Uporczywe zaburzenie depresyjne to przewlekła forma depresji, która trwa co najmniej dwa lata u dorosłych. Mimo że objawy mogą być łagodniejsze niż w przypadku dużej depresji, ich długotrwały charakter sprawia, że schorzenie to znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie i jakość życia.
Czym jest uporczywe zaburzenie depresyjne
Uporczywe zaburzenie depresyjne (w skrócie PDD, z angielskiego Persistent Depressive Disorder) to rodzaj przewlekłej depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. W przeszłości schorzenie to było znane pod nazwą dystymia lub zaburzenie dystymiczne.
Główną cechą tego zaburzenia jest to, że nie ustępuje ono samoistnie. Osoby z uporczywym zaburzeniem depresyjnym doświadczają obniżonego nastroju oraz innych objawów depresyjnych przez większość dni, a objawy te nie znikają. Aby można było rozpoznać to schorzenie u dorosłych, objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej dwa lata. U dzieci i młodzieży wystarczy okres jednego roku.
Mimo że uporczywe zaburzenie depresyjne może być mniej nasilone niż duża depresja, jego długotrwały charakter jest kluczowy dla rozpoznania. Wiele osób z tym zaburzeniem opisuje, że były przygnębione tak długo, jak potrafią pamiętać, lub mają wrażenie, że ciągle wchodzą i wychodzą z depresji.
Schorzenie to jest dość powszechne. Badacze szacują, że 1,5% dorosłych w Stanach Zjednoczonych doświadczyło uporczywego zaburzenia depresyjnego w ciągu ostatniego roku, a około 2,5% dorosłych miało z nim do czynienia w pewnym momencie swojego życia. Zaburzenie to występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn.
Objawy choroby
Głównym objawem uporczywego zaburzenia depresyjnego jest smutny, przygnębiony lub ponury nastrój, który utrzymuje się przez większość dni, przez co najmniej dwa lata u dorosłych lub jeden rok u dzieci i młodzieży. U dzieci i młodzieży nastrój może być drażliwy zamiast smutnego.
Oprócz obniżonego nastroju, osoby z tym zaburzeniem doświadczają co najmniej dwóch z następujących objawów występujących niemal cały czas:
Uczucie zmęczenia i brak energii
Poczucie beznadziejności lub bezwartościowości
Niskie poczucie własnej wartości
Problemy ze snem - zbyt mało lub zbyt dużo snu
Słaby apetyt lub przejadanie się
Trudności z koncentracją
Problemy z wykonywaniem obowiązków w pracy lub szkole
Osoby z uporczywym zaburzeniem depresyjnym często przyjmują negatywny lub zniechęcający punkt widzenia na siebie, swoją przyszłość, innych ludzi i wydarzenia życiowe. Problemy często wydają się trudne do rozwiązania.
Osoba z uporczywym zaburzeniem depresyjnym może odczuwać mniej przyjemności i brak energii. Może czuć się stosunkowo niemotywowana i wycofana z życia. Apetyt i waga mogą rosnąć lub spadać. Może również występować niezdecydowanie, pesymizm i negatywny obraz samego siebie.
Istotne jest to, że objawy mogą przerodzić się w pełnoobjawowy epizod dużej depresji. Osoby z uporczywym zaburzeniem depresyjnym mają większe niż przeciętne ryzyko rozwoju dużej depresji. Większość osób z tym zaburzeniem doświadczy w pewnym momencie swojego życia również epizodu dużej depresji.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Naukowcy nie rozumieją w pełni, co powoduje uporczywe zaburzenie depresyjne. Dokładna przyczyna pozostaje nieznana. Najprawdopodobniej depresja jest spowodowana nieprawidłowymi połączeniami między różnymi częściami mózgu, co uniemożliwia prawidłową komunikację między komórkami mózgu.
Wiadomo jednak, że zaburzenie to może występować w rodzinach, co sugeruje pewien wpływ czynników genetycznych. Zaburzenie to czasami rozpoczyna się w dzieciństwie. W rezultacie osoba z uporczywym zaburzeniem depresyjnym ma tendencję do wierzenia, że depresja jest częścią jej charakteru, na tyle charakterystyczną, że może nawet nie pomyśleć, aby porozmawiać o tej depresji z lekarzami, członkami rodziny lub przyjaciółmi.
U starszych osób z uporczywym zaburzeniem depresyjnym mogą występować trudności w opiece nad sobą, oznaki ograniczeń poznawczych, problemy z izolacją lub choroby somatyczne.
Rozpoznanie
Lekarz przeprowadzi wywiad dotyczący nastroju i innych objawów związanych ze zdrowiem psychicznym. W trakcie diagnostyki może również zlecić badania krwi i moczu, aby wykluczyć medyczne przyczyny depresji.
Kluczem do rozpoznania uporczywego zaburzenia depresyjnego jest długi czas trwania objawów, a nie ich intensywność. Jak wspomniano wcześniej, u dorosłych objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej dwa lata, a u dzieci i młodzieży przez co najmniej rok.
Leczenie
Najbardziej skuteczne leczenie łączy w sobie leki, poradnictwo psychologiczne i zdrowe wybory życiowe. Zarówno psychoterapia, jak i farmakoterapia są skutecznymi metodami leczenia uporczywego zaburzenia depresyjnego, a leczenie skojarzone jest powszechnie stosowane.
Badania wykazały, że połączenie sertraliny (leku przeciwdepresyjnego) z terapią interpersonalną daje najlepsze efekty. Terapia interpersonalna to rodzaj psychoterapii skupiającej się na relacjach międzyludzkich.
Kilka rodzajów terapii, w tym terapia psychodynamiczna, terapia poznawczo-behawioralna oraz terapia interpersonalna, wykazały w kontrolowanych badaniach skuteczność w leczeniu depresji i dystymii. Terapia poznawczo-behawioralna to ustrukturyzowane, ograniczone czasowo leczenie, które polega na rozpoznawaniu i restrukturyzacji procesów poznawczych prowadzących do depresji.
Leki są często skuteczne w przypadku uporczywego zaburzenia depresyjnego, choć czasami nie przynoszą one natychmiastowych efektów. Ważne jest, aby przyjmować leki zgodnie z zaleceniami i omawiać wszelkie działania niepożądane z lekarzem.
Życie z chorobą
Istnieje wiele rzeczy, które można wypróbować, aby poprawić swój stan przy uporczywym zaburzeniu depresyjnym:
Zapewnij sobie wystarczającą ilość snu
Stosuj zdrową, pełnowartościową dietę
Przyjmuj leki zgodnie z zaleceniami lekarza
Naucz się rozpoznawać wczesne oznaki pogorszenia i miej plan, jak zareagować w takiej sytuacji
Staraj się regularnie ćwiczyć
Szukaj zajęć, które sprawiają ci radość
Rozmawiaj z kimś, komu ufasz, o tym, jak się czujesz
Otaczaj się opiekuńczymi i pozytywnymi ludźmi
Unikaj alkoholu i nielegalnych narkotyków, które z czasem mogą pogorszyć nastrój i zaburzyć osąd
Chociaż duża depresja często występuje w epizodach, uporczywe zaburzenie depresyjne definiuje się jako bardziej stałe, trwające latami. Ponieważ zaburzenie to czasami rozpoczyna się w dzieciństwie, osoba z tym schorzeniem może uwierzyć, że depresja jest częścią jej charakteru. Dlatego tak ważne jest szukanie pomocy medycznej i nie traktowanie tych objawów jako normalnej części życia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.