Zaburzenie motoryki żołądkowo-jelitowej

Czym są zaburzenia motoryki żołądkowo-jelitowej

Zaburzenia motoryki żołądkowo-jelitowej to termin zbiorczy opisujący różne schorzenia, które wpływają na ruch pokarmu, płynów i odpadów w całym przewodzie pokarmowym (czyli drodze, którą pokarm przemieszcza się przez ciało)1. Termin "motoryka" odnosi się do kurczenia się mięśni, które mieszają i przepychają zawartość przewodu pokarmowego2.

Zaburzenia motoryki występują, gdy mięśnie jelit lub nerwy nie kurczą się lub nie rozluźniają prawidłowo1. Ogólny proces przemieszczania pokarmu, płynów i odpadów przez jelita nazywa się motyką żołądkowo-jelitową3.

Zaburzenia te są często grupowane według narządu, którego dotyczą. Najczęstsze typy obejmują zaburzenia motoryki przełyku, żołądka, jelit oraz dna miednicy1.

Jak działa zdrowy układ pokarmowy

W zdrowym organizmie pokarm musi być przemieszczany przez jelita do miejsc, gdzie może zostać rozbity (żołądek i jelito cienkie) oraz wchłonięty (jelito cienkie i jelito grube). Odpady muszą być usuwane z organizmu3.

Te ruchy są powodowane przez mięśnie w ścianie jelit i kontrolowane przez jelitowy układ nerwowy (samodzielny system nerwowy wewnątrz jelit), z udziałem mózgu przez nerwy obwodowe3. Jelitowy układ nerwowy reguluje również wydzielanie oraz odczucia w jelitach3.

Główny "ruch" jelit nazywa się perystaltyką - jest to postępująca fala kurczenia i rozluźnienia mięśniowej rurki jelitowej, dzięki której zawartość jest przepychana przez układ3. Odczucia z jelit zazwyczaj nie są postrzegane przez większość czasu, chyba że zostaną pobudzone receptory bólu. Te receptory są zwykle aktywowane przez rozciąganie ściany jelita (nazywane rozdęciem), skurcze lub stan zapalny3.

Rodzaje zaburzeń motoryki

Zaburzenia motoryki jelit można podzielić na zaburzenia górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego4.

Zaburzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego obejmują schorzenia wpływające na przełyk i żołądek, takie jak4:

• Achalazja - utrata perystaltyki przełyku z niewydolnością dolnego zwieracza przełyku
• Choroba refluksowa przełyku (GERD) - cofanie się zawartości żołądka do przełyku, powodujące objawy lub uszkodzenie błony śluzowej
• Gastropareza - opóźnione opróżnianie żołądka bez dowodów na mechaniczną niedrożność, powodujące objawy takie jak nudności, wymioty, wczesne uczucie sytości i ból brzucha

Zaburzenia jelita cienkiego i okrężnicy mogą obejmować różne schorzenia5:

• Niedrożność rzekomą jelit
• Bezwładność okrężnicy
• Twardzinę
• Zespół jelita drażliwego
• Amyloidozę jelitową
• Zespół krótkiego jelita
• Nietolerancję laktozy
• Nietolerancję fruktozy
• Bakteryjny przerost jelita cienkiego (SIBO)
• Grzybiczny przerost jelita cienkiego

Objawy zaburzeń motoryki

Objawy zaburzeń motoryki różnią się w zależności od tego, który narząd jest dotknięty. Ogólnie rzecz biorąc, potencjalne oznaki zaburzenia motoryki mogą obejmować1:

• Trudności lub ból podczas połykania
• Zgagę i refluks kwasowy
• Biegunkę
• Nudności
• Zaparcia
• Nietrzymanie stolca
• Wzdęcia i gazy
• Wymioty

Możesz mieć problem z motyką, jeśli występują u Ciebie6: ciężkie zaparcia, nawracające wymioty lub odbijanie, wzdęcia, biegunka, nudności, utrata wagi, ból lub problemy z połykaniem, zgaga.

Objawy często związane z zaburzeniami motoryki jelit obejmują również wzdęcia, nudności, dyskomfort brzucha, utratę masy ciała i biegunkę5.

Przyczyny zaburzeń motoryki

Zaburzenia motoryki są często spowodowane kilkoma czynnikami, w tym1:

• Genetyka
• Niektóre leki, takie jak opioidy
• Środowisko

Fraza "zaburzenia motoryki jelit" odnosi się do nieprawidłowych skurczów jelit, takich jak skurcze i porażenie jelit, i jest używana do opisania różnych zaburzeń, w których jelito utraciło zdolność koordynowania aktywności mięśniowej z powodu przyczyn wewnętrznych lub zewnętrznych4.

Kilka różnych leków może powodować zaburzenia motoryki jelit, dlatego ich unikanie, jeśli to możliwe, może rozwiązać problem7.

Rozpoznanie zaburzeń motoryki

Jeśli masz objawy zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, Twój lekarz pierwszego kontaktu może skierować Cię do eksperta w tych schorzeniach, zwanego specjalistą ds. motoryki żołądkowo-jelitowej1.

Aby zdiagnozować zaburzenie motoryki jelit, zespół może wykonać jedną lub kilka następujących procedur5:

Test na bakteryjny i grzybiczny przerost - Przerost bakterii w jelicie cienkim jest znany jako bakteryjny przerost jelita cienkiego (SIBO). Może powodować objawy takie jak zmęczenie, nagły początek wzdęć, biegunkę, nadmierne wzdęcia i nudności5.

Lekarz może zalecić testy, takie jak manometria, aby ocenić funkcję nerwów i mięśni w przewodzie pokarmowym. Ta procedura mierzy ciśnienie i wzorce skurczów w jelitach6.

Inne testy mogą obejmować badania obrazowe, takie jak radiografia i scyntygrafia, endoskopię, a w niektórych przypadkach diagnostyczną laparoskopię lub laparotomię4.

Możliwości leczenia

Istnieje wiele opcji leczenia zaburzeń motoryki, w tym leki, modyfikacja diety i chirurgia. Gastroenterolog będzie ściśle współpracował z pacjentem, aby zrozumieć diagnozę, objawy i cele leczenia. Razem stworzą unikalny plan, który zajmie się problemami i złagodzi objawy8.

Leki - Istnieje wiele leków, które mogą pomóc złagodzić objawy związane z zaburzeniami motoryki. Lekarz może zalecić takie grupy leków jak7:

• Inhibitory acetylocholinesterazy
• Antybiotyki
• Leki przeciwbiegunkowe
• Agoniści cholinergiczne
• Środki odwracające działanie opioidów
• Leki prokinetyczne
• Sekreatagogi

U wybranych pacjentów farmakoterapia może być pomocna7.

Modyfikacja diety i aktywności - Zmiany w diecie i poziomie aktywności mogą być ważną częścią leczenia zaburzeń motoryki7. Modyfikacje dietetyczne i zarządzanie żywieniem stają się kluczowe dla osób z zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego, skupiając się na pokarmach łatwiejszych do strawienia i bogatych w składniki odżywcze, aby zrekompensować złe wchłanianie9.

Interwencje poznawcze - Interwencje poznawcze (np. terapia poznawczo-behawioralna, hipnoterapia) odniosły sukces w radzeniu sobie z bólem brzucha u pacjentów z zespołem jelita drażliwego; jednak mają one ograniczone zastosowanie w rutynowej praktyce ze względu na ich pracochłonność i ograniczoną dostępność7.

Leczenie chirurgiczne - Chirurgię zwykle nie przeprowadza się w leczeniu pacjentów z pierwotnymi zaburzeniami motoryki jelit, z wyjątkiem leczenia idiopatycznych zaparć, które nie reagują na terapie medyczne, oraz w leczeniu rzekomej niedrożności jelit7. W niektórych przypadkach można zastosować endoskopię, stomię i resekcję jelita7.