Nowotwór piersi stadium III Leczenie

Jak leczy się nowotwór piersi w stadium III?

Leczenie zaawansowanego miejscowo nowotworu piersi wymaga przemyślanego i wieloetapowego podejścia. Celem terapii jest nie tylko zniszczenie komórek nowotworowych w piersi, ale także wyeliminowanie choroby z węzłów chłonnych i zmniejszenie ryzyka, że rak powróci w przyszłości. W zależności od wielkości guza, liczby zajętych węzłów chłonnych oraz cech biologicznych nowotworu, lekarze dobierają indywidualny plan postępowania1.

W wielu przypadkach leczenie zaczyna się od chemioterapii przedoperacyjnej, nazywanej również neoadiuwantową. Podanie leków cytostatycznych przed operacją pomaga zmniejszyć rozmiar guza, co może ułatwić jego usunięcie chirurgiczne, a czasem pozwala na uratowanie piersi zamiast konieczności jej całkowitego usunięcia. Chemioterapia przedoperacyjna działa również na komórki nowotworowe rozproszone w organizmie, które mogłyby być źródłem późniejszych przerzutów2.

Po zmniejszeniu guza następuje etap chirurgiczny. W stadium III nowotworu piersi możliwe są dwa rodzaje operacji: lumpektomia, czyli usunięcie guza z częścią otaczającej tkanki piersi, lub mastektomia, czyli całkowite usunięcie piersi. Wybór metody zależy od tego, jak bardzo guz zmniejszył się w wyniku chemioterapii, a także od preferencji pacjentki i zaleceń chirurga. Podczas operacji usuwa się także węzły chłonne z pachy, aby sprawdzić, czy rak się do nich rozprzestrzenił3.

Po zabiegu operacyjnym większość pacjentek otrzymuje dodatkowe leczenie, nazywane adiuwantowym. Może ono obejmować kolejne cykle chemioterapii, radioterapię, terapię hormonalną lub terapię celowaną – w zależności od tego, jakie receptory znajdują się na komórkach nowotworowych. Radioterapia jest szczególnie ważna, ponieważ zmniejsza ryzyko powrotu nowotworu w okolicy piersi i węzłów chłonnych4.

Standardowe metody leczenia nowotworów piersi w stadium III

Chemioterapia stanowi podstawę leczenia w zaawansowanym miejscowo nowotworze piersi. Najczęściej stosuje się kombinacje kilku leków, które działają w różny sposób na komórki nowotworowe. Popularne schematy obejmują substancje takie jak doksorubicyna, cyklofosfamid, paklitaksel czy docetaksel. Leki te podaje się zazwyczaj dożylnie, w cyklach trwających kilka tygodni, z przerwami pozwalającymi organizmowi na regenerację2.

Działanie chemioterapii polega na niszczeniu szybko dzielących się komórek – a komórki nowotworowe dzielą się właśnie w przyśpieszonym tempie. Niestety, leki te mogą również wpływać na zdrowe, szybko dzielące się komórki, takie jak komórki szpiku kostnego, włosów czy błon śluzowych przewodu pokarmowego. Dlatego typowe skutki uboczne obejmują nudności, wymioty, utratę włosów, zmęczenie oraz większą podatność na infekcje. Lekarze przepisują dodatkowe leki wspomagające, które łagodzą te objawy i pomagają pacjentom przejść przez leczenie w lepszej kondycji4.

Po chemioterapii i operacji wiele osób przechodzi radioterapię. Napromienianie to metoda, która wykorzystuje wysokoenergetyczne promienie rentgenowskie do niszczenia pozostałych komórek nowotworowych. Promieniowanie jest skierowane precyzyjnie na obszar piersi i okolicznych węzłów chłonnych. Typowa seria napromieniania trwa kilka tygodni, przy czym zabiegi wykonuje się codziennie, od poniedziałku do piątku. Radioterapia może powodować miejscowe zaczerwienienie skóry, zmęczenie i dyskomfort, które ustępują po zakończeniu leczenia5.

W przypadku nowotworów z obecnością receptorów estrogenowych lub progesteronowych, czyli tzw. raków hormonozależnych, stosuje się terapię hormonalną. Leki takie jak tamoksyfen blokują receptory hormonalne na komórkach nowotworowych, uniemożliwiając im korzystanie z estrogenu jako paliwa do wzrostu. Inną opcją są inhibitory aromatazy, które zmniejszają ilość estrogenu w organizmie. Terapia hormonalna jest zwykle przyjmowana codziennie w postaci tabletek i trwa od 5 do 10 lat po zakończeniu leczenia operacyjnego i chemioterapii4.

Nowotwory piersi wykazujące obecność białka HER2 (ang. human epidermal growth factor receptor 2) są leczone tzw. terapiami celowanymi. Najczęściej stosowanym lekiem jest trastuzumab, znany pod nazwą handlową Herceptin. Trastuzumab to przeciwciało monoklonalne, które przyczepia się do białka HER2 na powierzchni komórek nowotworowych i blokuje ich wzrost. Lek ten podaje się dożylnie, zazwyczaj raz na kilka tygodni, przez około rok. Badania pokazały, że dodanie trastuzumabu do chemioterapii znacząco poprawia rokowania u pacjentek z nowotworami HER2-dodatnimi6.

Innowacyjne terapie badane w badaniach klinicznych

W ostatnich latach pojawiło się wiele nowych leków i metod leczenia, które są obecnie testowane w badaniach klinicznych. Dla pacjentów z zaawansowanym miejscowo nowotworem piersi udział w takich badaniach może oznaczać dostęp do nowatorskich terapii, które nie są jeszcze powszechnie dostępne, ale wykazują obiecujące wyniki w kontrolowaniu choroby i poprawie jakości życia.

Immunoterapia to jedna z najbardziej ekscytujących dziedzin współczesnej onkologii. Polega ona na wykorzystaniu własnego układu odpornościowego pacjenta do walki z rakiem. Leki immunoterapeutyczne, takie jak inhibitory punktów kontrolnych, blokują mechanizmy, które nowotwór używa do ukrycia się przed komórkami odpornościowymi. W przypadku potrójnie ujemnych nowotworów piersi (czyli takich, które nie mają receptorów estrogenowych, progesteronowych ani HER2) badane są leki takie jak pembrolizumab i atezolizumab. Wczesne wyniki wskazują, że połączenie immunoterapii z chemioterapią może poprawić odpowiedź na leczenie6.

Kolejnym obszarem badań są nowe terapie celowane skierowane na różne szlaki molekularne odpowiedzialne za wzrost komórek nowotworowych. Przykładem są inhibitory kinaz zależnych od cyklin (CDK4/6), takie jak palbocyklib, ribocyklib i abemacyklib. Leki te blokują białka, które kontrolują podział komórek. Początkowo były stosowane w leczeniu zaawansowanego nowotworu piersi, ale obecnie badania kliniczne testują ich skuteczność również we wcześniejszych stadiach choroby, w tym w stadium III7.

Dla pacjentek z mutacjami genów BRCA1 lub BRCA2 obiecujące są inhibitory PARP, takie jak olaparib i talazoparib. Te leki wykorzystują fakt, że komórki z mutacjami BRCA mają uszkodzony mechanizm naprawy DNA. Inhibitory PARP dodatkowo blokują inny szlak naprawy, przez co komórki nowotworowe nie są w stanie naprawić uszkodzeń i giną. Badania kliniczne wykazały, że inhibitory PARP mogą zmniejszać ryzyko nawrotu nowotworu u osób z mutacjami BRCA6.

W fazie I badań klinicznych testuje się bezpieczeństwo nowego leku lub terapii. Uczestniczy w nich niewielka grupa pacjentów, a głównym celem jest określenie, jakie dawki są bezpieczne i jakie działania niepożądane mogą wystąpić. Faza II skupia się na skuteczności – badacze sprawdzają, czy lek rzeczywiście działa na nowotwór i w jaki sposób wpływa na wielkość guza czy markery nowotworowe. W fazie III nową terapię porównuje się z obecnym standardem leczenia, aby ustalić, czy jest lepsza, równie dobra, czy może gorsza4.

Badania kliniczne dotyczące nowotworów piersi w stadium III odbywają się w wielu krajach, w tym w Polsce, Stanach Zjednoczonych i całej Europie. Warunkiem udziału w badaniu jest spełnienie określonych kryteriów, takich jak typ nowotworu, obecność określonych markerów czy wcześniejsze leczenie. Pacjenci zainteresowani udziałem w badaniu mogą zapytać swojego onkologa o dostępne opcje lub szukać informacji w rejestrach badań klinicznych4.

Znaczenie testów diagnostycznych i monitorowania

Przed rozpoczęciem leczenia pacjentka przechodzi szereg badań diagnostycznych, które pozwalają dokładnie określić stadium nowotworu i cechy biologiczne komórek nowotworowych. Biopsja pobiera próbkę tkanki z guza, którą następnie bada się pod mikroskopem. Patolodzy oceniają typ komórek nowotworowych, ich stopień złośliwości oraz obecność receptorów hormonalnych i białka HER2. Te informacje są kluczowe dla wyboru odpowiedniego leczenia3.

Badania obrazowe, takie jak mammografia, ultrasonografia, tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI), pozwalają ocenić rozmiar guza, stopień zajęcia węzłów chłonnych oraz wykluczyć obecność przerzutów w innych narządach. W stadium III często wykonuje się także scyntygrafię kości lub tomografię komputerową klatki piersiowej i brzucha, aby upewnić się, że rak nie rozprzestrzenił się poza pierś i okoliczne węzły chłonne1.

W trakcie leczenia i po jego zakończeniu pacjentki są regularnie monitorowane. Badania kontrolne obejmują wizyty u onkologa, badania krwi, obrazowanie i ewentualne badanie fizykalne. Celem monitorowania jest wczesne wykrycie ewentualnego nawrotu choroby oraz ocena działań niepożądanych terapii. Regularne kontrole pozwalają na szybką reakcję w przypadku pojawienia się problemów8.

Najczęstsze metody leczenia

• Chemioterapia
  • Stosowanie leków cytostatycznych, takich jak doksorubicyna, cyklofosfamid, paklitaksel lub docetaksel, w cyklach trwających kilka tygodni
  • Chemioterapia przedoperacyjna (neoadiuwantowa) mająca na celu zmniejszenie guza przed zabiegiem
  • Chemioterapia pooperacyjna (adiuwantowa) niszcząca pozostałe komórki nowotworowe
• Leczenie chirurgiczne
  • Lumpektomia – usunięcie guza wraz z marginesem zdrowej tkanki z zachowaniem piersi
  • Mastektomia – całkowite usunięcie piersi, gdy guz jest zbyt duży lub zajmuje wiele obszarów
  • Usunięcie węzłów chłonnych z pachy w celu oceny rozprzestrzenienia nowotworu
• Radioterapia
  • Napromienianie piersi i okolicznych węzłów chłonnych po operacji w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu
  • Typowa seria zabiegów trwa kilka tygodni, z codziennymi sesjami od poniedziałku do piątku
• Terapia hormonalna
  • Stosowanie tamoksyfenu blokującego receptory estrogenowe na komórkach nowotworowych
  • Inhibitory aromatazy zmniejszające poziom estrogenu w organizmie
  • Leczenie trwa zazwyczaj od 5 do 10 lat i jest stosowane w nowotworach hormonozależnych
• Terapie celowane
  • Trastuzumab (Herceptin) – przeciwciało monoklonalne stosowane w nowotworach HER2-dodatnich
  • Inhibitory kinaz CDK4/6 (palbocyklib, ribocyklib, abemacyklib) badane w badaniach klinicznych
  • Inhibitory PARP (olaparib, talazoparib) dla pacjentek z mutacjami BRCA1 lub BRCA2
• Immunoterapia
  • Inhibitory punktów kontrolnych, takie jak pembrolizumab i atezolizumab, testowane w połączeniu z chemioterapią
  • Szczególnie obiecujące w potrójnie ujemnych nowotworach piersi

Życie z nowotworem piersi w stadium III

Diagnoza nowotworu piersi w stadium III może być przytłaczająca emocjonalnie. Pacjentki często czują strach, niepewność i smutek. Ważne jest, aby wiedzieć, że te uczucia są całkowicie normalne i że istnieje wiele źródeł wsparcia, które mogą pomóc w radzeniu sobie z nimi. Rozmowa z psychoonkologiem, udział w grupach wsparcia lub po prostu dzielenie się swoimi odczuciami z bliskimi może przynieść ulgę9.

Działania niepożądane leczenia, takie jak zmęczenie, nudności czy wypadanie włosów, mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie. Lekarze zalecają aktywność fizyczną dostosowaną do możliwości pacjentki, ponieważ ruch pomaga w walce ze zmęczeniem, poprawia nastrój i wzmacnia organizm. Również zdrowa dieta bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna i białko wspiera organizm w trakcie leczenia10.

Po zakończeniu leczenia wielu pacjentów doświadcza tzw. przetrwania po raku. To nowy etap, w którym trzeba nauczyć się życia z obawą przed nawrotem, radzeniem sobie z długoterminowymi skutkami terapii oraz powrotem do codziennych aktywności. Regularne wizyty kontrolne, zdrowy styl życia oraz wsparcie bliskich i specjalistów pomagają w odnalezieniu nowej równowagi11.