Stabilizacja stawu

Czym jest stabilność stawu

Stabilność stawu opisuje funkcję tkanek mięśniowo-szkieletowych, takich jak mięśnie, więzadła i ścięgna wokółstawu, które podtrzymują ten staw i umożliwiają mu funkcjonowanie w jego specyficznym zakresie ruchu1. Stawy działają jak przełączniki w ciele, pozwalając mięśniom komunikować się i współpracować ze sobą. Bez nich mięśnie byłyby splątanym bałaganem rozłączonych części, niezdolnych do skutecznej koordynacji lub osiągnięcia czegokolwiek2.

Stabilność stawu to zdolność kontrolowania ruchu stawu w prawidłowym zakresie ruchu. Ta stabilność pochodzi z tkanek miękkich i mięśni, które otaczają i wspierają staw3. Stawy służą zarówno utrzymaniu stabilności ciała, umożliwiając mu poruszanie się w skoordynowany sposób, jak i zapewniają elastyczność, pozwalając ciału na swobodny ruch. Gdy istnieje odpowiednia równowaga między ruchomością a stabilnością stawów, umożliwia to optymalną wydajność i zmniejsza ryzyko urazu4.

Czynniki wpływające na stabilność

Stabilność stawu zależy od czynników statycznych i dynamicznych. Stabilizatory statyczne obejmują struktury bierne, takie jak torebka stawowa, różne więzadła i inne powiązane struktury, takie jak łąkotki, więzadła wieńcowe oraz więzadła łąkotkowe i rzepkowo-udowe5.

Stabilizatory dynamiczne stawu to wszystkie mięśnie i ich rozrosty, w tym czworogłowy mięsień uda i powięź prostownicza, stopę gęsią, mięsień podkolanowy, mięsień dwugłowy uda oraz mięsień półbłoniasty. Wkład, jaki zarówno mięśnie, jak i więzadła wnoszą w stabilność, zależy od pozycji stawu i otaczających go stawów, wielkości i kierunku siły oraz dostępności struktur wzmacniających w celu przeciwstawienia się siłom, jeśli pierwotne struktury podtrzymujące staną się niewydolne6.

Trzy główne czynniki przyczyniają się do stabilności stawu: rozmiar, kształt i ułożenie powierzchni stawowej; siła tkanek miękkich otaczających staw oraz siła i funkcja mięśni wokół stawu7.

Niestabilność stawu

Gdy jakiś rodzaj urazu, taki jak upadek lub uderzenie, wymusza na stawie wyjście poza jego normalny zakres ruchu, może dojść do wszystkiego, od drobnego uszkodzenia tkanek miękkich po zwichnięcie stawu lub złamanie kości. Niektóre osoby z luźniejszymi ścięgnami i więzadłami (zwane nadmierną ruchomością lub zespołem nadmiernej ruchomości stawów, czasami nazywane "podwójnymi stawami") są również bardziej podatne na niestabilność i zwichnięcia stawów, które u nich mogą wystąpić przy bardzo niskim poziomie urazu8.

Niestabilność stawu występuje, gdy otaczające tkanki łączne stają się luźne lub słabe. Stawy są otoczone przez tkanki, takie jak mięśnie, więzadła i kości. Te tkanki łączne utrzymują kości stawu we właściwym miejscu, ale jeśli są słabe lub luźne, występuje niestabilność stawu. W rezultacie stawy mogą się łatwo rozciągać poza normalny zakres ruchu9.

Niestabilność stawu najczęściej występuje w kolanie, ramieniu i kostce. Szyja, biodro i łokieć są również dość powszechne. Niektóre osoby zauważyły również występowanie w palcu u stopy i kciuku10.

Niektóre zwichnięcia stawów są częstsze niż inne - na przykład zwichnięcia barku stanowią niecałą połowę wszystkich wizyt na oddziale ratunkowym z powodu zwichnięcia stawu. W przypadku konkretnych stawów niektóre rodzaje zwichnięć są bardziej powszechne niż inne - na przykład w kolanach najczęstszym zwichnięciem jest zwichnięcie rzepki2.

Do czynników ryzyka, które mogą przyczynić się do niestabilności stawu, należą: uraz lub silne uderzenie w staw, wypadki samochodowe, upadek na wyprostowaną rękę, luźne więzadła, sporty wymagające powtarzalnych ruchów, takie jak baseball, sporty kontaktowe, takie jak piłka nożna, nadmierne używanie stawu oraz choroby zwyrodnieniowe stawów11.

Niektóre z typowych oznak i objawów niestabilności stawu obejmują: uporczywy ból podczas aktywności, tkliwość przy palpacji, nieprawidłowy trzask lub chrzęst, obrzęk i siniaki, drętwienie lub mrowienie, uczucie ustępowania stawu, zmniejszony zakres ruchu, utratę funkcji stawu, widoczne zniekształcenie oraz złamania lub zwichnięcia12.

Leczenie chirurgiczne stabilizacji stawu

Pierwotnym leczeniem zwichnięcia jest nastawienie, czyli sytuacja, w której profesjonalista medyczny manualnie wprowadza staw z powrotem do prawidłowej pozycji. Musi to zostać wykonane dość szybko po zwichnięciu, aby uniknąć jakiegokolwiek uszkodzenia dopływu krwi. Niestety zwichnięcie sprawi, że staw będzie bardziej podatny na przyszłe zwichnięcia13.

Stabilizacja stawu barkowo-obojczykowego (AC) to procedura chirurgiczna stosowana w leczeniu ciężkich przypadków zwichnięcia stawu AC. Zwichnięcie stawu AC to oddzielenie obojczyka od wyrostka barkowego (górnej części łopatki na zewnętrznej krawędzi ramienia) w wyniku poważnego urazu. Zwichnięcie stawu AC zwykle występuje w wyniku bezpośredniego upadku na górną część ramienia, co powoduje wypchnięcie łopatki w dół, a obojczyka do góry. Najczęściej występuje u osób uprawiających sporty takie jak kolarstwo górskie, rugby, piłka nożna, snowboarding, motocross i jeździectwo14.

Chirurgia stabilizacji stawu AC polega na naprawie rozdartych ścięgien i więzadeł lub zastąpieniu ich przeszczepami tkankowymi naturalnymi uzyskanymi z własnego ciała pacjenta (autoprzeszczep) lub od dawcy (alloprzeszczep) z przedniej kości piszczelowej/ścięgna podkolanowego lub przy użyciu sztucznego syntetycznego przeszczepu, który pomaga mocno utrzymać staw AC w swojej pozycji i zapobiega nawracającemu bólowi i niestabilności15.

Całkowite zwichnięcie stawu AC, które wykazuje uporczywe objawy bólu, utraty ruchu i osłabienia ramienia i barku przez około 3 do 6 miesięcy pomimo przejścia konserwatywnych środków leczenia, jest zwykle wskazaniem do operacji stabilizacji stawu AC16.

Jak dbać o zdrowie stawów

Ruch to złota zasada zdrowia stawów: im więcej się ruszasz, tym mniej będziesz miał sztywności. Niezależnie od tego, czy czytasz, pracujesz, czy oglądasz telewizję, często zmieniaj pozycję. Rób przerwy od biurka lub krzesła i bądź aktywny17.

Angażuj się w aktywności takie jak chodzenie, wędrówki lub trening siłowy, aby promować gęstość kości i stabilność stawów. Trening oporowy wzmacnia mięśnie, zmniejszając obciążenie stawów i obniżając ryzyko chorób takich jak osteoporoza i zapalenie stawów. Staraj się wykonywać 30 minut aktywności przez większość dni i włączaj ćwiczenia oporowe dwa razy w tygodniu18.

Utrzymanie zdrowej masy ciała zmniejsza obciążenie bioder, kolan i kostek. Nawet niewielka utrata wagi może złagodzić dyskomfort stawów i spowolnić postęp osteoartrozy, pomagając zachować ruchomość i brak bólu. Każdy kilogram, który stracisz, zdejmuje 4 kilogramy nacisku z kolan19.

Odżywiaj swoje kości i stawy zrównoważoną dietą. Żywność bogata w wapń, taka jak nabiał, liściaste warzywa i wzbogacone produkty, wspiera wytrzymałość kości. Połącz z witaminą D ze słońca lub suplementów dla optymalnego wchłaniania. Kwasy tłuszczowe omega-3 w rybach, orzechach włoskich i siemieniu lnianym zmniejszają stan zapalny, łagodząc ból stawów20.

Elastyczność pomaga poruszać się lepiej. Staraj się rozciągać codziennie lub co najmniej trzy razy w tygodniu. Ale nie rób tego, gdy mięśnie są zimne. Najpierw wykonaj lekką rozgrzewkę, na przykład chodząc przez 10 minut, aby poluzować stawy, więzadła i ścięgna wokół nich21.

Najlepszym wyborem są aktywności, które nie obciążają stawów, takie jak chodzenie, jazda na rowerze, pływanie i trening siłowy. Wzmocnij się, aby zapewnić lepsze wsparcie dla stawów. Nawet odrobina większej siły robi różnicę22.

Kontynuowanie aktywności i ruchu pomaga nawilżyć stawy i może pomóc zapobiec niektórym z tych przewlekłych problemów, które zbyt często obserwujemy, gdy ludzie po prostu przestają się ruszać i prowadzą siedzący tryb życia23.