Zaburzenie schizoafektywne typu depresyjnego

Czym jest zaburzenie schizoafektywne typu depresyjnego

Zaburzenie schizoafektywne to stan zdrowia psychicznego, który obejmuje objawy zarówno schizofrenii, jak i zaburzeń nastroju1. Schizofrenia wpływa na sposób myślenia, działania, postrzegania rzeczywistości i wyrażania emocji. Zaburzenia nastroju z kolei zmieniają samopoczucie, poziom energii i zachowanie.

Wyróżnia się dwa typy zaburzenia schizoafektywnego, w zależności od objawów nastroju, które występują u danej osoby1. Typ dwubiegunowy charakteryzuje się występowaniem epizodów skrajnie podwyższonego nastroju (mania) oraz epizodów obniżonego nastroju (depresja). Typ depresyjny dotyczy osób, które doświadczają wyłącznie epizodów depresyjnych. W tym typie nastrój jest obniżony, a osoba może mieć trudności z wykonywaniem codziennych czynności i doświadczać uczucia beznadziejności.

Zaburzenie schizoafektywne jest rzadkim schorzeniem. Według badań prowadzonych w Finlandii, około 3 na każde 1000 osób (0,3% populacji) rozwinie to zaburzenie w ciągu życia1. Trudno jednak dokładnie określić, ile osób cierpi na tę chorobę, ponieważ jest ona wyzwaniem diagnostycznym. Objawy zaburzenia schizoafektywnego pokrywają się z objawami innych chorób psychicznych.

Nie ma lekarstwa na zaburzenie schizoafektywne, jednak odpowiednie leczenie może pomóc w kontrolowaniu objawów i poprawie jakości życia1.

Objawy choroby

Zaburzenie schizoafektywne charakteryzuje się szerokim zakresem objawów, które sprawiają, że rozpoznanie choroby jest trudne1. Objawy choroby znacząco pokrywają się z objawami schizofrenii i choroby dwubiegunowej.

Objawy psychozy u osób z zaburzeniem schizoafektywnym obejmują halucynacje, czyli fałszywe spostrzeżenia, takie jak słyszenie głosów, których nikt inny nie słyszy, lub doświadczanie wizji, zapachów czy doznań dotykowych1. Charakterystyczną cechą są również urojenia, czyli silnie utrwalone fałszywe przekonania. Na przykład, osoba dotknięta chorobą może być przekonana, że jest konkretną postacią historyczną lub że ktoś przeciwko niej spiskuje albo ją kontroluje.

W typie depresyjnym zaburzenia schizoafektywnego występują epizody depresyjne1. Te epizody charakteryzują się niską energią i aktywnością, poczuciem beznadziejności oraz niemożnością wykonywania codziennych zadań.

Objawy psychozy i problemy z nastrojem związane z zaburzeniem schizoafektywnym zwykle stają się widoczne w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości1. Osoby z tym schorzeniem często mają trudności z funkcjonowaniem w szkole, w pracy i w życiu społecznym.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Naukowcy nie wiedzą na pewno, co dokładnie powoduje zaburzenie schizoafektywne1. Przyczyną może być połączenie czynników genetycznych i środowiskowych.

Zaburzenie schizoafektywne częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn1. Osoby najczęściej otrzymują diagnozę zaburzenia schizoafektywnego we wczesnej dorosłości, zazwyczaj między 25. a 35. rokiem życia, chociaż choroba może dotknąć każdego w każdym wieku.

Czynniki ryzyka rozwoju zaburzenia schizoafektywnego obejmują genetykę – jeśli ktoś z rodziny ma schizofrenię, chorobę dwubiegunową lub zaburzenie schizoafektywne, ryzyko rozwoju choroby jest wyższe1. Inne czynniki to chemia i struktura mózgu, stres oraz używanie substancji psychoaktywnych.

Rozpoznanie choroby

Zaburzenie schizoafektywne jest jednym z najczęściej błędnie diagnozowanych zaburzeń psychicznych w praktyce klinicznej1. Ze względu na obawy dotyczące wiarygodności i użyteczności kryteriów diagnostycznych, niektórzy naukowcy proponowali zmiany w kryteriach, a inni sugerowali całkowite usunięcie tej diagnozy z klasyfikacji zaburzeń psychicznych.

Głównym kryterium diagnostycznym jest obecność objawów psychotycznych przez co najmniej dwa tygodnie1. Diagnoza wymaga również, aby znaczące objawy nastroju (depresyjne lub maniakalne) występowały jednocześnie z objawami schizofrenii. Objawy głównego epizodu nastroju muszą być obecne przez większość (czyli ponad 50%) całkowitego czasu trwania choroby, włączając fazy aktywne i resztkowe. Diagnoza wymaga również obecności objawów psychotycznych, takich jak urojenia i halucynacje, przez 2 lub więcej tygodni przy braku głównego epizodu nastroju w ciągu całego przebiegu choroby.

Ponieważ zaburzenie jest tak rzadkie, nie zawsze jest prawidłowo diagnozowane od razu1. Niektóre osoby otrzymują najpierw diagnozę choroby dwubiegunowej lub schizofrenii.

Metody leczenia

Ponieważ zaburzenie schizoafektywne często prowadzi do długotrwałej niepełnosprawności, konieczne jest kompleksowe leczenie, które obejmuje leki, psychoterapię i wsparcie społeczności1.

Leczenie typu depresyjnego zaburzenia schizoafektywnego zazwyczaj rozpoczyna się od podania leku przeciwpsychotycznego drugiej generacji1. Następnie, gdy pozytywne objawy psychotyczne zostaną ustabilizowane, należy wprowadzić lek przeciwdepresyjny, jeśli depresja wymaga leczenia. Preferowane są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) ze względu na ich profil bezpieczeństwa.

W leczeniu zaburzenia schizoafektywnego stosuje się kilka rodzajów leków1. Wybór leku zależy od tego, czy występuje podtyp depresyjny czy maniakalno-depresyjny. Wczesne leczenie farmakologiczne, wraz z dobrym funkcjonowaniem przed chorobą, często poprawia wyniki leczenia.

W podtypie depresyjnym stosuje się kombinacje leków przeciwdepresyjnych (takich jak sertralina lub fluoksetyna) oraz leków przeciwpsychotycznych (takich jak haloperidol, risperidon, olanzapina, aripiprazol lub ziprasidon)1. W przypadkach opornych na leczenie stosowano klozapinę jako lek przeciwpsychotyczny.

Leczenie zaburzenia schizoafektywnego często obejmuje połączenie terapii i leków1. Ta kombinacja może poprawić objawy i jakość życia.

Według danych, 93 procent pacjentów z zaburzeniem schizoafektywnym otrzymuje lek przeciwpsychotyczny, 48 procent otrzymuje leczenie zaburzeń nastroju, a 42 procent otrzymuje lek przeciwdepresyjny1. Większość leczonych, bo aż 87 procent, otrzymuje dwie lub więcej klas leków.

Życie z zaburzeniem schizoafektywnym

Zaburzenie schizoafektywne jest przewlekłą chorobą psychiczną, która powoduje, że osoba doświadcza dramatycznych zmian w myśleniu, nastroju i zachowaniu1. Często utrzymuje się przez całe życie osoby. Objawy zaburzenia schizoafektywnego mogą znacząco wpływać na życie, powodując halucynacje, fałszywe przekonania i doświadczanie depresji. Cykle ciężkich objawów są często przeplatane okresami poprawy, kiedy nie ma żadnych objawów.

Opieka nad osobą z zaburzeniem schizoafektywnym może być wyzwaniem ze względu na możliwość występowania ciężkich i poważnych objawów psychozy, manii i depresji1. Wymaga to współpracy z lekarzami, zarządzania planem leczenia, przygotowania na nawroty i sytuacje kryzysowe oraz pomocy pacjentowi w znalezieniu odpowiedniego miejsca do życia, przy jednoczesnym uczeniu się większej niezależności.

Życie z kimś z zaburzeniem schizoafektywnym wymaga poświęcenia, cierpliwości i dbania o siebie1. Jako opiekun musisz zrozumieć tę chorobę, wspierać bliską osobę, zarządzać leczeniem i je wspierać, wypatrywać oznak nawrotu, reagować na kryzysy i jednocześnie dbać o siebie. Czasami może to być jak praca na pełny etat, dlatego znalezienie wsparcia dla siebie również jest ważne.

Chociaż nie ma lekarstwa na zaburzenie schizoafektywne, gdy zostanie prawidłowo zdiagnozowane, leki i psychoterapia mogą pomóc ludziom zarządzać ich objawami1. Przy odpowiednim wsparciu, strategiach radzenia sobie i planie leczenia, pacjenci mogą prowadzić satysfakcjonujące życie.