W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z udziałem apalutamide. Sprawdzają one skuteczność, bezpieczeństwo i wpływ leczenia na jakość życia u różnych grup pacjentów z rakiem prostaty, na przykład po operacji, z chorobą nawrotową lub z chorobą przerzutową.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne z apalutamide dotyczą głównie różnych postaci raka prostaty, zwłaszcza choroby wysokiego ryzyka, nawrotowej, przerzutowej i opornej na kastrację. Wśród badań są zarówno próby fazy 2, jak i fazy 3, więc obejmują wczesną ocenę oraz większe porównania leczenia. W wielu badaniach apalutamide jest oceniany razem z hormonoterapią, radioterapią lub innymi metodami leczenia. Najczęściej mierzone wyniki to przeżycie bez progresji, przeżycie bez przerzutów, przeżycie całkowite i odpowiedź PSA. Niektóre badania sprawdzają też jakość życia, funkcję seksualną oraz możliwość leczenia operacyjnego.
Zakres badań i badane grupy pacjentów
W przedstawionych badaniach apalutamide jest badany głównie u mężczyzn z rakiem prostaty w różnych sytuacjach klinicznych, takich jak choroba miejscowo zaawansowana, nawrotowa, przerzutowa lub oporna na kastrację.
Niektóre próby dotyczą pacjentów po prostatektomii radykalnej, czyli po operacyjnym usunięciu prostaty, zwłaszcza gdy po leczeniu pojawia się wzrost PSA lub inne cechy nawrotu choroby.
Inne badania obejmują osoby z chorobą przerzutową, w tym z metastatic hormone-sensitive prostate cancer (przerzutowy hormonowrażliwy rak prostaty), mCSPC, oraz z rakiem opornym na kastrację, czyli takim, który nadal postępuje mimo leczenia obniżającego hormony.
W danych są też badania dla pacjentów z chorobą wysokiego ryzyka, miejscowo ograniczoną lub miejscowo zaawansowaną, którzy otrzymują leczenie przed operacją, po operacji albo razem z radioterapią.
Fazy badań i typy projektów
Większość opisanych prób to badania interwencyjne, czyli takie, w których uczestnicy otrzymują zaplanowane leczenie i wyniki są porównywane między grupami.
W zestawie danych dominują badania fazy 3, które zwykle sprawdzają leczenie w większych grupach i porównują je z innym standardem postępowania lub z placebo.
Są też badania fazy 2, które częściej oceniają wstępną skuteczność, bezpieczeństwo lub wpływ leczenia na konkretne objawy, na przykład funkcję seksualną, możliwość operacji albo odpowiedź biochemiczną.
W jednym z badań fazy 1/2 oceniano również bezpieczeństwo, tolerancję i dawkę leku w bardzo małej grupie pacjentów z chorobą przerzutową lub oporną na kastrację.
Jakie leczenie jest porównywane
W wielu badaniach apalutamide jest oceniany samodzielnie albo razem z ADT, czyli leczeniem obniżającym wpływ hormonów męskich na raka prostaty.
W części prób apalutamide jest porównywany z placebo, czyli leczeniem pozornym, aby lepiej ocenić rzeczywisty efekt terapii.
W innych badaniach apalutamide jest łączony z radioterapią, hormonoterapią, zabiegiem chirurgicznym albo z innymi lekami stosowanymi w raku prostaty.
Pojawiają się też badania porównujące różne strategie leczenia, na przykład leczenie ciągłe i przerywane, albo badania sprawdzające, czy można skrócić czas leczenia bez utraty skuteczności.
Jakie wyniki są mierzone
Najczęściej oceniane są wskaźniki skuteczności, takie jak radiographic progression-free survival (czas bez pogorszenia widocznego w badaniach obrazowych), overall survival (przeżycie całkowite) i metastasis-free survival (czas bez przerzutów).
W części badań ważnym wynikiem jest także PSA, czyli białko we krwi używane do oceny aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie.
Niektóre próby mierzą także jakość życia i objawy, na przykład funkcję seksualną po leczeniu hormonalnym lub nasilenie uderzeń gorąca.
W badaniach dotyczących leczenia przed operacją lub po operacji ocenia się też możliwość wykonania zabiegu, odpowiedź patologiczną oraz ryzyko nawrotu lub przerzutów.
Przykłady najważniejszych badań
W badaniu NCT04181203 oceniano, czy dodanie apalutamide do radioterapii ratunkowej i leczenia hormonalnego po wzroście PSA po prostatektomii poprawia przeżycie bez progresji w ciągu 5 lat.
W badaniu 2023-506153-38-00 sprawdzano, czy apalutamide razem z ADT przed i po operacji może poprawić patologiczną odpowiedź całkowitą oraz przeżycie wolne od przerzutów u pacjentów z chorobą wysokiego ryzyka.
W badaniu 2023-509221-47-00 porównywano apalutamide z placebo u mężczyzn z rakiem prostaty opornym na kastrację, a głównym celem było przeżycie wolne od przerzutów.
W badaniu 2022-502686-24-00 oceniano przerywane stosowanie ADT z apalutamide jako monoterapią u pacjentów z mCSPC, patrząc na 18-miesięczne przeżycie wolne od progresji i nasilenie uderzeń gorąca.
W badaniu 2024-517901-97-00 sprawdzano połączenie ADT, Apalutamide i stereotaktycznej radioterapii u chorych z lokalizowanym lub miejscowo zaawansowanym rakiem wysokiego ryzyka, a głównym wynikiem była 5-letnia kontrola biochemiczna.
W badaniu NCT03899077 porównywano radioterapię ratunkową z ADT i terapią antyandrogenową z użyciem apalutamide, a głównym wynikiem była funkcja seksualna oceniana po 9 miesiącach.
Co oznaczają najważniejsze pojęcia
Biochemiczna progresja oznacza pogorszenie choroby widoczne we krwi, najczęściej przez wzrost PSA, zanim pojawią się zmiany w obrazowaniu.
Radiologiczna progresja oznacza, że w badaniach obrazowych, takich jak tomografia, rezonans lub PET, widać postęp choroby.
Oligometastatyczny znaczy, że przerzutów jest mało i są ograniczone do niewielu miejsc.
PSMA PET to badanie obrazowe, które pomaga wykrywać ogniska raka prostaty i oceniać jego rozprzestrzenienie.
PCR, czyli całkowita odpowiedź patologiczna, oznacza brak widocznego nowotworu w badaniu tkanki po leczeniu operacyjnym lub przedoperacyjnym.
Przeżycie bez zdarzeń lub EFS oznacza czas do wystąpienia ważnego zdarzenia związanego z chorobą, na przykład progresji lub wznowy.
Zaślepiona ocena centralna oznacza, że obrazy lub wyniki są oceniane przez niezależnych ekspertów, którzy nie wiedzą, do której grupy należał pacjent, aby zmniejszyć ryzyko błędu.