Choroba zastawki trójdzielnej

Czym jest choroba zastawki trójdzielnej

Choroba zastawki trójdzielnej to stan, w którym zastawka znajdująca się między górną a dolną komorą po prawej stronie serca nie funkcjonuje prawidłowo1. Zastawka trójdziełna jest jedną z czterech zastawek serca, które pomagają w prawidłowym przepływie krwi. Znajduje się między prawym przedsionkiem, czyli górną komorą serca, a prawą komorą, czyli dolną komorą1.

Zastawka trójdziełna otwiera się i zamyka w skoordynowany sposób, aby zapewnić, że krew płynie we właściwym kierunku - z prawego przedsionka do prawej komory. Dzięki temu krew może być skutecznie pompowana z prawej strony serca do płuc w celu odpowiedniego dotlenienia1. Gdy zastawka nie działa prawidłowo, może być konieczne jej monitorowanie, naprawa lub wymiana1.

Umiejscowienie i budowa zastawki trójdzielnej

Zastawka trójdziełna znajduje się między dolną komorą serca po prawej stronie, zwaną prawą komorą, a górną komorą po prawej stronie, zwaną prawym przedsionkiem1. Jest to jedna z czterech zastawek sercowych, które kontrolują przepływ krwi przez serce.

Za każdym razem, gdy serce bije, przedsionki przyjmują krew ubogą w tlen z organizmu, a komory kurczą się, pompując krew na zewnątrz. Gdy serce pompuje, zastawki otwierają się i zamykają, aby umożliwić krwi przemieszczanie się z jednego obszaru serca do drugiego. Zastawki zapewniają, że krew płynie we właściwym czasie i w prawidłowym kierunku1.

Zastawka trójdziełna składa się z twardego, włóknistego pierścienia, zwanego pierścieniem zastawkowym, który podtrzymuje trzy płatki, czyli listki zastawki. Te listki otwierają się, gdy serce się rozluźnia, aby umożliwić przepływ krwi z prawego przedsionka do prawej komory. Zamykają się, gdy serce się kurczy, aby zapobiec cofaniu się krwi z powrotem do prawego przedsionka1.

Rodzaje choroby zastawki trójdzielnej

Istnieją trzy główne rodzaje choroby zastawki trójdzielnej1:

Niedomykalność zastawki trójdzielnej, zwana również nieszczelnością zastawki trójdzielnej, występuje, gdy zastawka nie zamyka się wystarczająco szczelnie. Krew cofa się przez zastawkę trójdzielną za każdym razem, gdy prawa komora się kurczy. Ten wyciek zwiększa ilość krwi w przedsionku. Nagromadzenie krwi może powiększyć przedsionek i zmienić ciśnienie w sercu i naczyniach krwionośnych, potencjalnie powodując uszkodzenie serca1.

Niedomykalność zastawki trójdzielnej jest najczęstszą postacią choroby zastawki trójdzielnej1. Może się wahać od niewielkiej, która nie powoduje żadnych skutków dla organizmu, do ciężkiej. Z czasem umiarkowany do ciężkiego cofanie krwi przez jakąkolwiek zastawkę sercową może sprawić, że serce musi pracować ciężej, co odbija się na całym układzie krążenia1.

Zwężenie zastawki trójdzielnej to stan, w którym otwarcie zastawki trójdzielnej jest zbyt wąskie lub sztywne. To ogranicza przepływ krwi z przedsionka do komory1.

Zarośnięcie zastawki trójdzielnej to wada wrodzona u dziecka, które ma litą tkankę w miejscu, gdzie powinna być zastawka trójdziełna. Tkanka ogranicza przepływ krwi i może wpłynąć na rozwój prawej komory. Zwykle wymaga operacji1.

Przyczyny choroby zastawki trójdzielnej

Istnieje wiele przyczyn choroby zastawki trójdzielnej. Niedomykalność zastawki trójdzielnej najczęściej występuje w stanach, które powodują rozszerzenie lub powiększenie prawej komory, co prowadzi do powiększenia pierścieniowej podstawy zastawki1.

Do tych stanów należy niewydolność serca, która może być zarówno przyczyną, jak i konsekwencją choroby zastawki trójdzielnej. Sama niewydolność serca może być spowodowana problemami z prawą lub lewą stroną serca, na przykład chorobą wieńcową, chorobą zastawek po lewej stronie oraz stanami wpływającymi na mięsień sercowy, zwanymi kardiomiopatią1.

Niedomykalność zastawki trójdzielnej może również wynikać z rozszerzenia komory wtórnego do wysokiego ciśnienia krwi w krążeniu płucnym, znanego jako nadciśnienie płucne. Może to być spowodowane chorobą serca po lewej stronie lub chorobą płuc, taką jak rozedma1.

Mniej powszechne przyczyny obejmują uraz, zakaźne zapalenie wsierdzia (zakażenie wewnętrznej wyściółki serca), chorobę reumatyczną serca, zespół rakowiaka, zwyrodnienie tkanki łącznej podtrzymującej zastawkę oraz wrodzone wady serca1.

Objawy i konsekwencje

Wiele osób z chorobą zastawki trójdzielnej może nie mieć żadnych objawów, szczególnie jeśli wyciek jest niewielki1. Ludzie mogą mieć dużo wycieku z zastawki trójdzielnej przez długi czas, zanim zaczną pojawiać się jakiekolwiek objawy1.

Gdy objawy się pojawią, mogą obejmować1:

• Uczucie zmęczenia i osłabienia
• Duszność
• Wzdęty brzuch
• Obrzęk nóg, kostek i stóp

W późniejszych stadiach choroby ludzie zauważają, że mają mniej energii. Codzienne czynności mogą zająć znacznie więcej czasu. Może być również trudno wykonywać wiele wcześniej lubianych aktywności, takich jak praca, przygotowywanie świątecznych posiłków dla rodziny, podróżowanie, wolontariat, opieka nad innymi czy uprawianie różnych hobby1.

Jeśli choroba jest ciężka, chirurgiczna naprawa lub wymiana zastawki może być konieczna, aby złagodzić objawy, zapobiec powikłaniom, przedłużyć przeżycie i poprawić jakość życia1. Pięcioletnie przeżycie przy ciężkiej niedomykalności zastawki trójdzielnej i niewydolności serca wynosi 34%1.

Badania diagnostyczne

Lekarz może regularnie kontrolować serce1. Głównym narzędziem diagnostycznym jest echokardiografia, czyli badanie ultrasonograficzne serca. Echokardiografia może ocenić przyczynę i nasilenie niedomykalności zastawki trójdzielnej, zmierzyć rozmiar i funkcję prawego przedsionka i prawej komory, oszacować ciśnienie w płucach oraz scharakteryzować chorobę lewej komory1.

Metody leczenia

Leczenie choroby zastawki trójdzielnej zależy od nasilenia stanu, jego przyczyny oraz innych chorób serca lub ogólnych problemów zdrowotnych1. Może obejmować monitorowanie, leki lub zabiegi chirurgiczne.

Życie z chorobą zastawki trójdzielnej

To, jak niedomykalność zastawki trójdzielnej może wpłynąć na życie, w dużej mierze zależy od tego, jak bardzo zastawka przecieka, a także od innych chorób serca1. Jeśli zastawka przecieka tylko trochę, można nie czuć się inaczej niż zwykle. Mimo to, ponieważ jest to stan trwający całe życie, który ma tendencję do pogorszania się z czasem, lekarz będzie chciał regularnie badać pacjenta i monitorować stopień wycieku zastawki - nawet jeśli pacjent czuje się dobrze1.