W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z udziałem sorafenib. Sprawdzają one głównie skuteczność, bezpieczeństwo i wyniki leczenia u osób z nowotworami wątroby, u dzieci i młodych dorosłych oraz w innych wybranych nowotworach. Badania obejmują różne fazy, od wczesnych do III fazy.
Najważniejsze informacje
- Badania z sorafenib dotyczą głównie raka wątrobowokomórkowego, ale także innych nowotworów, takich jak kostniakomięsak i choroby układu krwiotwórczego. W danych są zarówno badania wczesne, jak i duże badania fazy 3. Najczęściej uczestnikami są osoby z zaawansowaną chorobą, które nie otrzymały wcześniej leczenia ogólnoustrojowego, albo dzieci i młodzi dorośli z wysokim ryzykiem choroby. W badaniach oceniane są przede wszystkim przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, przeżycie wolne od zdarzenia oraz odpowiedź guza na leczenie. Część badań porównuje sorafenib z innymi terapiami, aby sprawdzić, które leczenie daje lepsze wyniki. Jedno z badań ocenia też koszty leczenia w stosunku do korzyści zdrowotnych.
Zakres badań z sorafenib
W dostarczonych danych sorafenib pojawia się w badaniach klinicznych jako element leczenia porównawczego albo jako część terapii skojarzonej. Badania obejmują głównie nowotwory wątroby, ale także inne choroby nowotworowe, w tym kostniakomięsaka i wybrane nowotwory z mutacjami BRAF.[1][2]
Badania u osób z rakiem wątrobowokomórkowym
Najwięcej badań dotyczy raka wątrobowokomórkowego (HCC), czyli najczęstszego pierwotnego raka wątroby u dorosłych.[1][2] W kilku dużych badaniach fazy 3 Sorafenib był używany jako leczenie standardowe lub grupa kontrolna, wobec której porównywano nowe schematy leczenia.[1][2]
W badaniu NCT04039607 porównywano niwolumab z ipilimumabem z leczeniem standardowym, którym był sorafenib lub lenwatynib, u osób z zaawansowanym HCC bez wcześniejszego leczenia ogólnoustrojowego. Głównym celem było sprawdzenie przeżycia całkowitego, czyli czasu od randomizacji do zgonu z dowolnej przyczyny.
W badaniu NCT03298451 porównywano durwalumab podawany samodzielnie lub z tremelimumabem z sorafenib u osób z nieoperacyjnym, zaawansowanym HCC, które nie otrzymały wcześniej leczenia systemowego. Także tutaj głównym wynikiem było przeżycie całkowite.
W badaniu 2024-516479-34-00 sprawdzano kabozantynib z atezolizumabem w porównaniu z sorafenib u osób z zaawansowanym HCC bez wcześniejszej terapii przeciwnowotworowej ogólnoustrojowej. Oceniano zarówno przeżycie wolne od progresji, jak i przeżycie całkowite.
W badaniu 2022-502948-13-00 Sorafenib był jednym z leków porównawczych u osób z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym HCC, które przeszły już wcześniejsze leczenie immunoterapią zawierającą inhibitor punktu kontrolnego układu odpornościowego w pierwszej linii leczenia. Badanie miało znaleźć odpowiednią dawkę i ocenić odsetek potwierdzonych odpowiedzi guza, czyli całkowitego lub częściowego zmniejszenia choroby według RECIST 1.1.
Inne nowotwory i specjalne grupy pacjentów
W badaniu 2024-512887-77-00 Sorafenib był łączony z trametynibem u osób z zaawansowanymi nowotworami z mutacjami BRAF i zaburzoną aktywnością kinazy. To było badanie fazy 1, więc głównym celem było znalezienie maksymalnej dawki tolerowanej i dawki zalecanej do dalszego rozwoju badania.
W badaniu 2026-525223-24-00 porównywano mifamurtydę ze standardowym leczeniem zawierającym sorafenib u dzieci i młodych dorosłych z wysokiego ryzyka kostniakomięsakiem, w tym z chorobą nawrotową lub oporną na leczenie. Głównym wynikiem było przeżycie wolne od zdarzenia, czyli czas do pierwszego niekorzystnego zdarzenia, takiego jak zgon, progresja lub nawrót choroby.
W badaniu 2023-509092-16-00 Sorafenib pojawiał się wśród wielu terapii ocenianych u starszych, osłabionych pacjentów z ostrą białaczką szpikową, zespołem mielodysplastycznym i przewlekłą białaczką mielomonocytową. Głównym wynikiem była opłacalność strategii leczenia, mierzona kosztami przypadającymi na dodatkowy rok życia skorygowany o jakość życia.
W badaniu NCT03017326 Sorafenib był częścią leczenia u dzieci z hepatoblastomą i HCC, w tym w grupie z nieradykalnie usuniętym HCC. W tej grupie oceniano, czy dodanie gemcytabiny, oksaliplatyny i sorafenib do schematu z cisplatyną i doksorubicyną może poprawić wyniki leczenia.
Fazy badań i główne cele
W dostarczonych danych sorafenib występuje w badaniach fazy 1, fazy 2 i fazy 3.[1][3][4][5][6][7] Faza 1 skupia się na dawce i tolerancji, faza 2 na wstępnej skuteczności, a faza 3 na porównaniu nowych schematów z leczeniem standardowym u większej liczby uczestników.[3][4][6]
W badaniach fazy 3 dotyczących HCC Sorafenib był zwykle punktem odniesienia, ponieważ porównywano z nim nowe terapie immunologiczne lub skojarzone.[1][2] W badaniu fazy 1 z trametynibem celem było ustalenie bezpiecznego poziomu leczenia łączonego, a nie jeszcze pełna ocena skuteczności.
W badaniu pediatrycznym i w badaniu u starszych pacjentów cele były szersze: obejmowały nie tylko skuteczność, ale także analizę cech biologicznych guza albo kosztów terapii.[5][7]
Jakie wyniki są mierzone
Najczęściej oceniano przeżycie całkowite, czyli jak długo uczestnicy żyją po randomizacji.[1][2] W kilku badaniach mierzono też przeżycie wolne od progresji, czyli czas bez pogarszania się choroby.
W badaniach pediatrycznych i niektórych badaniach z nowotworami wątroby stosowano przeżycie wolne od zdarzenia, które uwzględnia progresję, nawrót, zgon lub inne niekorzystne zdarzenie.[7] W badaniu z HCC oceniano też odpowiedź guza według RECIST 1.1, czyli czy guz całkowicie lub częściowo się zmniejszył.
W jednym badaniu ważnym wynikiem była również opłacalność leczenia, opisana jako koszt dodatkowego roku życia skorygowanego o jakość życia. To znaczy, że badacze sprawdzali nie tylko efekt medyczny, ale też relację między kosztem a korzyścią dla pacjenta.
Kto może uczestniczyć
Kryteria udziału różnią się między badaniami, ale najczęściej obejmują osoby z zaawansowanym HCC, które nie otrzymały wcześniej leczenia ogólnoustrojowego.[1][2] Inne badania obejmują osoby z nawrotem lub opornością nowotworu, dzieci i młodych dorosłych albo pacjentów starszych i osłabionych.[5][6]
W badaniu z HCC po immunoterapii uczestniczyli chorzy z chorobą miejscowo zaawansowaną lub przerzutową, a w badaniu pediatrycznym obejmowano także pacjentów po operacji i z chorobą resztkową.[6] To pokazuje, że sorafenib jest badany w bardzo różnych sytuacjach klinicznych, ale zawsze w określonych grupach pacjentów.[1]
Przegląd najważniejszych badań
- NCT04039607 – faza 3, zaawansowany HCC, porównanie niwolumabu z ipilimumabem wobec standardu z sorafenib lub lenwatynibem; główny punkt końcowy: przeżycie całkowite.
- NCT03298451 – faza 3, zaawansowany, nieoperacyjny HCC, durwalumab z tremelimumabem wobec sorafenib; główny punkt końcowy: przeżycie całkowite.
- 2024-512887-77-00 – faza 1, nowotwory z mutacjami BRAF, Sorafenib z trametynibem; główny punkt końcowy: maksymalna dawka tolerowana.
- 2024-516479-34-00 – faza 3, zaawansowany HCC, kabozantynib z atezolizumabem wobec sorafenib; główne punkty końcowe: PFS i OS.
- 2023-509092-16-00 – faza 2, AML, MDS i CMML u osób starszych; oceniano opłacalność strategii leczenia z udziałem sorafenib.
- 2022-502948-13-00 – faza 2, miejscowo zaawansowany lub przerzutowy HCC po wcześniejszej immunoterapii; oceniano odpowiedź guza i dobranie dawki.
- 2026-525223-24-00 – faza 2, wysokiego ryzyka kostniakomięsak u dzieci i młodych dorosłych; główny punkt końcowy: EFS.
- NCT03017326 – faza 3, hepatoblastoma i HCC u dzieci; oceniano EFS i odpowiedź w HCC.