Hipersomnia to stan, w którym osoba odczuwa nadmierną senność w ciągu dnia, mimo że spała całą noc. Nie jest to zwykłe zmęczenie – osoby z hipersomią nie mogą kontrolować, kiedy zasypiają, co znacząco wpływa na ich życie codzienne, pracę i relacje z bliskimi.
Czym jest hipersomnia?
Hipersomnia to stan, który sprawia, że czujesz się bardzo senny w ciągu dnia. Dzieje się tak, mimo że śpisz wystarczająco długo w nocy lub nawet dłużej niż zwykle. Każdy czasami chciałby zdrzemnąć się w ciągu dnia, ale hipersomnia to coś więcej – to poważny problem zdrowotny.
Nie chodzi tu o zmęczenie po długim spotkaniu czy intensywnym dniu. Jeśli masz hipersomię, nie możesz kontrolować, kiedy odczuwasz senność. Możesz zasnąć kilka razy w ciągu dnia, zwykle bez zamiaru. To nie jest zwykłe uczucie zmęczenia – hipersomnia to długotrwały (przewlekły) stan neurologiczny, który powoduje brak czujności w czasie czuwania.
Hipersomnia może wpływać na twoją zdolność chodzenia do szkoły lub pracy. Może utrudniać utrzymywanie relacji z bliskimi. Zwiększa również ryzyko wypadków i urazów. Istnieje kilka różnych typów zaburzeń hipersomni, w tym hipersomnia idiopatyczna, narkolepsja typu 1 i 2, oraz zespół Kleine-Levina.
Objawy hipersomni
Objawy hipersomni mogą być frustrujące i wpływać na twoje relacje osobiste. Nadmierna senność w ciągu dnia różni się od ciągłego uczucia zmęczenia.
Jeśli masz hipersomię, możesz:
Regularnie drzemać w ciągu dnia
Zasypiać w ciągu dnia
Nadal spać długo w nocy
Objawy hipersomni mogą obejmować:
Lęk i drażliwość
Stałe lub powtarzające się epizody ekstremalnej senności w ciągu dnia
Obniżony poziom energii
Trudności z budzeniem się rano lub po drzemkach w ciągu dnia (tzw. "upojenie senne")
Uczucie zagubienia lub złości po przebudzeniu
Halucynacje
Bóle głowy
Utrata apetytu
Problemy z pamięcią
Niepokój
Paraliż senny
Spanie znacznie dłużej niż zwykle (11 godzin lub więcej), ale wciąż odczuwanie dużej senności i trudności z pozostaniem czujnym
Osoby z hipersomią idiopatyczną często śpią przez długi czas i budzą się zezłoszczone lub zdezorientowane (tzw. bezwładność senna), nie czując się odświeżonymi. Nie znamy przyczyny hipersomni idiopatycznej.
Przyczyny i rodzaje hipersomni
Istnieje wiele przyczyn nadmiernej senności. Najczęstszą w naszym społeczeństwie jest niewystarczająca ilość snu. Może to wynikać z pracy zmianowej, obowiązków rodzinnych (jak nowe dziecko), nauki lub życia towarzyskiego. Inne przyczyny obejmują zaburzenia snu, leki oraz choroby somatyczne i psychiatryczne.
Czasami inne schorzenia mogą być związane z nadmierną sennością. Te stany mogą mieć dodatkowe objawy:
Potrzeba spania w dowolnym miejscu, czasami bez ostrzeżenia – może wskazywać na narkolepsję
Głośne pochrapywanie i problemy z oddychaniem w nocy – może wskazywać na bezdechy senne
Niezwykłe uczucie w nogach, szczególnie w nocy – może wskazywać na zespół niespokojnych nóg
Obniżony nastrój, małe zainteresowanie rzeczami – może wskazywać na depresję
Wahania nastroju od skrajnej euforii (mania) do skrajnych dołków – może wskazywać na zaburzenia dwubiegunowe
Problemy z regeneracją po aktywności fizycznej, problemy z myśleniem, pamięcią lub koncentracją – może wskazywać na encefalopatię mózgową/zespół przewlekłego zmęczenia (ME/CFS)
Niektóre leki, nadmierne spożycie alkoholu i zażywanie narkotyków również mogą powodować nadmierną senność w ciągu dnia.
Hipersomnia może być klasyfikowana na różne typy, takie jak hipersomnia pierwotna i wtórna. Hipersomnia pierwotna obejmuje schorzenia takie jak hipersomnia idiopatyczna i narkolepsja, gdzie nadmierna senność jest głównym objawem. Hipersomnia wtórna wynika z innych schorzeń, takich jak bezdechy senne lub depresja.
Diagnozowanie hipersomni
Aby dowiedzieć się, dlaczego nadmiernie śpisz, lekarz może:
Zapytać cię o możliwe przyczyny twojej senności, takie jak problemy ze zdrowiem psychicznym lub fizycznym, lub leki, które przyjmujesz
Zasugerować prowadzenie dziennika snu
Skierować cię do lekarza specjalizującego się w zaburzeniach snu
Diagnozowanie hipersomni może obejmować różne badania. Zespół specjalistów z różnych dziedzin łączy swoją wiedzę, aby prawidłowo zdiagnozować twój stan i stworzyć wysoce spersonalizowany plan leczenia.
Kiedy masz zaburzenie snu, takie jak hipersomnia, będziesz potrzebować specjalnych badań. Może to obejmować badania nocne w laboratorium snu, testy drzemki w ciągu dnia lub badania w domu.
Wśród narzędzi diagnostycznych stosowanych w ocenie hipersomni znajdują się:
Polisomnografia – badanie snu przeprowadzane w laboratorium
Test wielokrotnej latencji snu (MSLT) – ocenia, jak szybko zasypiasz w ciągu dnia
Aktygrafia – monitorowanie aktywności i snu za pomocą urządzenia noszonego na nadgarstku
Różne skale oceny senności, takie jak Skala Senności Stanforda czy Skala Senności Epworth
Leczenie hipersomni
Ponieważ podstawowa przyczyna hipersomni idiopatycznej jest nieznana, leczenie pozostaje objawowe. Pomyślne leczenie hipersomni centralnego pochodzenia wymaga dokładnej diagnozy, indywidualnego dostosowania terapii w celu maksymalnego przywrócenia funkcjonowania oraz regularnych wizyt kontrolnych w celu monitorowania odpowiedzi na terapię.
Leczenie nadmiernej senności zależy od tego, co ją powoduje. Może obejmować leki pomagające utrzymać czujność.
Leki
Oksybat wapnia, magnezu, potasu i sodu (Xywav) jest zatwierdzony do leczenia hipersomni idiopatycznej u dorosłych. Uważa się, że działa poprzez substancje chemiczne, takie jak dopamina i jej szlaki w mózgu odpowiedzialne za czuwanie.
Powszechną praktyką jest również stosowanie leków "promujących czuwanie", które są używane w podobnym zaburzeniu – narkolepsji. Ogólnie rzecz biorąc, te leki dzielą się na trzy kategorie:
Stymulanty – obejmują pochodne amfetamin, takie jak dekstroamfetamina, metamfetamina i metylfenidat. Mogą być skuteczne, ale mogą również mieć skutki uboczne, w tym uzależnienie i problemy z sercem
Niestymulacyjne leki promujące czuwanie – obejmują armodafinil i modafinil. Wpływają na substancję chemiczną mózgu dopaminę, aby zwiększyć czujność. Inne leki niestymulujące promujące czuwanie to pitolisant i solriamfetol
Oksybat sodu – ten lek, przyjmowany w nocy, promuje głęboki sen i zmniejsza senność w ciągu dnia
Twój lekarz może również przepisać leki poza wskazaniami rejestracyjnymi, takie jak klonidyna lub leki przeciwdepresyjne.
Podejścia behawioralne
Zalecane są podejścia behawioralne i techniki higieny snu, chociaż mają niewielki ogólny pozytywny wpływ na tę chorobę. Zaplanowane drzemki mogą być korzystne w walce z sennością u tych pacjentów.
Życie z hipersomią
Życie z hipersomią może być trudne, ale istnieją strategie, które mogą pomóc. Zmiana nawyków snu może nie wyleczyć nadmiernej senności w ciągu dnia, ale może pomóc ci poczuć się lepiej.
Spróbuj:
Kłaść się spać o tej samej porze każdej nocy
Unikać picia alkoholu i kofeiny
Stworzyć spokojne środowisko do spania
Jeśli to możliwe, unikać leków, które mogą powodować senność
Unikać pracy do późna w nocy
Może również pomóc rozmowa z rodziną i przyjaciółmi o twojej nadmiernej senności w ciągu dnia, aby byli tego świadomi.
Sen jako priorytet
Większość dorosłych potrzebuje około 7 do 9 godzin snu każdego dnia. Ale osoby z hipersomią są inne. Mogą spać ponad 11 godzin każdej nocy. Możesz nie czuć się bardzo rozbudzony, nawet jeśli dużo śpisz, ale nadal musisz odpocząć w nocy. Skutki niewystarczającej ilości snu prawdopodobnie uderzą w ciebie mocniej niż w kogoś, kto nie ma hipersomni.
Pomoc w pracy i szkole
Niektóre osoby z hipersomią próbowały wszelkiego rodzaju budzików, ale nadal przesypiają. Pomocne może być poproszenie kogoś, aby fizycznie cię obudził. Ważne jest, aby rozmawiać z pracodawcą lub szkołą o swoich potrzebach i planować odpowiednie dostosowania.
Wsparcie emocjonalne
Nie porównuj się do innych. Wycisz swojego wewnętrznego krytyka. Pracuj nad akceptacją tego, gdzie jesteś i świętuj swoje sukcesy. Dowiedz się, jakie są twoje indywidualne mocne strony i ograniczenia, a następnie dostosuj swoje oczekiwania wobec siebie.
W porządku jest żałować utraty tego, kim byliśmy przed wystąpieniem objawów. W porządku jest opłakiwać, kim lub czym mieliśmy nadzieję zostać, ale musimy zaakceptować, że możemy nigdy nie być już tą osobą. Akceptacja pozwala nam iść naprzód i być wdzięcznym, gdy leczenie działa.
Pamiętaj, że hipersomnia to stan medyczny. To nie twoja wina. Twoja choroba to coś, co ci się przydarzyło, a nie to, kim jesteś.
Porozmawiaj z lekarzem, jeśli czujesz się cały czas zmęczony lub czujesz, że nie możesz kontrolować, kiedy zasypiasz.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
