W skrócie

Wysiłkowe nietrzymanie moczu to stan, w którym mocz wycieka mimowolnie podczas codziennych aktywności, takich jak kaszel, śmiech, ćwiczenia czy podnoszenie ciężkich przedmiotów. Dotyka miliony osób na całym świecie, szczególnie kobiety, znacząco wpływając na jakość ich życia.

Czym jest wysiłkowe nietrzymanie moczu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje, gdy pęcherz moczowy (narząd gromadzący mocz) wycieka mocz podczas aktywności fizycznej lub wysiłku. Jest to najczęstszy rodzaj nietrzymania moczu. Stan ten charakteryzuje się nagłym, mimowolnym wyciekiem moczu podczas czynności, które zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej, takich jak śmiech, kichanie, kaszel lub ćwiczenia.

Schorzenie to dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Według danych, aż 37 na 100 kobiet doświadczy wysiłkowego nietrzymania moczu w pewnym momencie życia. U mężczyzn wysiłkowe nietrzymanie moczu jest rzadsze i zazwyczaj wiąże się z wcześniejszymi operacjami prostaty.

Pomimo powszechności tego problemu, wiele osób czuje się zakłopotanych i waha się przed zwróceniem się o pomoc medyczną, co prowadzi do niedostatecznej diagnozy i niewłaściwego leczenia.

Objawy

Głównym objawem wysiłkowego nietrzymania moczu jest wyciekanie moczu podczas aktywności, które wywierają nacisk na pęcherz. Wiele osób może nie odczuwać potrzeby oddania moczu, ale ruch lub aktywność nagle powodują wyciek.

W przypadku łagodnego wysiłkowego nietrzymania moczu możesz tracić kilka kropel moczu podczas śmiechu, kaszlu, kichania, przykucania lub intensywnych ćwiczeń. Jeśli stan jest umiarkowany lub ciężki, możesz stracić więcej niż łyżkę stołową moczu podczas mniej wymagających czynności, takich jak schylanie się lub wstawanie. Możesz nawet tracić mocz podczas stosunku płciowego.

Typowe sytuacje, w których dochodzi do wycieku moczu, to:

Kaszel
Kichanie
Śmiech
Ćwiczenia fizyczne
Podnoszenie ciężkich przedmiotów
Bieganie lub skakanie
Stosunek płciowy
Zmiana pozycji z siedzącej lub leżącej na stojącą

Często wyciek wymaga stosowania podpasek chłonnych w celu ochrony bielizny i ubrania. Im większy wysiłek, tym zazwyczaj większy wyciek. Pacjenci często ograniczają spożycie wody, aby utrzymać niską objętość moczu i tym samym zmniejszyć częstość epizodów nietrzymania.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje, gdy tkanki podtrzymujące cewkę moczową (rurka odprowadzająca mocz z pęcherza na zewnątrz) ulegają osłabieniu. Pęcherz i cewka moczowa są podtrzymywane przez mięśnie dna miednicy. Wokół ujścia pęcherza znajduje się zwieracz moczowy – mięsień, który kurczy się, aby zapobiec wyciekaniu moczu przez cewkę moczową.

Gdy którykolwiek z tych zestawów mięśni ulega osłabieniu, mocz może wyciekać, gdy na pęcherz zostanie wywarta presja. Głównymi przyczynami wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiet są osłabienie mięśni dna miednicy oraz tkanek łącznych podtrzymujących pęcherz i cewkę moczową. Inną istotną przyczyną jest wewnętrzna niewydolność zwieracza, czyli stan, w którym zwieracz nie może się już prawidłowo zamykać.

Osłabienie mięśni dna miednicy może być spowodowane przez:

Poród (zwłaszcza wielokrotny poród pochwowy)
Uszkodzenie okolicy cewki moczowej
Niektóre leki
Operacje w obrębie miednicy lub prostaty (u mężczyzn)
Nadwagę lub otyłość
Przyczyny nieznane

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiet to:

Ciąża i poród pochwowy
Obniżenie narządów miednicy – stan, w którym pęcherz, cewka moczowa lub odbytnica opadają do pochwy
Menopauza
Operacje miednicy
Otyłość
Zaparcia
Historia rodzinna nietrzymania moczu
Starszy wiek – chociaż nietrzymanie moczu nie jest nieuniknioną częścią starzenia się

Poród może powodować uszkodzenie nerwów lub tkanek w okolicy miednicy, co może prowadzić do obniżenia narządów miednicy miesiące lub lata po porodzie.

Diagnostyka

Dokładny wywiad lekarski i szczegółowe badanie miednicy są niezbędne do rozpoznania wysiłkowego nietrzymania moczu. Lekarz przeprowadzi badanie fizykalne, które będzie obejmować:

Badanie narządów płciowych u mężczyzn
Badanie miednicy u kobiet
Badanie per rectum (przez odbyt)

Podstawowym testem potwierdzającym rozpoznanie jest test kaszlowy podczas badania – wyciek moczu jest wizualnie potwierdzany, gdy pacjent kaszle, a lekarz obserwuje, czy dochodzi do wycieku moczu.

Badania mogą obejmować:

Cystoskopię – badanie pozwalające zajrzeć do wnętrza pęcherza
Test wagowy podpaski – wykonujesz ćwiczenia nosząc podpaskę higieniczną, która jest następnie ważona, aby określić, ile moczu straciłeś
Dzienniczek mikcji – zapisujesz swoje nawyki oddawania moczu, wycieki i spożycie płynów
Ultrasonografię miednicy lub brzucha
Pomiar moczu zalegającego po mikcji (PVR) – aby zmierzyć ilość moczu pozostałego po oddaniu moczu
Badanie moczu – aby wykluczyć zakażenie układu moczowego

Lekarz może również poprosić cię o prowadzenie dzienniczka, w którym zaznaczasz, ile płynów pijesz i jak często musisz oddawać mocz. W niektórych przypadkach możesz zostać skierowany do specjalisty na bardziej zaawansowane badania.

Leczenie niechirurgiczne

Leczenie wysiłkowego nietrzymania moczu powinno rozpoczynać się od najbardziej zachowawczych metod, stopniowo przechodząc do bardziej inwazyjnych, jeśli początkowe podejścia okażą się nieskuteczne. Konserwatywne metody leczenia, które nie wymagają leków ani operacji, są próbowane w pierwszej kolejności.

Ćwiczenia mięśni dna miednicy

Ćwiczenia mięśni dna miednicy, znane również jako ćwiczenia Kegla, są uważane za leczenie pierwszego rzutu przy wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Mięśnie dna miednicy otaczają pęcherz i cewkę moczową oraz kontrolują przepływ moczu podczas oddawania moczu.

Lekarz może skierować cię do specjalisty, aby rozpocząć program ćwiczeń mięśni dna miednicy. Specjalista oceni, czy jesteś w stanie napinać (kurczyć) mięśnie dna miednicy i w jakim stopniu. Jeśli możesz napinać mięśnie dna miednicy, otrzymasz program ćwiczeń dostosowany do twoich potrzeb.

Program powinien obejmować co najmniej 8 skurczów mięśni co najmniej 3 razy dziennie i trwać przynajmniej 3 miesiące. Jeśli po tym czasie ćwiczenia przynoszą efekty, możesz je kontynuować. Badania wykazały, że trening mięśni dna miednicy może przynieść korzyści każdemu z nietrzymaniem moczu.

Ćwiczenia mogą być wspomagane przez nadzorowaną fizjoterapię miednicy z wykorzystaniem biofeedbacku lub stosowanie stożków waginalnych – ciężarków umieszczanych w pochwie i utrzymywanych w miejscu poprzez napinanie mięśni dna miednicy.

Stymulacja elektryczna

Jeśli nie jesteś w stanie napinać mięśni dna miednicy, można zastosować stymulację elektryczną. Dostępne są również nieinwazyjne urządzenia do stymulacji elektrycznej i magnetycznej.

Wkładki i urządzenia wspomagające

Alternatywne metody leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu obejmują wkładki dopochwowe, takie jak pesary (urządzenia wspomagające narządy miednicy), oraz zatyczki cewkowe. Stosowanie pesarów okazuje się skuteczne w około 50% przypadków. Sukces z pesarami występuje zazwyczaj u pacjentów, których nietrzymanie moczu jest związane z określonymi aktywnościami – mogą oni używać pesara, aby wznowić te aktywności bez wycieku moczu.

Leczenie farmakologiczne

Istnieją ograniczone lub sprzeczne dowody na stosowanie leków w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu. Obecnie żadne leki nie są zatwierdzone specjalnie do leczenia tego stanu. Gdy wysiłkowe nietrzymanie moczu wiąże się z atrofią pochwy (wycieńczeniem ścian pochwy), miejscowe leczenie estrogenem może pomóc poprawić objawy. Może upłynąć do dwunastu tygodni, zanim pacjenci zauważą korzyści.

Zmiany stylu życia

Lekarz może zasugerować proste zmiany w stylu życia, które pomogą poprawić objawy, niezależnie od rodzaju nietrzymania moczu.

Utrzymanie zdrowej wagi

Nadwaga może osłabiać mięśnie dna miednicy i powodować nietrzymanie moczu z powodu nacisku tkanki tłuszczowej na pęcherz. Tkanki tłuszczowe same w sobie mogą przyczyniać się do nadreaktywnego pęcherza, zmieniając równowagę przekaźników chemicznych między komórkami nerwowymi. Jeśli masz nadwagę lub otyłość, utrata części masy ciała może znacznie pomóc. Średnio utrata 10% masy ciała powoduje 50% poprawę w przypadku zarówno wysiłkowego, jak i naglącego nietrzymania moczu u kobiet z nadwagą lub otyłością.

Zaprzestanie palenia

Palenie niemal podwaja prawdopodobieństwo wystąpienia wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiety, prawdopodobnie dlatego, że może prowadzić do częstego i intensywnego kaszlu. Nikotyna sama w sobie została niezależnie powiązana z naglącym nietrzymaniem moczu, niezależnie od sposobu dostarczania (palenie, wapowanie itp.).

Aktywność fizyczna

Nie pozwól, aby strach przed wyciekiem powstrzymywał cię przed ruchem. W długotrwałym badaniu Nurses' Health Study kobiety w średnim wieku, które były najbardziej aktywne fizycznie, miały najmniejsze prawdopodobieństwo rozwinięcia nietrzymania moczu. Jednak ćwiczenia o dużym wpływie (takie jak pajacyki) lub specyficzne manewry (takie jak zamach golfowy) mogą wywoływać wycieki.

Aby wzmocnić dno miednicy i złagodzić objawy, zastąp ćwiczenia o dużym wpływie, takie jak jogging i aerobik, ćwiczeniami wzmacniającymi, takimi jak pilates. Pilates wzmacnia mięśnie tułowia, co jest korzystne przy wysiłkowym nietrzymaniu moczu.

Unikanie podnoszenia ciężarów

Podnoszenie wywiera nacisk na mięśnie dna miednicy, więc unikaj go, kiedy tylko możesz. Gdy musisz coś podnieść, na przykład dzieci lub torby na zakupy, napnij mięśnie dna miednicy przed podniesieniem i podczas podnoszenia.

Leczenie zaparć

Parcie na stolec osłabia mięśnie dna miednicy i pogarsza nietrzymanie moczu. Nigdy nie ignoruj potrzeby wypróżnienia. Jeśli masz zaparcia, może pomóc zmiana diety i stylu życia. Spożywanie większej ilości błonnika i więcej ćwiczeń może pomóc.

Dostosowanie spożycia płynów

Zmniejszenie spożycia kofeiny, która znajduje się w herbacie, kawie i coli, może pomóc, ponieważ kofeina może zwiększać ilość moczu produkowanego przez organizm. Zmiana ilości płynów wypijanych każdego dnia – picie zbyt dużej lub zbyt małej ilości może pogorszyć nietrzymanie moczu. Ograniczenie spożycia napojów zawierających alkohol, kofeinę i gaz gazowany, a także ograniczenie spożycia nadmiernych ilości płynów (więcej niż 2 litry płynów dziennie) może pomóc złagodzić lub zmniejszyć objawy.

Leczenie chirurgiczne

Jeśli wysiłkowe nietrzymanie moczu nie odpowiada na mniej inwazyjne metody leczenia, dostępne są opcje chirurgiczne. Interwencje chirurgiczne, takie jak procedury zakładania taśm podpierających i uretropeksja (operacja podnoszenia i podtrzymywania cewki moczowej), powinny być zarezerwowane dla wysiłkowego nietrzymania moczu, które nie odpowiedziało na inne metody leczenia.

Minimalne inwazyjne procedury obejmują:

Denaturację cewki moczowej za pomocą fal radiowych
Iniekcję środków wypełniających wokół cewki moczowej – te środki mogą być stosowane u pacjentów z wewnętrzną niewydolnością zwieracza

Decyzja o wyborze odpowiedniej metody leczenia powinna być podjęta wspólnie z lekarzem, biorąc pod uwagę nasilenie objawów, ogólny stan zdrowia i preferencje pacjenta. Ważne jest, aby rozpocząć od najbardziej zachowawczych metod i stopniowo przechodzić do bardziej inwazyjnych, jeśli początkowe podejścia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Badania kliniczne: Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu+7

Wpływ miejscowego leczenia estrogenem na parametry krzepnięcia u kobiet po menopauzie z atrofią pochwy: badanie z użyciem nomegestrolu i estradiolu hemihydratu