Kardiomiopatia stresowa to nagłe osłabienie mięśnia sercowego wywołane intensywnym stresem emocjonalnym lub fizycznym. Objawy przypominają zawał serca, ale przyczyną nie jest zablokowanie tętnicy wieńcowej. Stan ten dotyka głównie kobiety po menopauzie i zwykle ustępuje samoistnie przy odpowiednim leczeniu.
Czym jest kardiomiopatia stresowa?
Kardiomiopatia stresowa to stan, w którym intensywny stres emocjonalny lub fizyczny prowadzi do szybkiego i poważnego osłabienia mięśnia sercowego. Jest to jednak zazwyczaj stan przejściowy, który ustępuje po pewnym czasie.
W tej chorobie część serca, najczęściej dolna lub końcowa część lewej komory (głównej komory pompującej krew), powiększa się i traci zdolność do prawidłowego pompowania krwi. Kiedy jedna część serca nie działa prawidłowo, pozostałe części mogą pracować intensywniej, aby to zrekompensować.
Osłabiony mięsień sercowy zakłóca dopływ krwi do serca oraz jego zdolność pompowania. Jeśli serce nie pompuje prawidłowo, cierpi na tym całe ciało, ponieważ każda komórka organizmu zależy od stałego dopływu tlenu przenoszonego przez krew.
Inne nazwy choroby
kardiomiopatia tako-tsubo, zespół balotującego wierzchołka, kardiomiopatia ampułkowata, zespół złamanego serca, przejściowe balotowanie wierzchołka lewej komory
Stan ten po raz pierwszy opisano w Japonii w 1990 roku. Nazwano go kardiomipatią tako-tsubo, od nazwy japońskiego naczynia do łowienia ośmiornic, które ma wąską szyjkę i szerokie dno – kształt ten przypomina wygląd serca w tej chorobie. Wzór dysfunkcji lewej komory został po raz pierwszy opisany właśnie w Japonii.
Kardiomiopatia tako-tsubo jest również znana jako zespół balotującego wierzchołka, kardiomiopatia ampułkowata, kardiomiopatia stresowa lub zespół złamanego serca. Obecnie jest coraz częściej rozpoznawana także w innych krajach poza Japonią. Określenie "przejściowe balotowanie wierzchołka lewej komory" również używane jest do opisania podobnych zaburzeń funkcji skurczowej serca u pacjentów po stresie fizycznym lub emocjonalnym.
Niektórzy nazywali również ten stan zespołem złamanego serca, ponieważ powszechnie uważano, że jest on wywoływany przez nagły stres emocjonalny, taki jak śmierć dziecka.
Przyczyny i czynniki wyzwalające
Ta niezwykła forma problemu sercowego nie wiąże się z pękaniem blaszek miażdżycowych ani zablokowanymi naczyniami krwionośnymi, jak to ma miejsce w typowym zawale serca. Większość zawałów serca jest spowodowana blokowaniem tętnic wieńcowych przez skrzepy krwi, które powstają, gdy dochodzi do pęknięcia blaszek miażdżycowych. Brak przepływu krwi przez zablokowane tętnice powoduje obumieranie mięśnia sercowego.
Chociaż mechanizmy przyczynowe nie są jeszcze w pełni poznane, lekarze powinni być świadomi tego nowego stanu oraz sposobów jego diagnozowania i leczenia. Uważa się, że ten spadek funkcji serca może być spowodowany nagłym przypływem adrenaliny wpływającej na małe naczynia dostarczające krew do komórek mięśnia sercowego. Alternatywnie, może to być efekt toksycznego działania nagłej i dużej ilości hormonu stresu na serce.
W badaniu opublikowanym w 2015 roku w The New England Journal of Medicine wzięła udział międzynarodowa współpraca lekarzy ze Stanów Zjednoczonych i Europy, która badała 1750 pacjentów z kardiomiopatią takotsubo. Najczęstszymi czynnikami wyzwalającymi kardiomiopatię stresową były czynniki fizyczne (takie jak problemy z płucami lub infekcje).
Identyfikowalne czynniki stresowe występują w 70% przypadków (fizyczne lub emocjonalne). Pozostawia to jednak około 30% pacjentów bez możliwego do zidentyfikowania czynnika stresowego. Opisano również przypadki kardiomiopatii takotsubo wywołanej przez przyjemne emocjonalne czynniki stresowe.
Pewne czynniki mogą zwiększać ryzyko rozwoju kardiomiopatii stresowej, takie jak:
bycie kobietą po menopauzie
zaburzenia neurologiczne lub psychologiczne
intensywny wysiłek fizyczny
otrzymanie złych wiadomości
odczuwanie głębokiego żalu
doświadczanie ekstremalnego zaskoczenia lub szoku
Kto najczęściej choruje?
Ponad 90% zgłoszonych przypadków dotyczy kobiet w wieku od 58 do 75 lat. Interesujące jest to, że 90% przypadków w badaniu wystąpiło u kobiet, a średni wiek kobiet w tym badaniu wynosił 67 lat.
Istnieją cztery różne typy kardiomiopatii stresowej:
Typ wierzchołkowy – jest to najczęstszy typ, stanowiący ponad 80% przypadków. Dotyka dolnej połowy serca.
Typ środkowo-komorowy – ten typ dotyczy środkowej części dolnych komór serca (komór). Dotknięty obszar wygląda jak pasek lub pierścień wokół serca. Obszary serca powyżej i poniżej paska nadal funkcjonują prawidłowo.
Typ podstawny – podobnie jak w typie środkowo-komorowym, dotknięty obszar wygląda jak pierścień lub pasek, ale znajduje się wyżej. Obszar poniżej paska jest jedynym obszarem, który funkcjonuje normalnie. Ten typ jest bardzo rzadki i stanowi około 2% przypadków.
Objawy
Ogólnie rzecz biorąc, objawy są zwykle bardziej wyraźne w pierwotnej kardiomiopatii takotsubo. W wtórnej kardiomiopatii takotsubo objawy te mogą być często maskowane przez cechy pierwotnej choroby (np. intubację, sedację).
Objawy kardiomiopatii takotsubo mogą przypominać zawał serca. Obejmują one:
nagły ból w klatce piersiowej lub duszność
objawy podobne do zawału serca – ciężkie uczucie ucisku, ciężkość lub ból w klatce piersiowej
Czasami osoby z zespołem złamanego serca doświadczają mniej dramatycznego bólu w klatce piersiowej. Zamiast tego mogą mieć duszność, nagły początek wyraźnego zmęczenia, zimne poty lub zawroty głowy.
Dodatkowe objawy wymienione w źródłach to:
ból dławicowy w klatce piersiowej (np. pocenie się, uczucie ucisku w klatce piersiowej)
zaburzenia rytmu serca (w tym polimorficzny częstoskurcz komorowy, migotanie komór, migotanie przedsionków, zwolnienie akcji serca, asystolia)
omdlenie lub kołatanie serca
zatrzymanie krążenia
niewydolność serca – duszność, obrzęk płuc
wstrząs kardiogenny
Rozpoznanie
Pacjenci często zgłaszają się z bólem w klatce piersiowej, mają uniesienie odcinka ST w elektrokardiogramie (EKG) oraz podwyższone poziomy enzymów sercowych zgodne z zawałem mięśnia sercowego. Jednak gdy pacjent przechodzi koronarografię (badanie naczyń wieńcowych), stwierdza się balotowanie wierzchołka lewej komory, a nie ma istotnego zwężenia tętnicy wieńcowej.
Testy takie jak elektrokardiogram, koronarografia i echokardiografia (badanie ultrasonograficzne serca) są przydatne w diagnozowaniu kardiomiopatii stresowej.
EKG może wykazywać różne zmiany w różnych fazach choroby:
Faza I – uniesienie odcinka ST
Faza II – odwrócenie załamka T
Odwrócona kardiomiopatia takotsubo
Wyraźne załamki T
Echokardiografia oraz rezonans magnetyczny serca (cardiac MRI) to dodatkowe badania obrazowe wykorzystywane w diagnostyce. Wykonuje się również badania laboratoryjne.
Leczenie
Leki obniżające ciśnienie krwi, tętno i poziom lęku mogą być stosowane, aby pomóc sercu w powrocie do zdrowia. Przy odpowiednim leczeniu większość osób całkowicie wraca do zdrowia.
Podejście do leczenia obejmuje kilka elementów:
[1] Leczenie problemu podstawowego – kluczowe znaczenie ma zidentyfikowanie i leczenie czynnika wyzwalającego lub choroby podstawowej.
[2] Leki przeciwzakrzepowe – mogą być stosowane w odpowiednich przypadkach.
[4b] Pacjent niestabilny hemodynamicznie z niedrożnością odpływu z lewej komory – specjalistyczne postępowanie
[4c] Pacjent niestabilny hemodynamicznie bez niedrożności odpływu z lewej komory – inne strategie leczenia
Rokowanie i powrót do zdrowia
Kardiomiopatia takotsubo jest ogólnie stanem krótkotrwałym (przemijającym). Stan ten może trwać kilka dni lub tygodni. Przy odpowiednim leczeniu medycznym większość ludzi całkowicie wraca do zdrowia.
Wcześniejsza historia kardiomiopatii takotsubo zwiększa ryzyko przyszłych epizodów. Dlatego ważne jest, aby pacjenci, którzy przeszli ten stan, byli świadomi możliwości nawrotu i kontynuowali odpowiednią opiekę medyczną.
Radzenie sobie ze stresem
Kluczowe znaczenie ma zarządzanie poziomem stresu, aby zapobiec wystąpieniu tego schorzenia. Jednym z najlepszych sposobów radzenia sobie ze stresem jest praktykowanie technik relaksacyjnych, takich jak głębokie oddychanie, medytacja i joga. Włączenie tych praktyk do codziennej rutyny może pomóc zmniejszyć stres i promować poczucie spokoju.
Dodatkowo upewnij się, że masz silny system wsparcia składający się z bliskich, którzy mogą pomóc ci rozwijać się fizycznie i emocjonalnie. Wsparcie społeczne odgrywa istotną rolę w radzeniu sobie ze stresem i utrzymaniu dobrego zdrowia psychicznego.
Kardiomiopatia stresowa to poważny stan, który może wpływać na serce i ogólny stan zdrowia. Poprzez rozpoznawanie objawów i czynników ryzyka, szukanie pomocy medycznej oraz włączanie zdrowych strategii radzenia sobie do naszego życia, możemy zapobiegać chorobom serca związanym ze stresem i nimi zarządzać. Pamiętaj, aby dbać o swój umysł i ciało, a twoje serce będzie ci wdzięczne.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.