Nowotwór przewodów żółciowych, znany również jako cholangiocarcinoma, to rzadki i agresywny typ raka, który rozwija się w cienkich rurkach przenoszących żółć z wątroby do jelita cienkiego. Najczęściej diagnozowany jest u osób po 65. roku życia i często wykrywany jest dopiero wtedy, gdy choroba już się rozprzestrzeniła.
Czym jest nowotwór przewodów żółciowych?
Nowotwór przewodów żółciowych to rzadka choroba, w której komórki nowotworowe (komórki rakowe) tworzą się w przewodach żółciowych. Przewody żółciowe to sieć cienkich rurek, które łączą wątrobę, pęcherzyk żółciowy i jelito cienkie.
Ta sieć rurek zaczyna się w wątrobie, gdzie wiele małych przewodów zbiera żółć – płyn wytwarzany przez wątrobę, który pomaga rozkładać tłuszcze podczas trawienia. Małe przewody łączą się, tworząc prawy i lewy przewód wątrobowy, które wychodzą z wątroby. Te dwa przewody łączą się poza wątrobą i tworzą wspólny przewód wątrobowy.
Kiedy jedzenie jest trawione, żółć przechodząca przez te przewody trafia do pęcherzyka żółciowego, gdzie jest przechowywana. Następnie jest uwalniana i przepływa przez wspólny przewód żółciowy do jelita cienkiego, gdzie pomaga w trawieniu tłuszczów.
Nowotwór przewodów żółciowych jest chorobą agresywną, co oznacza, że szybko się rozprzestrzenia. U większości osób diagnoza jest stawiana dopiero po tym, jak rak rozszerzył się już poza przewody żółciowe. W tym momencie nowotwór jest trudny do leczenia, a rokowanie (szanse na wyzdrowienie) są zazwyczaj słabe.
Rodzaje nowotworu przewodów żółciowych
Istnieją dwa główne typy nowotworu przewodów żółciowych, w zależności od miejsca, w którym rak się rozwija.
Rak wewnątrzwątrobowych przewodów żółciowych rozwija się w przewodach żółciowych znajdujących się wewnątrz wątroby. To stosunkowo rzadki typ – tylko niewielka liczba nowotworów przewodów żółciowych ma charakter wewnątrzwątrobowy.
Rak zewnątrzwątrobowych przewodów żółciowych rozwija się w przewodach żółciowych znajdujących się poza wątrobą. Ten typ można dodatkowo podzielić na dwie kategorie. Rak około-wnękowy, nazywany również rakiem wnęki wątroby, występuje w obszarze tuż poza wątrobą, gdzie mniejsze przewody żółciowe z wnętrza wątroby łączą się, tworząc wspólny przewód wątrobowy. Jest to najczęstsza forma nowotworu przewodów żółciowych. Rak dystalny rozwija się w przewodach żółciowych znajdujących się dalej od wątroby.
Objawy choroby
Nowotwór przewodów żółciowych często nie powoduje objawów we wczesnych stadiach choroby. Dopiero gdy rak osiągnie zaawansowane stadium miejscowo lub gdy się rozprzestrzeni, mogą pojawić się objawy.
Do objawów mogą należeć żółtaczka, czyli pożółknięcie skóry i białek oczu. Może również wystąpić świąd skóry, ciemny mocz i jasne wypróżnienia. Inne objawy to podwyższona temperatura ciała oraz ból w jamie brzusznej.
Metody leczenia
Leczenie nowotworu przewodów żółciowych zależy od tego, czy rak można całkowicie usunąć chirurgicznie, czyli czy jest resekcyjny (możliwy do wycięcia), czy też nie jest możliwy do usunięcia – określany jako nieresekcyjny.
Leczenie chirurgiczne
Jeśli nowotwór przewodów żółciowych zostanie wykryty wcześnie i nie rozprzestrzenił się, możliwe jest usunięcie go chirurgicznie. Zazwyczaj obejmuje to usunięcie całych przewodów żółciowych lub ich części, a także części innych narządów lub węzłów chłonnych znajdujących się w pobliżu.
Rodzaje operacji chirurgicznych obejmują usunięcie przewodu żółciowego, częściową hepatektomię (usunięcie części wątroby) lub procedurę Whipple'a, podczas której usuwa się głowę trzustki, pęcherzyk żółciowy, część żołądka, część jelita cienkiego i przewód żółciowy.
Jeśli rak rozprzestrzenił się zbyt daleko i nie można go usunąć, można wykonać operację chirurgiczną, aby pomóc kontrolować niektóre objawy. Może to obejmować zabiegi mające na celu odblokowanie przewodu żółciowego lub jelita cienkiego, co pomaga złagodzić żółtaczkę oraz nudności i wymioty.
Chemioterapia
Chemioterapia wykorzystuje leki do niszczenia komórek nowotworowych. Może być stosowana po zabiegu chirurgicznym, aby pozbyć się pozostałych komórek rakowych i pomóc zapobiec nawrotowi raka. Chemioterapię można również stosować, aby zmniejszyć guza i kontrolować objawy, jeśli nie można wykonać operacji chirurgicznej.
Radioterapia
Radioterapia wykorzystuje wysokoenergetyczne promieniowanie do niszczenia komórek nowotworowych. Może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia.
Leki celowane i immunoterapia
Leki celowane zabijają komórki nowotworowe w specyficzny sposób. Immunoterapia to metoda, w której leki pomagają układowi odpornościowemu zwalczać raka. Te metody leczenia można stosować samodzielnie lub w połączeniu z chemioterapią, szczególnie gdy rak rozprzestrzenił się do innych części ciała.
Czynniki ryzyka
Kilka czynników może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu przewodów żółciowych. Wiek jest istotnym czynnikiem – ryzyko rośnie wraz z wiekiem, szczególnie u osób po 65. roku życia, chociaż choroba jest diagnozowana u coraz młodszych osób.
Obecność kamieni żółciowych, szczególnie większych, zwiększa ryzyko. Również przewlekłe stany zapalne, takie jak pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych lub przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, mogą przyczynić się do rozwoju choroby. W przypadku pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych przewody żółciowe wewnątrz i na zewnątrz wątroby ulegają zapaleniu i bliznowaceniu, co może prowadzić do zablokowania przewodów.
Marskość wątroby, czyli bliznowacenie wątroby, również stanowi czynnik ryzyka.
Radzenie sobie z chorobą
Diagnoza nowotworu przewodów żółciowych może wywołać szereg silnych emocji. Możesz czuć się zdezorientowany i mieć trudności z przyswojeniem informacji. Możesz odczuwać złość, lęk lub smutek, co może prowadzić do wyczerpania.
Wiele osób uważa, że poznanie większej ilości informacji o swoim stanie może ułatwić radzenie sobie z sytuacją. Możesz zapytać swojego lekarza lub pielęgniarkę specjalistyczną, aby zrozumieć, co oznacza diagnoza, jakie leczenie jest dostępne, jak leczenie może pomóc i jakie są skutki uboczne.
Przygotuj listę pytań przed wizytą u lekarza. Weź ze sobą kogoś, kto przypomni ci, o co chcesz zapytać, i pomoże zapamiętać przekazane informacje. Poproś lekarzy i pielęgniarki, aby ponownie wyjaśnili informacje, jeśli ich potrzebujesz.
Rozmowa o nowotworze może być trudna. Możesz chcieć porozmawiać o chorobie, ale trudno ci to zrobić. Możesz najpierw chcieć uporządkować własne myśli lub możesz chcieć od razu porozmawiać, aby pomóc sobie zrozumieć swoje uczucia. Każdy radzi sobie z diagnozą raka inaczej – nie ma właściwego czy niewłaściwego sposobu.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Belgia
