Niedrożność żyły siatkówki

Czym jest niedrożność żyły siatkówki?

Niedrożność żyły siatkówki to stan, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zablokowania żyły odprowadzającej krew z siatkówki oka1. Siatkówka to cienka warstwa tkanki znajdująca się z tyłu oka, która przekształca światło w obrazy, które widzimy2.

Kiedy żyła siatkówki zostaje zablokowana, krew nie może swobodnie odpływać z siatkówki. To prowadzi do powstania podwyższonego ciśnienia w oku oraz obrzęku1. Bez odpowiedniego leczenia te problemy mogą prowadzić do utraty wzroku. Obecnie nie ma bezpiecznego sposobu na odblokowanie żyły, ale leczenie może pomóc w kontrolowaniu powikłań i ochronie wzroku1.

Typy niedrożności żyły siatkówki

Istnieją dwa główne typy niedrożności żyły siatkówki1:

• Niedrożność centralnej żyły siatkówki (CRVO) – występuje wtedy, gdy dochodzi do zablokowania głównej żyły siatkówki. Jest to typ, który może powodować poważniejszą utratę wzroku3.
• Niedrożność gałęzi żyły siatkówki (BRVO) – dotyczy jednej z mniejszych żył rozgałęziających się od głównej żyły. Ten typ jest częstszy i zazwyczaj powoduje mniej poważne upośledzenie wzroku13.

Niedrożność centralnej żyły siatkówki można dodatkowo podzielić na dwie kategorie: nieischemiczną (łagodną), która powoduje przeciekanie naczyń krwionośnych w siatkówce, oraz ischemiczną (ciężką), która ogranicza lub blokuje przepływ krwi do naczyń w siatkówce. Większość osób z tym schorzeniem ma łagodną postać, ale bez leczenia może ona przejść w postać ciężką4.

Jak często występuje to schorzenie?

Niedrożność żyły siatkówki jest drugim najczęstszym schorzeniem dotyczącym siatkówki – na pierwszym miejscu jest retinopatia cukrzycowa15.

Według szacunków badaczy na całym świecie1:

• Niedrożność żyły siatkówki dotyka ponad 16 milionów ludzi
• Niedrożność centralnej żyły siatkówki występuje u 1 do 4 osób na 1000
• Niedrożność gałęzi żyły siatkówki występuje u 6 do 12 osób na 1000

Przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęstszą przyczyną niedrożności żyły siatkówki jest miażdżyca (stwardnienie tętnic) oraz utworzenie się skrzepu krwi2. Miażdżyca to poważny stan, w którym dochodzi do gromadzenia się tłuszczu (blaszek miażdżycowych), co uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi6.

Zablokowanie mniejszych żył gałęziowych w siatkówce często występuje w miejscach, gdzie tętnice siatkówkowe zgrubiałe lub stwardniałe wskutek miażdżycy przecinają się z żyłą siatkówkową i wywierają na nią nacisk2.

Do czynników ryzyka niedrożności żyły siatkówki należą32:

• Wiek – schorzenie jest częstsze u osób starszych
• Wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze) – niekontrolowane wysokie ciśnienie krwi zwiększa ryzyko
• Cukrzyca – retinopatia cukrzycowa, częste powikłanie cukrzycy, może prowadzić do niedrożności żyły siatkówki
• Jaskra – podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe jest potencjalnym czynnikiem ryzyka
• Palenie tytoniu – palenie jest znanym czynnikiem ryzyka
• Zaburzenia krzepnięcia krwi – stany powodujące łatwiejsze krzepnięcie krwi mogą zwiększać ryzyko

Ryzyko wystąpienia tych schorzeń wzrasta z wiekiem, dlatego niedrożność żyły siatkówki najczęściej dotyka osoby starsze2.

Objawy niedrożności żyły siatkówki

Głównym objawem niedrożności żyły siatkówki jest nagłe zamazane widzenie lub utrata wzroku w jednym oku, która może rozwinąć się nagle12. Schorzenie zwykle dotyka tylko jednego oka i jest bezbolesne, chyba że wystąpią powikłania7.

Objawy mogą również obejmować3:

• Zniekształcony lub falisty obraz
• Muszki przed oczami – pojawianie się ciemnych plam lub kształtów w polu widzenia
• Trudności z widzeniem szczegółów

Jeśli niedrożność żyły siatkówki jest bardzo łagodna, możesz nie mieć żadnych objawów. Jeśli jest bardziej poważna, możesz odczuwać ból lub zaczerwienienie oka4. Ważne jest, aby jak najszybciej skontaktować się z lekarzem okulistą, jeśli zauważysz te objawy.

Diagnozowanie schorzenia

Aby zdiagnozować niedrożność żyły siatkówki, lekarz przeprowadzi szereg badań okulistycznych2:

• Badanie siatkówki po rozszerzeniu źrenicy
• Angiografia fluoresceinowa – badanie obrazowe naczyń krwionośnych siatkówki
• Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Badanie odruchów źrenicy
• Badanie wzroku – sprawdzenie refrakcji oka
• Fotografia siatkówki
• Badanie w lampie szczelinowej
• Badanie pola widzenia (widzenie boczne)
• Test ostrości wzroku – określenie najmniejszych liter, które możesz przeczytać na tablicy

W niektórych przypadkach mogą być potrzebne dodatkowe badania krwi, aby sprawdzić obecność cukrzycy, wysokiego poziomu cholesterolu i trójglicerydów, a u osób poniżej 40. roku życia – badania w kierunku problemów z krzepnięciem lub zagęszczaniem krwi2.

Lekarz będzie ściśle monitorować każde zablokowanie przez kilka miesięcy. Niektóre szkodliwe skutki, takie jak jaskra, mogą rozwinąć się dopiero 3 lub więcej miesięcy po wystąpieniu niedrożności2.

Leczenie niedrożności żyły siatkówki

Obecnie nie ma znanego skutecznego leczenia medycznego zapobiegającego lub leczącego niedrożność żyły siatkówki. Jednak leczenie może pomóc w kontrolowaniu powikłań i ochronie wzroku1.

Obrzęk plamki żółtej jest jedną z głównych przyczyn pogorszenia ostrości wzroku u pacjentów z niedrożnością żyły siatkówki, którą można leczyć8. Dostępne metody leczenia obejmują6:

• Leczenie laserowe – może pomóc zmniejszyć ryzyko powikłań, takich jak obrzęk plamki żółtej i jaskra
• Iniekcje leku przeciwnaczyniowego (anty-VEGF) – wstrzykiwanie leku bezpośrednio do oka może również pomóc zapobiec rozwojowi jaskry

Jeśli niedrożność żyły siatkówki jest powikłaniem innego schorzenia, takiego jak miażdżyca, cukrzyca, wysokie ciśnienie krwi lub wysoki poziom cholesterolu, leczenie i kontrolowanie choroby podstawowej może pomóc zapobiec zablokowaniu żył6.

Specjaliści od chorób oczu dostosowują leczenie do indywidualnych potrzeb pacjenta. Możesz potrzebować wielu metod leczenia, od iniekcji po operację, aby kontrolować swój stan1.

Jak zapobiegać niedrożności żyły siatkówki?

Te same zdrowe nawyki życiowe, które pomagają zapobiegać innym chorobom naczyń krwionośnych, mogą również pomóc zapobiec temu schorzeniu oczu9:

• Obniż ciśnienie krwi, jeśli jest wysokie – wysokie ciśnienie krwi zwiększa ryzyko niedrożności żyły siatkówki. Porozmawiaj z lekarzem o najlepszych sposobach obniżenia ciśnienia krwi
• Nie pal i nie pozwalaj innym palić w swojej obecności – jeśli potrzebujesz pomocy w rzuceniu palenia, porozmawiaj z lekarzem o programach i lekach wspomagających rzucanie palenia. Palenie zwiększa prawdopodobieństwo problemów z naczyniami krwionośnymi
• Utrzymuj zdrową wagę – zdrowa waga pomoże utrzymać zdrowe serce i ciało
• Jedz zdrowe pokarmy dla serca, takie jak owoce, warzywa i produkty bogate w błonnik

Leczenie schorzeń takich jak cukrzyca, wysokie ciśnienie krwi lub wysoki poziom cholesterolu może pomóc zapobiec ponownemu wystąpieniu niedrożności żyły siatkówki9.

Regularne wizyty kontrolne są kluczową częścią leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umawiasz się i chodzisz na wszystkie wizyty, a także dzwoń do lekarza, jeśli masz jakiekolwiek problemy9.