Nowotwór nabłonkowy jajnika przerzutowy

Czym jest nowotwór nabłonkowy jajnika przerzutowy

Nowotwór nabłonkowy jajnika to najczęstszy typ raka jajnika, który stanowi około 90% wszystkich przypadków tego nowotworu1. Rozwija się w tkance nabłonkowej – cienkiej warstwie komórek pokrywającej zewnętrzną powierzchnię jajników. Choroba może również powstawać w wyściółce jajowodów lub w otrzewnej, czyli tkance pokrywającej narządy jamy brzusznej1.

Ze względu na podobieństwa w budowie i sposobie rozprzestrzeniania się, eksperci medyczni klasyfikują raka jajowodów i raka otrzewnej pierwotnej jako nowotwory nabłonkowe jajnika i leczą je w ten sam sposób2. Trzy typy nowotworów – rak nabłonkowy jajnika, rak jajowodu i pierwotny rak otrzewnej – powstają z tego samego rodzaju tkanki i są leczone jednakową metodą3.

Postać przerzutowa oznacza, że nowotwór rozprzestrzenił się z jajników do odległych części organizmu. Stadium 4 nowotworu jajnika charakteryzuje się rozprzestrzenieniem do innych narządów, takich jak wątroba lub płuca4. U większości pacjentów diagnozę stawia się dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana1.

Najczęstszym i najbardziej agresywnym podtypem jest rak surowiczy wysoko zróżnicowany (HGSOC), który stanowi 3 na 4 przypadki nabłonkowych nowotworów jajnika. Eksperci uważają, że HGSOC początkowo rozwija się powoli, zaczynając w jajowodach. Gdy nowotwór dotrze do jajników, rozprzestrzenia się szybko. Blisko 70% przypadków jest w stadium 3 lub 4 w momencie diagnozy, co oznacza, że rak rozprzestrzenił się na pobliskie narządy i węzły chłonne1.

Objawy i rozpoznanie

Nowotwór nabłonkowy jajnika może być trudny do wykrycia, ponieważ we wczesnych stadiach często nie powoduje zauważalnych objawów1. Objawy mogą obejmować ból lub obrzęk brzucha2. Problem polega na tym, że objawy raka jajnika można łatwo pomylić z mniej zagrażającymi życiu problemami trawiennymi, takimi jak wzdęcia, zaparcia i gazy5.

Do rozpoznania i określenia stadium nowotworu jajnika, raka jajowodu i raka otrzewnej wykorzystuje się testy badające jajniki i okolicę miednicy3. Diagnostyka obejmuje różne badania medyczne, oceny lub techniki wykorzystywane przez specjalistów do identyfikacji obecności, nasilenia lub przyczyny schorzenia lub choroby.

Testy diagnostyczne obejmują badania obrazowe i analizy laboratoryjne. Badania krwi mogą pomóc w ustaleniu rozpoznania. Lekarz może nie być w stanie określić dokładnego stadium choroby, dopóki pacjentka nie przejdzie operacji4.

Stadia zaawansowania

Lekarze używają systemu określania stadiów zaawansowania Międzynarodowej Federacji Ginekologii i Położnictwa (FIGO) do klasyfikacji nowotworów jajników, jajowodów i otrzewnej. System ten obejmuje cztery stadia, ponumerowane od 1 do 44.

Stadium 4 raka jajnika dzieli się na dwie grupy. Stadium 4a oznacza, że nowotwór spowodował gromadzenie się płynu w wyściółce płuc (opłucnej). Stan ten nazywa się złośliwym wysiękiem opłucnowym. Stadium 4b oznacza, że nowotwór rozprzestrzenił się do wnętrza wątroby lub śledziony, węzłów chłonnych poza jamą brzuszną lub innych narządów, takich jak płuca4.

Zaawansowany lub przerzutowy nowotwór nabłonkowy jajnika to choroba, w której komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się z jajników do bardziej odległych części organizmu6. Stadium to określa wielkość nowotworu i zakres jego rozprzestrzenienia. Testy i badania wykonywane w celu postawienia diagnozy dostarczają pewnych informacji o stadium, ale lekarz może nie być w stanie podać dokładnego stadium aż do przeprowadzenia operacji4.

Możliwości leczenia

Główne metody leczenia stadium 4 raka jajnika obejmują operację chirurgiczną i chemioterapię4. Standardowe leczenie zaawansowanego raka jajnika przez ostatnie trzy dekady polega na chirurgicznym usunięciu guza, a następnie chemioterapii opartej na preparatach platyny7.

Wyspecjalizowany chirurg ginekologiczny onkolog usuwa oba jajniki, jajowody i macicę (wraz z szyjką macicy). Lekarz sprawdza również, gdzie nowotwór rozprzestrzenił się w miednicy i czy znajduje się w węzłach chłonnych. Chirurg stara się usunąć jak najwięcej tkanki nowotworowej. Zabieg ten nazywa się operacją cytoredukcyjną, znaną również jako operacja odbarczająca4.

Zespół medyczny rozważa kilka czynników przy podejmowaniu decyzji o rodzaju leczenia. Należą do nich: miejsce, do którego rozprzestrzenił się nowotwór, czy wyspecjalizowany chirurg (onkolog ginekologiczny) uważa, że może usunąć cały nowotwór, oraz ogólny stan zdrowia pacjentki4.

Leczenie pierwszej linii dla raka jajnika obejmuje operację, po której następuje schemat chemioterapii łączący preparat na bazie platyny (zwykle karboplantynę) i taksan (zwykle paklitaksel)5. Chociaż wskaźniki odpowiedzi i całkowitych remisji w zaawansowanej chorobie po leczeniu pierwszej linii karboplatyną i paklitakselem wynoszą ponad 80% i 40-60%, większość pacjentów w końcu doświadcza nawrotu choroby7.

Oprócz operacji i chemioterapii, leczenie może również obejmować ukierunkowane leki przeciwnowotworowe i radioterapię4. Jednym z najbardziej badanych i obiecujących leków celowanych molekularnie w raku jajnika jest bewacyzumab, przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko czynnikowi wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF). Innym obiecującym lekiem jest inhibitor PARP7.

Rokowania i życie z chorobą

Przebieg kliniczny pacjentek z rakiem jajnika charakteryzuje się okresami remisji i nawrotów o coraz krótszym czasie trwania, aż do rozwoju oporności na chemioterapię. Ponad 80% pacjentek z rakiem jajnika doświadcza nawrotu choroby, a ponad 50% z nich umiera w ciągu pięciu lat od diagnozy5.

Pięcioletnie wskaźniki przeżycia porównują szanse, że osoba z określonym typem i stadium nowotworu przeżyje przez 5 lat, w porównaniu z populacją ogólną. Na przykład wskaźnik 50% oznacza, że osoba z diagnozą tego nowotworu ma 50% szans na przeżycie co najmniej 5 lat w porównaniu z osobą bez tego nowotworu. Wskaźniki przeżycia zależą częściowo od stadium choroby8.

Rokowanie przy stadium 4 raka jajnika zależy od czynników indywidualnych dla każdej pacjentki. Wiek, ogólny stan zdrowia, reakcja nowotworu na leczenie i dostępne opcje terapeutyczne – wszystko to ma wpływ na wynik8.

Słabe wyniki leczenia w zaawansowanym raku jajnika wynikają zarówno z późnej diagnozy, jak i braku skutecznej terapii drugiej linii dla pacjentek, u których dochodzi do nawrotu. Wiele osób z zaawansowanym rakiem jajnika reaguje na chemioterapię, ale efekty zwykle nie są długotrwałe5.

Istnieje pilna potrzeba nowych metod leczenia zaawansowanego, nawracającego raka jajnika5. Większe oczekiwania na poprawę rokowania w raku jajnika wiążą się z zastosowaniem nowych leków biologicznych. Kilka ostatnich badań wykazało pozytywne wyniki bewacyzumabu w zakresie przeżycia wolnego od progresji u pacjentek z rakiem jajnika, jednak badania nad lekami celowanymi molekularnie u pacjentek z rakiem jajnika są wciąż w toku7.