Badanie skuteczności i bezpieczeństwa stosowania substancji AZD0292 u osób powyżej 12. roku życia z rozstrzeniami oskrzeli i przewlekłym zakażeniem bakterią Pseudomonas aeruginosa
Rozstrzenie oskrzeli to przewlekła choroba płuc, w której drogi oddechowe ulegają trwałemu poszerzeniu i uszkodzeniu, co utrudnia usuwanie śluzu i prowadzi do nawracających infekcji.
Czym jest rozstrzenie oskrzeli?
Rozstrzenie oskrzeli to stan, w którym uszkodzenie powoduje poszerzenie rurek w płucach (dróg oddechowych) lub tworzenie się w nich kieszeni. Utrudnia to usuwanie śluzu z płuc i może powodować częste infekcje. Częsty kaszel z ropą i śluzem to główny objaw rozstrzenia oskrzeli.
Rozstrzenie oskrzeli to przewlekła choroba płuc charakteryzująca się trwałym i dożywotnim poszerzeniem oskrzeli (dużych dróg oddechowych w płucach) oraz osłabieniem funkcji mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Dzieje się tak na skutek nawracających infekcji, które sprzyjają inwazji bakterii i gromadzeniu się śluzu w całym drzewie oskrzelowym.
Uszkodzone drogi oddechowe nie potrafią oczyszczać śluzu tak, jak powinny. Następnie bakterie rozmnażają się w śluzie, powodując dalsze zapalenie i uszkodzenie płuc. To sprawia, że człowiek dużo kaszle, ponieważ organizm próbuje usunąć zainfekowany śluz.
Rozstrzenie oskrzeli często jest częścią innej choroby wpływającej na cały organizm. Dzieli się je na dwie główne kategorie: rozstrzenie oskrzeli związane z mukowiscydozą (przewlekłą chorobą genetyczną) oraz rozstrzenie oskrzeli niezwiązane z mukowiscydozą. Około 50 procent przypadków rozstrzenia niezwiązanego z mukowiscydozą nie ma możliwej do zidentyfikowania przyczyny, co stanowi wyzwanie zarówno w diagnostyce, jak i leczeniu.
Rodzaje rozstrzenia oskrzeli
Lekarze klasyfikują rozstrzenie oskrzeli w zależności od tego, jak wygląda uszkodzenie dróg oddechowych. Wyróżnia się trzy główne typy: cylindryczne (lub rurkowate), żylakowe oraz torbielowate. Rozstrzenie cylindryczne jest najczęstszą i najmniej poważną formą rozstrzenia oskrzeli. Rozstrzenie torbielowate to najbardziej ciężka postać.
Lekarze kategoryzują również rozstrzenie oskrzeli jako ogniskowe (w jednym obszarze) lub rozlane (w wielu obszarach płuc). Rozstrzenie trakcyjne występuje, gdy bliznowacenie w płucach wyciąga drogi oddechowe z kształtu.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Rozstrzenie oskrzeli często jest spowodowane zapaleniem lub infekcją dróg oddechowych, która nawraca. Czasami zaczyna się w dzieciństwie po ciężkiej infekcji płuc lub wdychaniu obcego ciała. Wdychanie cząstek pokarmu również może prowadzić do tego stanu.
Inne przyczyny rozstrzenia oskrzeli mogą obejmować:
Mukowiscydozę – chorobę powodującą gromadzenie się gęstego, lepkiego śluzu w płucach
Choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapaleniestawów, zespół Sjögrena lub zapalne choroby jelit
Niedoborem alfa-1-antytrypsyny, który może również powodować rozedmę płuc
Chorobami przewodu pokarmowego, takimi jak choroba Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Zespołami niedoboru odporności
Pierwotną dyskineją rzęsek
Poważnymi infekcjami płuc w dzieciństwie, takimi jak gruźlica
Zespołami, które dotyczą wielu układów organizmu, takimi jak zespół Marfana, zespół Younga lub zespół żółtych paznokci
Istnieje zwiększone ryzyko rozstrzenia oskrzeli u osób żyjących z chorobą podstawową wpływającą na płuca lub układ odpornościowy. Bez choroby podstawowej ryzyko wzrasta wraz z wiekiem.
Czynniki ryzyka rozstrzenia oskrzeli obejmują:
Dziedziczne schorzenia, takie jak mukowiscydoza, niedobór alfa-1-antytrypsyny lub pierwotna dyskineza rzęsek
Stan powodujący osłabienie mechanizmów obronnych układu odpornościowego, taki jak reumatoidalne zapaleniestawów
Ciężkie lub przewlekłe infekcje płuc (takie jak gruźlica), które uszkadzają drogi oddechowe
Płeć – rozstrzenie oskrzeli występuje częściej u kobiet
Wiek – ryzyko wzrasta wraz z wiekiem
Objawy rozstrzenia oskrzeli
Głównym objawem rozstrzenia oskrzeli jest przewlekły kaszel z dużą ilością śluzu o nieprzyjemnym zapachu. Objawy rozwijają się z czasem i mogą pojawić się miesiące lub lata po zdarzeniu, które spowodowało rozstrzenie oskrzeli.
Główne objawy rozstrzenia oskrzeli to:
Kaszel, który nie ustępuje
Odkrztuszanie dużej ilości plwociny (śluzu) – plwocina może być przezroczysta, biała, żółta lub zielona
Częste infekcje klatki piersiowej, gdy objawy nasilają się na kilka dni lub tygodni i można czuć się ogólnie źle
Inne objawy mogą obejmować:
Nieprzyjemny zapach oddechu
Odkrztuszanie krwi (rzadziej u dzieci)
Zmęczenie
Bladość
Duszność, która nasila się przy wysiłku
Utratę masy ciała
Świszczący oddech
Niską gorączkę i nocne poty
Palczaki (rzadko, zależne od przyczyny)
Inne objawy mogą obejmować świszczący oddech, duszność, odgłosy podczas oddychania, takie jak trzeszczenie w płucach, chrapanie lub wysokie piski, uczucie dużego zmęczenia, odkrztuszanie krwi oraz ból w klatce piersiowej.
Badania diagnostyczne
Lekarz przeprowadzi badanie fizykalne. Słuchając klatki piersiowej za pomocą stetoskopu, może usłyszeć małe klikające, bulgoczące, świszczące, trzeszczące lub inne dźwięki, zwykle w dolnych częściach płuc.
Jeśli występują objawy rozstrzenia oskrzeli, lekarz rodzinny wysłucha klatki piersiowej. Może zlecić niektóre badania, takie jak:
Badanie próbki plwociny (śluzu) w celu sprawdzenia obecności infekcji
Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej
Badanie, w którym oddycha się do urządzenia sprawdzającego, jak dobrze pracują płuca (test spirometryczny)
Badania krwi
Jeśli te badania wykażą, że może występować rozstrzenie oskrzeli, pacjent zostanie skierowany do specjalisty w celu wykonania dodatkowych badań, takich jak tomografia komputerowa, aby potwierdzić diagnozę. Mogą być potrzebne również inne badania w celu ustalenia przyczyny.
Badania, które mogą zostać wykonane, obejmują:
Test precypitacji aspergillozy (w celu sprawdzenia oznak alergicznej reakcji na grzyby Aspergillus)
Badanie krwi na alfa-1-antytrypsynę
Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej
Tomografię komputerową klatki piersiowej
Posiew plwociny
Pełną morfologię krwi
Badania genetyczne, w tym test potowy na mukowiscydozę i inne testy
Leczenie i postępowanie
Rozstrzenie oskrzeli zazwyczaj nie może być wyleczone. Celem leczenia jest radzenie sobie z objawami i zapobieganie ich pogorszeniu. Pacjent będzie wspierany przez lekarza rodzinnego, pielęgniarkę, fizjoterapeutę, a czasami lekarza specjalistę. Będą odbywać się wizyty kontrolne i badania co najmniej raz w roku. Zespół terapeutyczny będzie współpracował z pacjentem w celu opracowania planu postępowania.
Rozstrzenie oskrzeli nie może być zazwyczaj wyleczone. Celem leczenia jest opanowanie objawów i zapobieganie ich pogorszeniu. Pacjent będzie wspierany przez lekarza rodzinnego, pielęgniarkę, fizjoterapeutę, a czasami lekarza specjalistę.
Kluczowym celem leczenia rozstrzenia oskrzeli jest zmniejszenie częstości zaostrzeń płucnych. Wysoka częstość zaostrzeń wiąże się z gorszymi wynikami, w tym zmniejszoną funkcją płuc, podwyższonym poziomem lęku, gorszą jakością życia związaną ze zdrowiem, wyższą częstością hospitalizacji i zwiększoną śmiertelnością.
Cele leczenia to złagodzenie objawów, poprawa jakości życia, zachowanie funkcji płuc oraz zmniejszenie ogólnej zachorowalności i śmiertelności.
Leczenie wspomagające
Należy pamiętać o kilku ogólnych wskazówkach dotyczących opieki nad zdrowiem. Osoby z rozstrzeniem oskrzeli powinny dbać o ogólne zdrowie, spożywać zdrową, zrównoważoną dietę i regularnie ćwiczyć fizycznie. Odwodnienie może sprawić, że śluz będzie grubszy i trudniejszy do usunięcia, dlatego należy utrzymywać odpowiednie nawodnienie. Należy pamiętać o przyjmowaniu leków zgodnie z zaleceniami i corocznym szczepieniu przeciwko grypie, a także jednorazowym szczepieniu przeciwko pneumokokom.
Prawidłowe nawodnienie jest bardzo ważne, ponieważ ułatwia odkrztuszanie śluzu z płuc. Objawy rozstrzenia oskrzeli mogą utrudniać spożywanie wystarczającej ilości pokarmu, dlatego lekarz pulmonolog może zalecić plan żywienia, który obejmuje mniejsze, częstsze posiłki.
Terapia antybiotykowa
Antybiotyki są stosowane w leczeniu infekcji bakteryjnych u osób z rozstrzeniem oskrzeli. Mogą być podawane w przypadku zaostrzeń lub jako długoterminowa terapia zapobiegawcza.
Oczyszczanie oskrzeli
Techniki oczyszczania dróg oddechowych pomagają usuwać nadmiar śluzu z dróg oddechowych i zapobiegają jego przekształcaniu się w infekcje. Lekarz może zalecić jedną lub kombinację technik oczyszczania dróg oddechowych. Mogą one obejmować:
Głęboki kaszel
Kaszel przez zaciśnięte wargi
Dodatnie ciśnienie wydechowe (PEP) i oscylacyjne PEP
Kamizelkę do perkusji (oscylacje wysokiej częstotliwości ściany klatki piersiowej)
Leki rozszerzające oskrzela
Leki rozszerzające oskrzela to leki, które pomagają rozluźnić mięśnie dróg oddechowych, ułatwiając oddychanie.
Terapia przeciwzapalna
Leki przeciwzapalne mogą być stosowane w celu zmniejszenia zapalenia w drogach oddechowych.
Postępowanie chirurgiczne
W niektórych przypadkach, gdy rozstrzenie oskrzeli jest ograniczone do jednego obszaru płuca i objawy są ciężkie, może być rozważane chirurgiczne usunięcie uszkodzonego obszaru. W najbardziej zaawansowanych przypadkach może być konieczny przeszczep płuc.
Życie z rozstrzeniem oskrzeli
Rozstrzenie oskrzeli to choroba na całe życie, której leczenie może zająć trochę czasu. Dlatego ważne jest, aby rozmawiać z lekarzem o długoterminowych celach, w tym o tym, czego można doświadczyć po drodze.
Istnieje wiele działań, które można podjąć, aby pomóc w zarządzaniu stanem wraz z leczeniem przepisanym przez lekarza. Umiejętności i techniki są bardzo ważne do nauczenia się, aby upewnić się, że jest się tak zdrowym, jak to możliwe.
Ponieważ osoby z rozstrzeniem oskrzeli są w większym ryzyku zarażenia się infekcjami, dobrym pomysłem jest mycie rąk przed jedzeniem, ale także przed przygotowywaniem leków, wykonywaniem oczyszczania klatki piersiowej lub jakichkolwiek innych zabiegów medycznych, np. czyszczeniem nebulizatorów.
Aktywność fizyczna
Należy starać się codziennie wykonywać jakieś ćwiczenia. Ćwiczenia i utrzymywanie aktywności mogą pomóc w usuwaniu śluzu z płuc i często dają więcej energii oraz pomagają lepiej spać. Udowodniono, że praca płuc poprzez ćwiczenia faktycznie poprawia duszność i zmniejsza zmęczenie. Należy porozmawiać z lekarzem lub fizjoterapeutą o najlepszych ćwiczeniach i starać się wykonywać je codziennie, stopniowo zwiększając intensywność.
Rehabilitacja płucna
Rehabilitacja płucna to ustrukturyzowana seria zajęć, które zwykle odbywają się przez 6-8 tygodni. Składa się z ćwiczeń i edukacji dla osób z przewlekłymi chorobami klatki piersiowej, ale wykazano, że ma również duże korzyści dla osób z rozstrzeniem oskrzeli. Można poprosić pracowników służby zdrowia o skierowanie.
Radzenie sobie ze zmęczeniem
Częste jest uczucie dużego zmęczenia, gdy ma się rozstrzenie oskrzeli. Może okazać się, że to zmęczenie wpływa na wykonywanie codziennych czynności lub spędzanie czasu z rodziną i przyjaciółmi.
Rokowanie i zapobieganie
Rozstrzenie oskrzeli nie może być wyleczone, ale można nim zarządzać za pomocą leczenia. Regularne wizyty kontrolne i przestrzeganie planu leczenia mogą pomóc w utrzymaniu jak najlepszej jakości życia.
Ważne jest, aby przyjmować leki zgodnie z zaleceniami i otrzymać coroczne szczepienie przeciwko grypie, a także jednorazowe szczepienie przeciwko pneumokokom, aby chronić się przed infekcjami.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
