Przewlekła pokrzywka to stan, w którym swędzące, czerwone bąble na skórze pojawiają się co najmniej dwa razy w tygodniu i utrzymują się dłużej niż sześć tygodni. U wielu osób objawy te mogą występować codziennie przez rok lub dłużej, znacząco wpływając na jakość życia.
Czym jest przewlekła pokrzywka?
Przewlekła pokrzywka, znana również jako przewlekła spontaniczna pokrzywka lub przewlekła idiopatyczna pokrzywka, to stan skórny charakteryzujący się powtarzającymi się wysypkami w postaci swędzących, uniesionych, czerwonych bąbli lub plam na skórze. Te zmiany skórne, nazywane również bąblami pokrzywkowymi, są określane jako przewlekłe, gdy utrzymują się przez ponad sześć tygodni.
Termin "idiopatyczna" oznacza, że objawy lub stan występują bez znanej przyczyny i mogą pojawić się nagle. W większości przypadków przewlekłej pokrzywki nie udaje się zidentyfikować konkretnego czynnika wywołującego.
Istnieją dwa główne podtypy przewlekłej pokrzywki. Przewlekła spontaniczna pokrzywka występuje bez możliwych do zidentyfikowania zewnętrznych czynników wywołujących. Przewlekła indukowalna pokrzywka ma określone, specyficzne dla podtypu czynniki wyzwalające, które wywołują objawy.
Pokrzywka może występować wraz z obrzękiem naczynioruchowym – jest to zlokalizowany, nieuciskowy obrzęk tkanki podskórnej lub śródmiąższowej, który może być bolesny i ciepły. Obrzęk ten może dotyczyć twarzy, warg, gardła, dłoni, stóp i narządów płciowych.
Jak często występuje?
Pokrzywka w ogóle jest częstym schorzeniem dermatologicznym – szacuje się, że około 20% ludzi doświadcza jej w jakimś momencie swojego życia. Przewlekła pokrzywka dotyka około 1% populacji ogólnej.
Schorzenie to występuje zarówno u dorosłych, jak i dzieci, ale częściej dotyka kobiety i osoby dorosłe. U kobiet przewlekła pokrzywka jest diagnozowana dwukrotnie częściej niż u mężczyzn.
Objawy
Głównym objawem przewlekłej pokrzywki są intensywnie swędzące, uniesione zmiany skórne o różnych rozmiarach – od kilku milimetrów do kilku centymetrów lub większe. Te bąble mogą być czerwone lub w kolorze skóry.
Charakterystyczną cechą tych zmian jest zjawisko zwane "blednięciem" – gdy się je naciska, środek bąbla blednie. Poszczególne bąble zwykle utrzymują się krócej niż 24 godziny, choć mogą być zastępowane przez nowe.
W przypadku przewlekłej pokrzywki objawy pojawiają się co najmniej dwa razy w tygodniu i utrzymują się dłużej niż sześć tygodni. U niektórych osób wysypka może występować codziennie przez rok lub dłużej. Intensywny swęd może znacząco zaburzać codzienne funkcjonowanie i zakłócać sen.
Przyczyny i mechanizm powstawania
Przewlekła pokrzywka jest schorzeniem związanym z komórkami tucznymi – są to komórki układu odpornościowego, które odgrywają kluczową rolę w reakcjach zapalnych. Mechanizm powstawania pokrzywki polega na uwalnianiu histaminy i innych mediatorów zapalnych z komórek tucznych i bazofili.
W przewlekłej pokrzywce proces ten jest złożony i angażuje nie tylko komórki tucznie, ale także limfocyty T, bazofile, eozynofile i neutrofile. Badania skóry pacjentów z przewlekłą spontaniczną pokrzywką wykazały obecność tych wszystkich typów komórek w miejscach zmian skórnych.
W 80-90% przypadków przewlekła pokrzywka jest idiopatyczna, co oznacza, że nie można zidentyfikować konkretnej przyczyny. Obecne dowody naukowe wskazują, że u 30-50% pacjentów z przewlekłą spontaniczną pokrzywką występują funkcjonalne autoprzeciwciała przeciwko receptorowi IgE o wysokim powinowactwie lub przeciwko samemu IgE, co wskazuje na autoimmunologiczny komponent choroby.
Niektóre czynniki mogą nasilać objawy przewlekłej pokrzywki, choć nie są ich bezpośrednią przyczyną. Należą do nich stres (zarówno fizyczny, jak i emocjonalny), ciepło, ucisk, infekcje i niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Osoby z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi są bardziej narażone na rozwój przewlekłej pokrzywki. Rzadko przewlekła pokrzywka może być objawem choroby tarczycy lub innych zaburzeń hormonalnych.
Rozpoznanie
Rozpoznanie przewlekłej pokrzywki opiera się głównie na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym. Lekarz pyta o częstość występowania wysypki, czas jej trwania oraz możliwe czynniki wyzwalające. Ważne jest również wykluczenie innych stanów, które mogą mieć podobne objawy.
Podczas wizyty lekarskiej należy przede wszystkim wykluczyć anafilaksję – jest to poważna, zagrażająca życiu reakcja alergiczna. Lekarz ocenia funkcje życiowe i sprawdza, czy występują objawy ze strony innych układów, takich jak układ oddechowy, krążenia, nerwowy lub pokarmowy.
W większości przypadków nie jest zalecane przeprowadzanie rozległej diagnostyki laboratoryjnej. Dodatkowe badania powinny być wykonywane tylko wtedy, gdy wywiad lub badanie fizykalne wskazują na konkretne schorzenia wymagające potwierdzenia. Jeśli jednak lekarz podejrzewa określone przyczyny, może zlecić podstawowe badania, takie jak morfologia krwi z rozmazem, badanie poziomu hormonu tarczycy czy badanie ogólne moczu.
Pacjentom może być pomocne prowadzenie dziennika objawów przez pewien czas przed wizytą u lekarza, aby ułatwić dyskusję i pomóc w identyfikacji możliwych czynników wyzwalających.
Leczenie
Podstawą leczenia przewlekłej pokrzywki jest unikanie zidentyfikowanych czynników wyzwalających, jeśli takie zostały ustalone. Zaleca się unikanie stresu psychicznego, przemęczenia, alkoholu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz ciasnej odzieży.
Podstawowym leczeniem farmakologicznym są niesesyjne leki przeciwhistaminowe drugiej generacji. Te leki blokują działanie histaminy, która jest głównym mediatorem odpowiedzialnym za objawy pokrzywki. Jeśli standardowe dawki są nieskuteczne, lekarz może zalecić zwiększenie dawki nawet do czterokrotności standardowej dawki.
Jako leczenie wspomagające mogą być stosowane leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji, antagoniści receptorów leukotrienowych, krótkie kursy kortykosteroidów. W przypadkach opornych na leczenie może być konieczne zastosowanie leków immunosupresyjnych.
Omalizumab to biologiczny lek zatwierdzony przez FDA do leczenia przewlekłej pokrzywki, gdy nie jest ona kontrolowana przez leki przeciwhistaminowe. Jest to pierwsza zatwierdzona terapia biologiczna do leczenia przewlekłej pokrzywki bez znanego czynnika wyzwalającego. Lek ten podaje się raz w miesiącu w formie iniekcji podskórnej.
W przypadku uporczywych objawów, które nie reagują na standardowe leczenie, pacjenci mogą być kierowani do specjalistów w celu rozważenia dodatkowych opcji terapeutycznych, takich jak cyklosporyna.
Leki przeciwhistaminowe pozostają podstawą leczenia i pomagają łagodzić objawy u większości pacjentów. Choć nie zawsze eliminują całkowicie objawy, mogą znacząco poprawić komfort życia.
Zmiany stylu życia
Oprócz leczenia farmakologicznego, pewne zmiany w stylu życia mogą pomóc w kontrolowaniu objawów przewlekłej pokrzywki.
Zarządzanie stresem jest jednym z najważniejszych aspektów, ponieważ stres jest jednym z głównych znanych czynników wywołujących zaostrzenia przewlekłej pokrzywki. Pomocne mogą być techniki takie jak joga, spacery lub inne formy aktywności fizycznej, progresywna relaksacja mięśni, ćwiczenia oddechowe, medytacja lub uważność, a także terapia.
Odpowiednia ilość snu jest kluczowa, ponieważ sen jest naturalnym systemem resetowania organizmu. Gdy nie śpimy wystarczająco, wpływa to na nasz organizm na wiele sposobów, w tym zaburza funkcjonowanie układu odpornościowego i nasila reakcje stresowe.
Noszenie miękkich, luźnych ubrań może pomóc zmniejszyć podrażnienia skóry. Zaleca się również unikanie gorących kąpieli i utrzymywanie chłodnej temperatury w sypialni, co może zmniejszyć nocny swęd.
Zastosowanie balsamu z mentolem i fenolem może przynieść szybką ulgę od swędzenia u niektórych pacjentów. Letnie kąpiele również mogą pomóc złagodzić dyskomfort.
Rokowanie
Przewlekła pokrzywka jest zazwyczaj stanem samoograniczającym się, chociaż może trwać przez długi czas. Średnio objawy utrzymują się przez 2-5 lat, chociaż u około jednej piątej pacjentów mogą utrzymywać się dłużej.
Ponad połowa pacjentów z przewlekłą pokrzywką doświadcza ustąpienia lub poprawy objawów w ciągu roku. To oznacza, że chociaż stan może być frustrujący i długotrwały, istnieje duża szansa na poprawę z czasem.
Chociaż przewlekła pokrzywka może powodować znaczny dyskomfort i wpływać na jakość życia, zazwyczaj nie jest stanem zagrażającym życiu. Przy odpowiednim leczeniu i zmianach w stylu życia większość pacjentów może skutecznie kontrolować swoje objawy.
Objawy mogą nawrócić nawet po długim okresie bez objawów, dlatego ważne jest pozostanie w kontakcie z lekarzem i kontynuowanie monitorowania stanu.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
