Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie skuteczności nalmefenu w zmniejszaniu łaknienia u pacjentów z uzależnieniami behawioralnymi
FrancjaW skrócie
Nałóg behawioralny to stan, w którym osoba nie potrafi kontrolować powtarzającego się zachowania, mimo że powoduje ono szkodliwe konsekwencje. W przeciwieństwie do uzależnienia od substancji, nie chodzi tu o narkotyki czy alkohol, lecz o czynności takie jak zakupy, hazard czy korzystanie z internetu.
Nałóg behawioralny, określany również jako uzależnienie procesowe, to forma uzależnienia polegająca na kompulsywnym angażowaniu się w nagradzające zachowanie niepowiązane z substancjami chemicznymi – mimo negatywnych konsekwencji dla zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego lub finansowego osoby.
Nałóg behawioralny to coś więcej niż tylko zły nawyk. Jest to zachowanie kompulsywne, napędzane przez niekontrolowane impulsy. Bez odpowiedniego leczenia nałóg behawioralny może zniszczyć relacje, rozbić rodziny i zrujnować życie.
Wiele zachowań, oprócz przyjmowania substancji psychoaktywnych, może wywoływać krótkotrwałą nagrodę, która może prowadzić do uporczywego zachowania pomimo świadomości negatywnych konsekwencji, czyli zmniejszonej kontroli nad zachowaniem. Te zaburzenia były historycznie konceptualizowane na różne sposoby. Jeden z poglądów umieszcza je w spektrum impulsywno-kompulsywnym, przy czym niektóre są klasyfikowane jako zaburzenia kontroli impulsów. Alternatywna, choć nie wykluczająca się, konceptualizacja traktuje je jako uzależnienia niesubstancyjne lub „behawioralne".
Uzależnienie to przewlekły (trwający całe życie) stan, który polega na kompulsywnym poszukiwaniu i przyjmowaniu substancji lub wykonywaniu czynności pomimo negatywnych lub szkodliwych konsekwencji. Uzależnienie może znacząco wpływać na zdrowie, relacje i ogólną jakość życia. Kluczowe jest szukanie pomocy, gdy tylko pojawią się oznaki uzależnienia.
Kiedy myślimy o uzależnieniu, automatycznie kojarzymy ten termin z nadużywaniem substancji. Jednak wykonywanie pewnych zachowań może mieć podobny euforyczny wpływ na mózg jak narkotyki czy alkohol. Robienie czegoś, co sprawia nam chwilową radość, może zalać ośrodek nagrody w mózgu dopaminą, znaną również jako „chemikalia przyjemności". To może dać krótkotrwały „haj".
Nałóg behawioralny rozwija się, gdy osoba nieustannie wykonuje dane zachowanie, aby gonić za tym uczuciem, nawet jeśli reszta jej życia się rozpada.
Do najczęstszych nałogów behawioralnych należą:
Według Podręcznika Diagnostycznego i Statystycznego Zaburzeń Psychicznych (DSM-5) uzależnienia behawioralne zostały po raz pierwszy uznane w DSM-5, przy czym zaburzenie hazardowe, wcześniej nazywane hazardem patologicznym, jest jedynym zaburzeniem niepowiązanym z substancjami sklasyfikowanym w rozdziale „Zaburzenia związane z substancjami i zaburzenia uzależniające".
Większość ludzi uczestniczy w niektórych lub wszystkich wymienionych powyżej zachowaniach. Jak więc rozpoznać nałóg behawioralny? Kluczową kwestią jest zrozumienie różnicy między hobby a zachowaniem uzależniającym.
Zainteresowanie lub hobby to zazwyczaj aktywność podejmowana dla zabawy i przyjemności, która nie tworzy poważnych zakłóceń w codziennym życiu. Większość ludzi może zakończyć te czynności bez większego wysiłku i przełączyć swoją uwagę na coś innego, szczególnie na coś ważnego jak praca czy szkoła.
Z drugiej strony, uzależnienia mają tendencję do stawania się głównym punktem życia danej osoby, a uczucie, którego doświadcza podczas wykonywania danej czynności, staje się tym, czego najbardziej pragnie. Często prowadzi to do szkód w życiu zawodowym, szkole, związkach i zdrowiu fizycznym.
Zachowanie lub aktywność staje się uzależnieniem, gdy zakłóca codzienne funkcjonowanie i powoduje szkody emocjonalne, społeczne lub fizyczne.
Wiele osób odkrywa, że kontynuują te rzeczy po złożeniu obietnic sobie lub innym, że przestaną. Mogą również zauważyć głęboki wpływ na inne obszary swojego życia w wyniku tych zachowań, w tym problemy w pracy, z finansami lub w relacjach.
Ten typ uzależnienia jest bardzo powszechny, ale często jest mniej znany niż uzależnienia od substancji z prostego powodu – są mniej oczywiste dla osób z zewnątrz. Jeśli ktoś słabo pracuje, ponieważ jest pod wpływem alkoholu, inni natychmiast rozpoznają problem i oferują pomoc. Jednak jeśli ktoś słabo pracuje, ponieważ całą noc surfował po internecie, źródło problemu rzadko jest wykrywane, a osoba często nadal cierpi w milczeniu.
Dokładne przyczyny nałogów behawioralnych nie są znane, a sposób, w jaki uzależnienie wpływa na osobę, może się różnić. Jednak u każdej osoby zwykle występują pewne czynniki, które przyczyniają się do rozwoju nałogu behawioralnego i go pogłębiają, w tym elementy genetyczne, psychiczne i środowiskowe.
Z czasem uporczywe angażowanie się w uzależniające zachowanie powoduje zmiany w systemie nagrody mózgu, więc osoba musi ciągle powtarzać zachowanie, aby uzyskać uwolnienie dopaminy. Jeśli zachowanie nie występuje, poziom dopaminy spada, więc zachowanie musi być ponownie wykonane, aby system nagrody mózgu mógł się znormalizować.
W systemie nagrody mózgu zidentyfikowano czynnik transkrypcyjny genu znany jako ΔFosB jako niezbędny wspólny czynnik zaangażowany zarówno w uzależnienia behawioralne, jak i narkotykowe, które są związane z tym samym zestawem adaptacji neuronalnych.
Tak, uzależnienie jest chorobą – jest to stan przewlekły. Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Uzależnień (ASAM) definiuje uzależnienie jako przewlekłe zaburzenie mózgu. Uzależnienie nie powstaje z braku silnej woli ani w wyniku podejmowania złych decyzji. Wraz z uzależnieniem zmienia się chemia mózgu.
Istnieją dwie główne grupy uzależnień: uzależnienia od substancji (zaburzenia używania substancji) i uzależnienia niesubstancyjne (uzależnienia behawioralne).
Leczenie nałogów behawioralnych koncentruje się na rozwiązywaniu problemów kompulsywnych zachowań, które zakłócają codzienne funkcjonowanie i prowadzą do szkód emocjonalnych lub fizycznych. W przeciwieństwie do uzależnień od substancji, leczenie nałogów behawioralnych nie zawsze wymaga całkowitej abstynencji, ponieważ osoby nadal muszą angażować się w czynności takie jak jedzenie i praca. Podstawowym celem jest zachęcanie do zdrowszych zachowań i mechanizmów radzenia sobie.
Ocena zazwyczaj rozpoczyna się od ewaluacji klienta przy użyciu różnych narzędzi diagnostycznych w celu identyfikacji konkretnych zachowań uzależniających oraz wszelkich współistniejących problemów zdrowia psychicznego, takich jak depresja czy lęk.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest najbardziej rozpowszechnionym podejściem terapeutycznym, kładącym nacisk na modyfikację wzorców myślowych, które napędzają zachowania uzależniające. Plany leczenia mogą również obejmować terapię indywidualną, parami lub grupową, wraz z interwencjami farmakologicznymi, gdy jest to konieczne.
Terapie alternatywne mogą uzupełniać tradycyjne podejścia, zapewniając twórcze ujścia i łagodzenie stresu. Zasoby samopomocy mogą być również korzystne, szczególnie dla osób zmotywowanych do angażowania się w proces zdrowienia.
Uzależnienie może znacząco wpływać na zdrowie, relacje i ogólną jakość życia. Kluczowe jest szukanie pomocy, gdy tylko pojawią się oznaki uzależnienia. Ogólnie rzecz biorąc, skuteczne leczenie zależy od chęci klienta do uczestnictwa i przyjęcia zmiany.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
