Laparotomia to operacja chirurgiczna polegająca na otwarciu jamy brzusznej poprzez duże nacięcie w brzuchu. Zabieg ten pozwala lekarzom zarówno diagnozować, jak i leczyć różne schorzenia narządów wewnętrznych.
Czym jest laparotomia
Laparotomia to zabieg chirurgiczny, podczas którego chirurg dokonuje nacięcia w brzuchu, aby uzyskać dostęp do jamy brzusznej i narządów wewnętrznych. Słowo „laparotomia" pochodzi z języka greckiego, gdzie „lapara" oznacza bok ciała między żebrami a biodrem, a „tomy" oznacza nacięcie.
Termin „laparotomia" odnosi się właściwie do nacięcia przez ścianę brzucha, które otwiera jamę otrzewnową – przestrzeń zawierającą brzuch i miednicę. W praktyce medycznej termin ten często używany jest do opisania zabiegu operacyjnego polegającego na otwartej eksploracji jamy brzusznej.
Laparotomia może być zabiegiem eksploracyjnym – sposobem, w jaki chirurg bada, co dzieje się wewnątrz ciała pacjenta i ewentualnie pobiera próbki tkanek w celu postawienia diagnozy. Może też być zabiegiem terapeutycznym – sposobem leczenia różnych schorzeń. Czasami podczas eksploracji chirurg znajduje problem i od razu go naprawia.
Rodzaje laparotomii
Istnieją dwa główne rodzaje laparotomii, które różnią się celem wykonania zabiegu.
Laparotomia eksploracyjna wykonywana jest wtedy, gdy charakter choroby nie jest znany, a zabieg ten uznaje się za najlepszy sposób zidentyfikowania przyczyny problemu. Jest to procedura diagnostyczna stosowana wtedy, gdy inne metody badawcze, takie jak zdjęcia rentgenowskie czy tomografia komputerowa, nie pozwalają na postawienie dokładnej diagnozy. Inną nazwą tego zabiegu jest eksploracja brzucha.
Laparotomia terapeutyczna wykonywana jest wtedy, gdy przyczyna choroby została już zidentyfikowana (na przykład rak jelita grubego), a operacja jest potrzebna w celu leczenia. W wielu przypadkach, gdy problem zostanie zidentyfikowany podczas laparotomii eksploracyjnej, można go od razu naprawić podczas tego samego zabiegu.
Najczęściej stosowaną techniką jest nacięcie w linii środkowej brzucha wzdłuż linea alba – miejsca, gdzie spotykają się mięśnie brzucha. W Wielkiej Brytanii wykonuje się rocznie około 30 000 do 50 000 laparotomii.
Kiedy wykonuje się laparotomię
Lekarze mogą zlecić laparotomię z różnych powodów diagnostycznych i terapeutycznych. Zabieg ten może pomóc w rozpoznaniu lub leczeniu takich problemów zdrowotnych jak:
ból brzucha
urazy brzucha
zapalenie otrzewnej – stan zapalny wewnętrznej wyściółki jamy brzusznej
rozprzestrzenianie się chorób takich jak rak lub endometrioza
Laparotomia eksploracyjna jest zalecana wtedy, gdy niemożliwe jest uzyskanie dokładnej diagnozy za pomocą badań obrazowych, takich jak zdjęcia rentgenowskie czy tomografia komputerowa. Wykonuje się ją najczęściej u pacjentów z nagłym lub niewyjaśnionym bólem brzucha oraz u osób, które doznały urazu brzucha.
U kobiet laparotomia może być wykonywana w ramach histerektomii – usunięcia macicy, lub w celu usunięcia jajników czy jajowodów. Zabieg ten jest również stosowany w przypadku ciąży pozamacicznej, kamicy żółciowej, ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, zapalenia trzustki czy obecności guzów w jamie brzusznej.
Jak przebiega zabieg
Laparotomia wykonywana jest w sali operacyjnej, a pacjent otrzymuje znieczulenie ogólne, dzięki czemu jest nieprzytomny i nie czuje bólu podczas zabiegu. Zabieg wymaga pełnej nieświadomości i relaksacji mięśni.
Pacjent leży na plecach, a miejsce zabiegu jest odpowiednio przygotowane. Chirurg wykonuje nacięcie w brzuchu, najczęściej w linii środkowej, aby otworzyć jamę brzuszną i odsłonić narządy wewnętrzne. Po otwarciu jamy brzusznej lekarz bada narządy, takie jak żołądek, jelito cienkie, jelito grube, wątroba, śledziona, trzustka, nerki, pęcherzyk żółciowy, duże naczynia krwionośne i inne struktury.
Jeśli chirurg zauważy nieprawidłowości, może pobrać próbkę tkanki do badania w laboratorium. Jest to szczególnie ważne w przypadku podejrzenia raka. W niektórych przypadkach podczas laparotomii mogą być wykonane dodatkowe procedury, takie jak biopsja – pobranie fragmentu tkanki do badania mikroskopowego.
Po zakończeniu badania i ewentualnego leczenia chirurg zamyka nacięcie za pomocą szwów lub zszywek. Cały zabieg trwa różnie długo, w zależności od znalezionego problemu i ewentualnych dodatkowych procedur.
Co dzieje się po zabiegu
Po operacji pacjent pozostaje w szpitalu przez kilka dni, podczas których zespół medyczny monitoruje jego postępy. Bezpośrednio po zabiegu pacjent może odczuwać osłabienie i zmęczenie. Często występują mdłości i wymioty.
Ból w okolicy brzucha i wokół nacięcia jest normalnym objawem po laparotomii. Ból ten powinien stopniowo zmniejszać się w ciągu kolejnych tygodni. Lekarze przepisują odpowiednie leki przeciwbólowe, aby złagodzić dyskomfort pacjenta.
W pierwszych dniach po operacji pacjent może mieć trudności z normalnym jedzeniem. Jeśli żołądek jest rozstrójony, zaleca się rozpoczęcie od małych porcji łagodnych pokarmów. Ważne jest również picie dużej ilości płynów.
Pacjent może zauważyć, że jego wypróżnienia nie są regularne przez kilka tygodni po zabiegu – jest to zjawisko normalne. W przypadku zaparć lekarz może zalecić włóknik, środki zmiękczające stolec lub łagodne środki przeczyszczające.
Powrót do zdrowia
Czas powrotu do zdrowia po laparotomii jest różny dla każdego pacjenta, ale zwykle wynosi około sześciu tygodni. Może być jednak krótszy lub dłuższy w zależności od tego, czy podczas laparotomii wykonano inne procedury.
Odpoczynek jest kluczowy w procesie zdrowienia. Wystarczająca ilość snu pomaga organizmowi w regeneracji. Ważne jest, aby pozwolić ciału się goić i nie wykonywać gwałtownych ruchów ani nie podnosić ciężkich przedmiotów do czasu poprawy samopoczucia.
Aktywność fizyczna jest jednak wskazana – chodzenie jest dobrym wyborem i może pomóc w zapobieganiu problemom oraz wspomóc proces powrotu do zdrowia. Wiele osób może wrócić do swojej zwykłej aktywności zawodowej w ciągu kilku tygodni po operacji.
Przed powrotem do prowadzenia samochodu czy podejmowania aktywności seksualnej pacjent powinien skonsultować się z lekarzem i uzyskać jego zgodę. Jeśli pacjent przyjmował leki rozrzedzające krew, lekarz poinformuje, kiedy można je ponownie zacząć stosować.
Możliwe powikłania
Laparotomia jest uważana za bezpieczny zabieg, ale jak każda operacja wiąże się z pewnymi ryzykami. Możliwe powikłania obejmują:
zakażenie
krwawienie
obrzęk w miejscu nacięcia
uszkodzenie narządów wewnętrznych
tworzenie się tkanki bliznowatej wewnątrz jamy brzusznej
ból brzucha
niedrożność jelit
Znieczulenie ogólne również niesie ze sobą pewne ryzyko. Możliwe skutki uboczne obejmują nudności i wymioty, suchość w ustach, ból gardła, bóle mięśni, ból głowy, siniaki w miejscu wkłucia dożylnego, świąd, dreszcze i uczucie zimna, trudności z oddawaniem moczu oraz senność. U starszych pacjentów możliwa jest utrata pamięci i przejściowe dezorientacja.
Pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią takie objawy jak silny ból, który nie ustępuje po zastosowaniu leków przeciwbólowych, gorączka, wydzielina, krwawienie lub nieprzyjemny zapach z rany, nudności lub wymioty trwające dłużej niż dwa dni, kaszel lub duszność.
Różnica między laparotomią a laparoskopią
Laparotomia i laparoskopia to dwie różne metody chirurgicznego badania wnętrza jamy brzusznej.
Laparoskopia jest alternatywą dla otwartej operacji. Zamiast otwierać jamę brzuszną dużym nacięciem, chirurgia laparoskopowa polega na wprowadzeniu laparoskopu – małej kamerki ze światełkiem – przez niewielkie nacięcie w brzuchu. Chirurg operuje przez inne małe otwory, używając kamery jako przewodnika. Laparoskopię często nazywa się „operacją przez dziurkę od klucza".
Każda z tych metod ma swoje zalety i wady. Laparoskopia pozwala na szybszy powrót do zdrowia, ponieważ nacięcia są znacznie mniejsze. Wraz z rosnącą dostępnością laparoskopii jako minimalnie inwazyjnej metody badania jamy brzusznej, wskazania do laparotomii eksploracyjnej zmniejszyły się.
Niemniej jednak znaczenie laparotomii eksploracyjnej jako szybkiej i opłacalnej metody postępowania w ostrych schorzeniach brzucha i urazach nie może być niedoceniane.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.