Rak nerki nienerkowokomórkowy

Czym jest rak nerki nienerkowokomórkowy

Rak nerkowokomórkowy jest najczęstszym typem raka nerki u dorosłych, odpowiadając za około 80% wszystkich przypadków. Zaczyna się w komórkach wewnątrz nefronów – drobnych jednostek filtrujących krew wewnątrz nerki. Każda nerka zawiera od 1 do 2 milionów nefronów, które filtrują krew i wytwarzają mocz1.

Tradycyjnie z punktu widzenia onkologii medycznej rak nerkowokomórkowy dzieli się na dwie główne kategorie: typ jasnokomórkowy i typy nienerkowokomórkowe. Ta klasyfikacja pomaga lekarzom w wyborze odpowiedniego leczenia2.

Rak nerki nienerkowokomórkowy stanowi około 20-25% wszystkich przypadków raka nerkowokomórkowego34. W przeciwieństwie do najczęstszego typu jasnokomórkowego, postaci nienerkowokomórkowe obejmują kilka różnych podtypów, z których każdy ma własne cechy biologiczne i kliniczne.

Główne podtypy raka nerki nienerkowokomórkowego

Istnieje kilka głównych typów raka nerki nienerkowokomórkowego. Do najczęstszych należą1:

• Rak brodawkowaty – występuje w 5-10% przypadków raka nerkowokomórkowego
• Rak chromofobowy – stanowi 3-5% przypadków raka nerkowokomórkowego
• Rak z cech mięsakowych – występuje w około 5% przypadków

Rak z cechami mięsakowymi oznacza, że niektóre komórki nowotworowe pod mikroskopem wyglądają jak komórki mięsaka. Ten rodzaj raka nerki ma tendencję do szybszego wzrostu niż inne typy i częściej jest diagnozowany w zaawansowanym stadium. Objawy i leczenie raka nerki z cechami mięsakowymi są takie same jak w przypadku innych typów raka nerkowokomórkowego1.

Do rzadszych typów należą1:

• Rak przewodu zbiorczego
• Rak rdzeniasty nerki – nazywany również rakiem rdzeniastym nerki z niedoborem SMARCB1

Istnieje również rak z komórek przejściowych dróg moczowych górnych, który wcześniej nazywany był rakiem z komórek przejściowych nerki lub moczowodu. Rozpoczyna się w komórkach przejściowych, które mogą zmieniać kształt i rozciągać się. Komórki te wyściełają miedniczkę nerkową i moczowód. Miedniczka nerkowa to obszar nerki, w którym gromadzi się mocz, który następnie przechodzi do moczowodu i dalej do pęcherza15.

Wyzwania diagnostyczne i badawcze

Ze względu na rzadkość występowania raka nerki nienerkowokomórkowego, pacjenci z tym schorzeniem są często wykluczani z dużych badań klinicznych fazy III lub włączani jedynie w małych grupach. Pomimo stosowania ulepszonych terapii zaprojektowanych dla raka jasnokomórkowego, pacjenci z rakiem nienerkowokomórkowym często mają gorsze wyniki leczenia, a najlepsze leczenie dla tych pacjentów wciąż nie zostało znalezione6.

Większość badań klinicznych prowadzonych obecnie była zaprojektowana tak, aby obejmowała pacjentów z rakiem nerki typu jasnokomórkowego, który pozostaje najczęstszym podtypem histologicznym tej choroby. Rak nerki nienerkowokomórkowy reprezentuje około 20-25% wszystkich pacjentów z rakiem nerkowokomórkowym74.

Aktualny krajobraz leczenia raka nerki nienerkowokomórkowego szybko ewoluuje, z trwającymi wysiłkami w celu projektowania badań klinicznych, które koncentrują się specyficznie na różnych podtypach, zamiast grupować je razem. To bardziej dostosowane podejście pozwala badaczom lepiej zrozumieć odrębne cechy molekularne każdego podtypu i odpowiednio opracowywać ukierunkowane terapie7.

Różnice między rakiem jasnokomórkowym a nienerkowokomórkowym

Klasycznie rak nerkowokomórkowy z punktu widzenia onkologa medycznego dzieli się na dwie główne kategorie – typ jasnokomórkowy i grupy nienerkowokomórkowe. Rak jasnokomórkowy stanowi około 70-80% przypadków raka nerkowokomórkowego. Nazwa "jasnokomórkowy" pochodzi z wyglądu komórek pod mikroskopem – zawierają one tłuszcze i węglowodany, które nadają im jasny lub przezroczysty wygląd2.

Raki nienerkowokomórkowe obejmują wszystkie pozostałe podtypy, w tym rak brodawkowaty, chromofobowy i inne rzadsze formy. Każdy z tych podtypów ma unikalne cechy biologiczne i może różnić się pod względem rokowania oraz odpowiedzi na leczenie2.

Podejście do leczenia

Opcje leczenia raka nerki obejmują8:

• Chirurgię
• Leczenie systemowe
• Radioterapię
• Terapię ablacyjną
• Obserwację lub aktywny nadzór
• Opiekę wspomagającą

Chirurgia może być pierwszym krokiem w leczeniu raka nerki. Operacja usunięcia nerki nazywana jest nefrektomią i występuje w dwóch typach. Nefrektomia częściowa usuwa tylko część nerki zawierającą guz oraz trochę tkanki wokół niego. Nefrektomia radykalna usuwa całą nerkę, często wraz z nadnerczem powyżej nerki, tkankami wokół niej i węzłami chłonnymi obok nerki. Większość ludzi dobrze funkcjonuje z jedną pozostałą nerką, choć może być potrzebne ścisłe monitorowanie8.

Badanie SUNNIFORECAST oceniało zastosowanie kombinacji ipilimumabu i niwolumabu u pacjentów z nieleczonym, zaawansowanym lub przerzutowym rakiem nerki nienerkowokomórkowym, porównując je ze standardową opieką. Jest to jak dotąd największe randomizowane badanie dla raka nerki nienerkowokomórkowego. Łącznie 157 pacjentów leczono ipilimumabem i niwolumabem, podczas gdy 152 pacjentów otrzymało standardową opiekę. Ponad trzy czwarte pacjentów przeżyło rok przy leczeniu ipilimumabem i niwolumabem, w porównaniu z dwiema trzecimi pacjentów otrzymujących standardową opiekę6.

Średni czas całkowitego przeżycia wynosił dwa lata i dziewięć miesięcy dla osób otrzymujących leczenie skojarzone, w porównaniu z nieco ponad dwoma latami dla osób otrzymujących standardową opiekę. Większość pacjentów miała raka brodawkowatego, ale nie zaobserwowano istotnych różnic między podtypami brodawkowatym i niebrodawkowatym. Leczenie ipilimumabem i niwolumabem zostało przerwane z powodu działań niepożądanych u 27 pacjentów (17%) oraz u 13 pacjentów (9%) otrzymujących standardową opiekę6.

Badania kliniczne i przyszłość leczenia

Rośnie uznanie dla znaczenia sekwencjonowania nowej generacji i testów linii germinalnej w zarządzaniu rakiem nerki nienerkowokomórkowym. Takie podejście medycyny precyzyjnej stanowi ekscytujący czas w tej dziedzinie, oferując nadzieję na poprawę wyników w chorobach, które tradycyjnie stanowiły wyzwanie w leczeniu7.

Konieczne są dalsze badania, aby określić, czy kombinacja immunoterapii i terapii celowanej może być bardziej skuteczna niż obecne opcje leczenia. Trwają prace nad opracowaniem strategii leczenia dostosowanych specyficznie do każdego podtypu raka nerki nienerkowokomórkowego69.

Po zakończeniu leczenia ważne jest dbanie o pozostałą nerkę. Jedyna nerka wystarcza do filtrowania krwi, aby utrzymać ją czystą i zdrową, więc nie powinno być żadnych negatywnych skutków posiadania tylko jednej nerki, o ile funkcjonuje normalnie. Można pomóc w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania nerki poprzez10:

• Rzucenie palenia
• Picie mniejszej ilości alkoholu
• Przestrzeganie zbilansowanej diety
• Zwiększenie aktywności fizycznej
• Utrzymywanie ciśnienia krwi w zdrowym zakresie
• Kontrolowanie innych schorzeń zdrowotnych