może również pomóc
• Zarządzaj swoimi "wyzwalaczami" – Jeśli pewni ludzie, miejsca lub działania skłaniają cię do picia więcej niż planujesz, możesz ograniczyć czas spędzany z tymi ludźmi, w tych miejscach lub podczas tych aktywności. Na przykład zamiast spotkania po pracy ze współpracownikami, zaproponuj spotkanie podczas lunchu. Możesz również chcieć usunąć alkohol ze swojego domu lub miejsc, w których spędzasz dużo czasu
• Znajdź wsparcie – Poproś o wsparcie przyjaciela, członka rodziny, lekarza lub kogoś innego, kto wesprze twoją decyzję o piciu mniej11

Wiele osób martwi się, że pije za dużo – lub zbyt często – ale nie jest pewnych, czy ich spożycie alkoholu przekroczyło granicę problemu. Wielu ludzi może zmniejszyć ilość wypijanego alkoholu lub całkowicie przestać pić. Inicjatywa takie jak Suchy Styczeń, zainicjowana przez brytyjską organizację charytatywną, zyskała uznanie na całym świecie, odzwierciedlając szerszą zmianę postaw społecznych. Badania wykazały związek między uczestnictwem w Suchym Styczniu a zmniejszeniem liczby dni picia i liczby drinków, a także większą pewnością w zakresie zdolności do odmówienia drinka.12

Pamiętaj o swoim "dlaczego" i o tym, jak planujesz pić mniej. Zmiana może być trudna, więc pomocne jest posiadanie silnych przypomnień o tym, dlaczego ta zmiana jest dla ciebie ważna i jak postanowiłeś to zrobić. Stwórz plan, który pomoże ci pić mniej. Plan, który budujesz, powinien uwzględniać: co motywuje cię do picia mniej, twoje cele związane z piciem mniej oraz konkretne strategie, które zastosujesz.11