Ostre zakażenie HIV

Czym jest ostre zakażenie HIV

Ostre zakażenie HIV to pierwszy etap zakażenia wirusem niedoboru odporności u ludzi (ang. Human Immunodeficiency Virus). Ten etap odnosi się do okresu bezpośrednio po faktycznym momencie zarażenia. Od momentu zarażenia do rozwinięcia się ostrego zakażenia HIV może minąć od 2 do 4 tygodni1.

W fazie ostrej wirus HIV namnaża się bardzo szybko i rozprzestrzenia w całym organizmie. Ponieważ ten etap charakteryzuje się gwałtownym namnażaniem wirusa, w organizmie występuje jego duża ilość, a ryzyko przeniesienia zakażenia na inne osoby jest bardzo wysokie1. Ostra faza zakażenia może przejść niezauważona, ponieważ objawy można łatwo pomylić z przeziębieniem, mononukleozą lub grypą1.

HIV jest niebezpieczny, ponieważ atakuje komórki CD4, czyli rodzaj białych krwinek, które zwalczają infekcje. Wirus niszczy te komórki i rozprzestrzenia się po całym organizmie. Bez leczenia wirus HIV będzie niszczył coraz więcej komórek CD4 i dalej się namnażał. Ostre zakażenie może przejść w przewlekłe zakażenie HIV, które następnie może prowadzić do AIDS1.

HIV jest chorobą przenoszoną drogą płciową. Oznacza to, że można zarazić się wirusem poprzez niezabezpieczony kontakt seksualny z zakażoną osobą. Może być również przenoszony przez wspólne używanie sprzętu medycznego, takiego jak strzykawki. Matka może również przenieść wirus na swoje dziecko podczas porodu lub karmienia piersią1.

Objawy ostrego zakażenia HIV

Wczesne zakażenie HIV może powodować objawy przypominające grypę. U większości osób objawy pojawiają się w ciągu 2 do 4 tygodni po zarażeniu. Objawy mogą utrzymywać się przez kilka dni lub kilka tygodni. Samo występowanie tych objawów nie oznacza, że ma się HIV. Inne choroby mogą powodować podobne objawy. Niektóre osoby nie mają w ogóle żadnych objawów2.

Do najczęstszych objawów ostrego zakażenia HIV należą3:

• gorączka
• uczucie zmęczenia
• powiększone węzły chłonne
• obrzęk migdałków (zwany również zapaleniem migdałków)
• ból gardła
• bóle stawów i mięśni
• biegunka
• wysypka

Objawy mogą również obejmować niespecyficzne, grypopodobne dolegliwości, takie jak wrzody w jamie ustnej lub pleśniawki, utrata wagi, zmęczenie, bóle ciała i wymioty4.

Ta wczesna choroba nazywana jest chorobą serokonwersji i zazwyczaj występuje od jednego do cztyech tygodni po zarażeniu. Objawowa choroba serokonwerzyjna występuje u co najmniej 50%, a prawdopodobnie nawet u 80 lub 90% zarażonych osób4.

Należy pamiętać, że jedynym sposobem, aby dowiedzieć się, czy ma się HIV, jest wykonanie badania2.

Czas trwania i rozwój zakażenia

Objawy ostrego zakażenia HIV zwykle utrzymują się przez około 14 dni po narażeniu na HIV. Mogą trwać zaledwie kilka dni lub mogą trwać kilka miesięcy3.

Podczas serokonwersji układ odpornościowy ulega osłabieniu, a HIV bardzo szybko rozprzestrzenia się po całym organizmie. Siłę układu odpornościowego mierzy się, patrząc na komórki CD4; liczba tych komórek zwykle spada podczas tej wczesnej fazy zakażenia4.

Po ostrym zakażeniu HIV organizm intensywnie walczy z wirusem. Dzięki tej walce wirus nie może wytwarzać tak wielu kopii. Mimo że zakażenie HIV nadal się utrzymuje, osoba zaczyna znowu wyglądać dobrze i czuć się dobrze. Zwykłe badania krwi będą prawidłowe. Jednakże w tym czasie kopie wirusa nadal atakują węzły chłonne. Węzły chłonne są ośrodkami układu odpornościowego. Wirus może również atakować tkankę mózgową i powoli powodować tam uszkodzenia3.

Bez leczenia przez 10 do 15 lat HIV może zniszczyć tak wiele komórek CD4, że organizm nie byłby już w stanie zwalczać infekcji. W tym momencie mówilibyśmy, że osoba ma AIDS3.

Rozpoznanie i diagnostyka

Gdy HIV wnika do organizmu, przenika do białych krwinek zwanych „limfocytami CD4". HIV przejmuje kontrolę nad komórkami CD4 i codziennie wytwarza miliardy kopii wirusa. Kopie wirusa rozprzestrzeniają się po całym organizmie3.

Organizm próbuje bronić się przed HIV, wytwarzając przeciwciała (te przyczepiają się do wirusa i powstrzymują go przed wytwarzaniem kopii wirusa) oraz specjalne komórki zwane makrofagami i naturalnymi komórkami T zabójczymi. Te komórki pomagają pozbyć się niektórych kopii wirusa3.

Jeśli przeciwciała przeciwko HIV pojawią się we krwi, wiadomo, że organizm próbuje chronić się przed zakażeniem HIV. Jednakże zwykle mija kilka miesięcy, zanim organizm wytworzy wystarczającą ilość przeciwciał do zmierzenia. Dlatego w czasie, gdy występuje ostre zakażenie HIV, prawdopodobnie nie będzie we krwi wystarczającej ilości przeciwciał HIV do zmierzenia, a to badanie nie może dać rozpoznania3.

Jednak gdy występuje ostre zakażenie HIV, we krwi znajduje się wysoki poziom RNA HIV. Badanie może zmierzyć ilość RNA HIV we krwi. (RNA to skrót od „kwasu rybonukleinowego". RNA powstaje, gdy wirus jest aktywny.) To badanie informuje lekarza, że osoba czuje się chora, ponieważ ma ostre zakażenie HIV3.

Badanie wiremia HIV RNA jest najbardziej przydatnym badaniem diagnostycznym w przypadku ostrego zakażenia HIV, ponieważ wyniki badań na obecność przeciwciał HIV są zazwyczaj ujemne lub niejednoznaczne podczas ostrego zakażenia HIV5.

Zakaźność i ryzyko przeniesienia

We krwi znajduje się duża ilość HIV, co nazywa się wiremią. W tej wczesnej fazie zakażenia istnieje większe ryzyko zarażenia innych ze względu na wysoką wiremię4.

Ponieważ ostra faza charakteryzuje się gwałtownym namnażaniem wirusa HIV, w organizmie występuje jego duża ilość, a ryzyko przeniesienia zakażenia na inne osoby jest bardzo wysokie. Z tego powodu bardzo ważne jest, aby wykonać badanie jak najszybciej1.

Większość osób, które zarażają się HIV, zaraża się poprzez stosunek analny lub waginalny albo przez wspólne używanie igieł, strzykawek lub innego sprzętu do iniekcji narkotyków. Tylko niektóre płyny ustrojowe mogą przenosić HIV. Do tych płynów należą: krew, nasienie (sperma), płyn przednasienny, płyny odbytnicze, płyny pochwowe i mleko matki2.

Te płyny muszą wejść w kontakt z błoną śluzową lub uszkodzoną tkanką lub zostać bezpośrednio wstrzyknięte do krwiobiegu (z igły lub strzykawki), aby mogło dojść do przeniesienia zakażenia2.

Leczenie i postępowanie

Nie ma lekarstwa na HIV, ale istnieje wiele leków do leczenia zarówno zakażenia HIV, jak i problemów zdrowotnych i infekcji (zwanych infekcjami oportunistycznymi), które się z nim wiążą. Leki pozwalają osobom z HIV żyć długo i zdrowo6.

Po potwierdzeniu rozpoznania ostrego zakażenia HIV lekarze powinni omówić z pacjentami skuteczne strategie redukcji ryzyka przeniesienia. Decyzja o rozpoczęciu terapii antyretrowirusowej (ART) powinna być podejmowana po konsultacji ze specjalistą HIV5.

Wczesna diagnoza HIV i szybkie włączenie do opieki są niezbędne dla osiągnięcia celów terapeutycznych. Wytyczne zarówno Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych, jak i panelu International AIDS Society-USA zalecają, aby wszystkim osobom z zakażeniem HIV oferować skuteczną ART tak szybko, jak to możliwe, zarówno w celu zmniejszenia zachorowalności i śmiertelności, jak i zapobiegania przenoszeniu HIV7.

Leczenie HIV (terapia antyretrowirusowa lub ART) polega na przyjmowaniu leków w celu zmniejszenia ilości HIV w organizmie. Gdy jest przyjmowane zgodnie z zaleceniami, leczenie HIV może sprawić, że ilość wirusa w organizmie (wirusemia) będzie tak niska, że badanie nie będzie w stanie jej wykryć (niewykrywalna wirusemia). Uzyskanie i utrzymanie niewykrywalnej wirusemii to najlepsza rzecz, jaką osoby z HIV mogą zrobić, aby pozostać zdrowymi8.

Rozpoczęcie leczenia wkrótce po rozpoznaniu zapobiega zarażaniu innych i chroni układ odpornościowy4.