Złamanie kości promieniowej

Budowa anatomiczna przedramienia

Przedramię składa się z dwóch długich kości. Kość promieniowa znajduje się po stronie kciuka przedramienia, podczas gdy kość łokciowa leży po stronie małego palca. W górnej części przedramienia, najbliżej łokcia, kość łokciowa jest większa. W dolnej części przedramienia, bliżej nadgarstka, kość promieniowa jest większą kością1.

Kość promieniowa to większa z dwóch kości przedramienia, które łączą dłoń z łokciem. Jej unikalna budowa umożliwia ruch nadgarstka oraz obrót przedramienia. Koniec kości najbliższy dłoni, zwany dystalnym odcinkiem kości promieniowej, jest szczególnie narażony na złamania, ponieważ stanowi około 80% powierzchni stawu nadgarstka i jest poddawany ekstremalnym obciążeniom, gdy ludzie upadają na wyprostowaną rękę2.

Czym jest złamanie kości promieniowej

Złamanie dystalnego odcinka kości promieniowej występuje, gdy kość promieniowa — jedna z dwóch długich kości przedramienia — pęka blisko nadgarstka. Złamania dystalnego odcinka kości promieniowej są bardzo częste. W rzeczywistości kość promieniowa jest najczęściej łamaną kością w ramieniu1.

Chociaż powszechnie określa się to jako "złamany nadgarstek", większość złamań nadgarstka to w rzeczywistości złamania jednej lub obu kości przedramienia — kości promieniowej i łokciowej. Złamanie dystalnego odcinka kości promieniowej jest jednym z najczęstszych rodzajów urazów układu szkieletowego2.

Częstość występowania złamań dystalnego odcinka kości promieniowej jest najwyższa (niemal dwukrotnie wyższa) u osób poniżej 18 roku życia oraz powyżej 65 roku życia3. Częstość występowania złamań kości promieniowej wzrasta wraz z wydłużaniem się średniej długości życia, co prowadzi do powiększenia populacji pacjentów narażonych na te urazy. Złamania dystalne kości promieniowej występują głównie u dzieci i młodzieży oraz u osób starszych4.

Rodzaje złamań kości promieniowej

Istnieje wiele różnych wzorców złamań i żadna pojedyncza forma leczenia nie sprawdza się we wszystkich przypadkach. Charakter i lokalizacja złamania, w połączeniu z wielokierunkowymi siłami działającymi na ten staw w codziennym życiu, często wymaga zabiegu chirurgicznego, aby osiągnąć prawidłowe gojenie, przywrócić anatomiczne ułożenie tej ważnej kości i funkcję stawu nadgarstkowego2.

Istnieją dwa częste typy złamań dystalnego odcinka kości promieniowej, które charakteryzują się kierunkiem sił przyłożonych do nadgarstka podczas upadku2:

Złamanie Collesa to najczęstszy typ złamania dystalnego odcinka kości promieniowej i występuje podczas upadku na wyprostowaną rękę, gdy dłoń jest odgięta do tyłu na przedramieniu2.

Złamanie Smitha jest zwykle spowodowane przeciwnym mechanizmem, czyli gdy dłoń jest zgięta do przodu pod przedramieniem2.

Oba kierunki złamania mają gorsze rokowanie, jeśli obejmują powierzchnię stawową (złamanie wewnątrzstawowe), ponieważ wprowadza to możliwość uszkodzenia chrząstki i ostatecznie zapalenia stawów. Oprócz tych dwóch najczęstszych typów istnieje wiele innych rodzajów złamań2.

U dzieci często występują niekompletne złamania kompresyjne bez przerwania ciągłości kory kostnej, zwane złamaniami wybrzuszającymi (tzw. złamaniami typu torus). Złamania typu zielonej gałązki, które charakteryzują się przerwaniem ciągłości kory, również są częste u dzieci. W zależności od stopnia odchylenia, złamania wybrzuszające i typu zielonej gałązki można leczyć poprzez unieruchomienie3.

Przyczyny i mechanizm urazu

Upadek na wyprostowaną rękę jest najczęstszym mechanizmem urazu prowadzącym do złamań kości promieniowej i łokciowej3. Koniec kości najbliższy dłoni jest szczególnie podatny na złamania, ponieważ stanowi około 80% powierzchni stawu nadgarstkowego i jest poddawany ekstremalnemu obciążeniu, gdy ludzie upadają na wyprostowane dłonie2.

Objawy złamania

Gdy dojdzie do złamania dystalnego odcinka kości promieniowej, prawdopodobnie zauważysz5:

• Natychmiastowy ból i obrzęk w okolicy nadgarstka
• Nadgarstek może być bolesny w dotyku
• Ruch nadgarstkiem, szczególnie skręcanie lub chwytanie, może nasilić ból
• Drętwienie lub mrowienie spowodowane tym, jak złamanie wpływa na pobliskie nerwy

Diagnostyka

Ocena za pomocą zdjęcia rentgenowskiego lub ultrasonografii zwykle może potwierdzić rozpoznanie. Jeśli wstępne badania obrazowe są negatywne, a podejrzenie złamania pozostaje, należy zastosować unieruchomienie i powtórzyć zdjęcie rentgenowskie po 7-14 dniach3.

Metody leczenia

Dostępne opcje leczenia zależą od typu i nasilenia złamania, a także od potrzeb, stanu zdrowia i poziomu aktywności poszkodowanej osoby2. Leczenie złamań dystalnego odcinka kości promieniowej może się różnić. Jeśli złamanie nie spowodowało przemieszczenia kości lub przemieszczenie jest niewielkie, można je leczyć bez operacji6.

Należy zrozumieć, że na tym etapie celem wszystkich planów leczenia jest zapewnienie dobrego i funkcjonalnego zakresu ruchu w stawie nadgarstkowym. W rezultacie jest całkowicie dopuszczalne, aby pozwolić złamaniu się zgoić z niewielkim przemieszczeniem, jeśli nie wpływa to na funkcję6.

Leczenie zachowawcze

Leczenie zachowawcze złamań dystalnego odcinka kości promieniowej polega na unieruchomieniu dotkniętego ramienia w szynach lub gipsie. Może to przybrać formę półgipsu, pełnego gipsu lub ortezy. Wszystkie trzy metody mogą być skutecznie stosowane z pozytywnymi wynikami. Niezależnie od formy zastosowanego unieruchomienia, normalne jest, że szyna lub gips sięga powyżej łokcia i poza nadgarstek. Ogranicza to wszelkie ruchy w nadgarstku i zmniejsza obrót przedramienia, jednocześnie umożliwiając zginanie w łokciu6.

Nieprzemieszezone lub minimalnie przemieszczone złamanie dystalnego odcinka kości promieniowej jest początkowo leczone za pomocą szyny typu sugar-tong, a następnie gipsu na krótkie ramię przez minimum trzy tygodnie. Należy zauważyć, że te złamania mogą być powikłane uszkodzeniem nerwu pośrodkowego3.

U dzieci złamania wybrzuszające kości promieniowej i łokciowej są leczone za pomocą unieruchomienia krótkiego ramienia (poniżej łokcia). Dostępnych jest kilka opcji, w tym zdejmowane szyny, opatrunki lub miękkie gipsy, bez dowodów wskazujących na przewagę jednej opcji nad inną3.

Ważne jest, aby pamiętać, że palenie będzie opóźniać proces gojenia i dlatego należy go unikać7.

Leczenie chirurgiczne

Jeśli złamanie przemieściło kość poza to, co jest uważane za "dopuszczalne", może być wymagana operacja. U dzieci - szczególnie młodszych - operacja polega na skorygowaniu przemieszczenia i utrwaleniu złamania za pomocą drutów Kirschnera (szpilek). U dorosłych operacja zwykle obejmuje płytki i śruby. Po operacji normalne jest dalsze zabezpieczenie ramienia poprzez noszenie szyny6.

Chirurdzy mogą używać płytek, śrub lub szpilek, aby umieścić wszystko z powrotem na miejscu. Brzmi to poważnie, ale ma na celu zapewnienie, że nadgarstek zagoi się mocny5.

Nadgarstek został utrwalony tytanową płytką i śrubami. Operacja często wymaga 6-10 śrub w zależności od wzorca złamania8.

Powrót do zdrowia

Niezależnie od zastosowanego podejścia leczenia złamania dystalnego odcinka kości promieniowej, fizjoterapia jest niezbędna w procesie powrotu do zdrowia9.

Po nieprzestrzegającym zabiegowym nastawieniu (leczeniu zachowawczym) gips będzie utrzymywany przez około 6 tygodni. Pacjenci będą musieli utrzymywać gipsy i szyny w suchości, unikając kąpieli lub pływania oraz biorąc prysznic z plastikową torbą chroniącą je9.

Po zdjęciu gipsu normalne jest, że nadgarstek będzie sztywny przez 1 do 2 miesięcy. U niektórych pacjentów - takich jak osoby starsze, z chorobą zwyrodnieniową stawów lub ofiary urazów wysokoenergetycznych, takich jak wypadek samochodowy - ta sztywność może utrzymywać się do 2 lat. Pacjentom może być nadal zalecane noszenie miękkiej szyny nadgarstkowej w nocy przez 1 do 2 tygodni po zdjęciu gipsu, aby stabilizować nadgarstek i pomóc pacjentom lepiej spać9.

Powrót do zdrowia po złamanym nadgarstku, szczególnie po złamaniu dystalnego odcinka kości promieniowej, to wspólny wysiłek. Chociaż czas odgrywa kluczową rolę w gojeniu, terapia zajęciowa może przyspieszyć powrót do zdrowia, zapewniając, że nadgarstek odzyska pełną siłę i elastyczność10.

Gojenie złamanego nadgarstka następuje zgodnie ze strukturalnym procesem obejmującym trzy główne fazy. Pierwsza faza, znana jako faza zapalna, charakteryzuje się obrzękiem, bólem i powstawaniem skrzepu krwi w miejscu złamania10.

Zazwyczaj pacjent zobaczą swojego chirurga lub asystenta lekarza w 10-14 dni po operacji. Ta wizyta jest zwykle planowana podczas planowania operacji. Pacjent będzie widziany w 2 tygodnie, 6 tygodni i 3 miesiące po operacji, gdzie lekarz przeprowadzi badanie, a zdjęcia rentgenowskie zostaną wykonane w celu monitorowania gojenia kości8.

Możliwe powikłania

Należy zauważyć, że złamania kości promieniowej mogą być powikłane uszkodzeniem nerwu pośrodkowego3. Każdy kierunek złamania ma gorsze rokowanie, jeśli obejmuje powierzchnię stawową, ponieważ wprowadza to możliwość uszkodzenia chrząstki i ostatecznie zapalenia stawów2.

Oprócz leczenia samego złamania dystalnego odcinka kości promieniowej, ważne jest ustalenie, czy istnieje jakakolwiek niestabilność6.