Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie KK8123 u dorosłych pacjentów z hipofosfatemią sprzężoną z chromosomem X
FrancjaW skrócie
Dziedziczna hipofosfatemiczna krzywica stanowi grupę rzadkich chorób genetycznych, które wpływają na sposób, w jaki organizm przetwarza fosfor, minerał niezbędny do zdrowych kości i zębów. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie badania mogą znacząco wpłynąć na leczenie tej dożywotniej choroby.
Dzieci i dorośli wykazujący określone objawy ostrzegawcze powinni poddać się badaniom pod kątem dziedzicznej hipofosfatemicznej krzywicy. U dzieci najważniejszy moment na ocenę przypada na pierwsze dwa lata życia, szczególnie gdy zauważalne stają się wygięcie nóg lub inne deformacje kości, gdy dziecko zaczyna chodzić i obciążać kończyny. Rodzice mogą zauważyć, że ich dziecko rośnie wolniej niż rówieśnicy, lub że nogi wyginają się na zewnątrz w nietypowy sposób.
Jeśli dziecko doświadcza niewyjaśnionego bólu kości, osłabienia mięśni lub problemów dentystycznych, takich jak ropnie, pomimo dobrej higieny jamy ustnej, objawy te wymagają uwagi medycznej. Dzieci z opóźnionym rozwojem motorycznym lub wydające się słabsze od rówieśników powinny również zostać ocenione. W rodzinach, w których dziedziczna hipofosfatemiczna krzywica została już zdiagnozowana u jednego członka, rodzeństwo i inni bliscy krewni powinni przejść badania przesiewowe, nawet jeśli wydają się zdrowi, ponieważ choroba może znacznie różnić się pod względem nasilenia nawet w jednej rodzinie.
Dorośli powinni szukać badań diagnostycznych, jeśli doświadczają przewlekłego bólu kości, niewyjaśnionych złamań lub historii problemów kostnych z dzieciństwa, które nigdy nie zostały właściwie zdiagnozowane. Czasami dorośli odkrywają, że mają tę chorobę dopiero po zdiagnozowaniu dziecka, ponieważ osoby z łagodnym przebiegiem mogły przejść dzieciństwo z minimalnymi objawami. Dorośli z osłabieniem mięśni, sztywnością stawów lub trudnościami w poruszaniu się powinni również omówić możliwość badań z lekarzem prowadzącym.
Rozpoznanie dziedzicznej hipofosfatemicznej krzywicy wymaga połączenia obserwacji klinicznych, badań laboratoryjnych, badań obrazowych, oceny historii rodzinnej oraz testów genetycznych. Proces rozpoczyna się od dokładnego badania fizykalnego, podczas którego lekarz szuka charakterystycznych objawów, takich jak wygięte nogi, kolana koślawe, niski wzrost w porównaniu z członkami rodziny lub poszerzenie nadgarstków i kostek. U dzieci lekarz mierzy wzrost i porównuje go z wykresami centylowymi, aby sprawdzić, czy dziecko jest niższe niż oczekiwano.
Podstawą diagnozy są badania laboratoryjne, które wykazują nieprawidłowe poziomy niektórych substancji we krwi i moczu. Badanie krwi zazwyczaj pokazuje niskie poziomyfosforu, co określa się jako hipofosfatemia. Jest to cecha definiująca tę chorobę. Test zazwyczaj także wykazuje podwyższony poziom fosfatazy alkalicznej, enzymu wskazującego na aktywną chorobę kości.
Ważne jest, że poziom wapnia we krwi jest zwykle prawidłowy u osób z dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicą. Pomaga to lekarzom odróżnić ją od innych typów krzywicy spowodowanych niedoborem wapnia lub witaminy D. Poziomy witaminy D, a konkretnie formy zwanej 25‑hydroksywitaminy D, również są zazwyczaj prawidłowe. Jednak poziomy aktywnej formy witaminy D, zwanej 1,25‑dihydroksywitaminy D3, mogą być prawidłowe lub nieco niskie, co jest nietypowe, ponieważ niskie poziomy fosforu normalnie powodowałyby wzrost tego hormonu.
Badania moczu są niezbędne, aby wykazać, że nerki tracą fosfor. Nerki normalnie wchłaniają fosfor z powrotem do krwi, ale u osób z dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicą zbyt dużo fosforu jest tracone w moczu. Lekarze mogą mierzyć tzw.maksymalny wskaźnik nerkowego wchłaniania fosforu na wskaźnik filtracji kłębuszkowej, co brzmi skomplikowanie, ale w praktyce oznacza obliczenie, jak dobrze nerki zatrzymują fosfor. W tej chorobie zdolność ta jest obniżona.
Rentgen odgrywa kluczową rolę w diagnozowaniu dziedzicznej hipofosfatemicznej krzywicy, pokazując wpływ choroby na kości. U dzieci zdjęcia rentgenowskie nóg, nadgarstków i czasami żeber mogą ujawnić zmiany wpłytkach wzrostowych, czyli obszarach rozwijającej się tkanki przy końcach długich kości. Płytki te mogą być poszerzone, nieregularne lub postrzępione. Rentgen może także pokazać deformacje kości, takie jak wygięcie nóg lub krzywiznę innych kości.
Od czasu do czasu rentgen ujawnia złamania, które wystąpiły bez znaczącego urazu, zwane złamaniami stresowymi lub pseudozłamaniami. U dorosłych rentgen może wykazać objawyosteomalacji, czyli zmiękczenia kości. Ultrasonografia nerek może być wykonana w celu sprawdzenia kamieni nerkowych, które mogą rozwinąć się jako powikłanie choroby lub jej leczenia.
Szczegółowa historia rodzinna jest ważnym elementem diagnozy, ponieważ dziedziczna hipofosfatemiczna krzywica występuje w rodzinach. Lekarz zapyta o krewnych, u których wystąpiły podobne objawy, niski wzrost, problemy kostne lub problemy dentystyczne. Należy jednak pamiętać, że około 20‑30 % osób z tą chorobą nie ma w ogóle historii rodzinnej, ponieważ ich przypadek wynika z nowej zmiany genetycznej, nieodziedziczonej od żadnego z rodziców.
Testy genetyczne mogą potwierdzić diagnozę, identyfikując mutacje w genach odpowiedzialnych za chorobę. Najczęstsza postać, zwanadziedziczną hipofosfatemiczną krzywicą zlokalizowaną na chromosomie X, jest spowodowana mutacjami w genie PHEX. Inne, rzadsze formy są wynikiem mutacji w różnych genach, takich jak FGF23, DMP1, ENPP1, FAM20C lub SLC34A3. Testy genetyczne są szczególnie pomocne, gdy obraz kliniczny jest niejasny lub gdy rozważane są decyzje dotyczące planowania rodziny.
W niektórych wyspecjalizowanych ośrodkach lekarze mogą mierzyć poziom hormonu zwanegoczynnik wzrostu fibroblastów 23(FGF23). Hormon ten jest produkowany przez komórki kostne i sygnalizuje nerkom, aby wydalały fosfor. W większości form dziedzicznej hipofosfatemicznej krzywicy poziomy FGF23 są podwyższone, co wyjaśnia, dlaczego nerki tracą fosfor. Pomiar FGF23 może pomóc potwierdzić diagnozę i odróżnić dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicę od innych stanów powodujących niski poziom fosforu.
Ważnym elementem diagnozy jest wykluczenie innych chorób, które mogą wywoływać podobne objawy. Najczęściej wykluczaną chorobą jest odżywcza krzywica, spowodowana niedoborem witaminy D lub wapnia. W odżywczej krzywicy poziomy witaminy D są niskie, wapń może być niski, a poziom hormonu przytarczyc (PTH) zwykle podwyższony. Te wyniki różnią się od dziedzicznej hipofosfatemicznej krzywicy, w której poziomy witaminy D i wapnia są zazwyczaj prawidłowe.
Lekarze muszą także rozważać inne rzadkie choroby genetyczne powodujące utratę fosforu, a także nabyte stany, takie jak guzy produkujące FGF23. Guzy te, zazwyczaj łagodne, mogą wywołać stan zwanyosteomalacją wywołaną guzem, który naśladuje dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicę, ale rozwija się później w życiu i może zostać wyleczony przez usunięcie guza.
Gdy pacjenci z dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicą są rozważani pod kątem udziału w badaniach klinicznych, zazwyczaj wymagane są dodatkowe testy diagnostyczne oraz kryteria kwalifikacyjne. Badania kliniczne to badania naukowe testujące nowe terapie lub podejścia do leczenia choroby. Badania te mają określone wymagania, aby zapewnić, że uczestnicy są odpowiedni do prowadzonego badania i aby wyniki mogły być precyzyjnie interpretowane.
Aby kwalifikować się do większości badań klinicznych obejmujących dziedziczną hipofosfatemiczną krzywicę, pacjenci muszą najpierw mieć potwierdzoną diagnozę. Zwykle wymaga to dokumentacji niskich poziomów fosforu we krwi w kilku pomiarach, dowodów na utratę fosforu nerkową wykazanej w badaniach moczu oraz albo testu genetycznego potwierdzającego mutację w jednym z odpowiednich genów, albo podwyższonych poziomów FGF23. Niektóre badania wymagają, aby test genetyczny został wykonany przed rekrutacją, inne mogą przyjąć pacjentów wyłącznie na podstawie cech klinicznych i biochemicznych.
Podstawowe zdjęcia rentgenowskie są zazwyczaj wymagane przy udziale w badaniach klinicznych, aby udokumentować zakres zmian kostnych przed rozpoczęciem leczenia. U dzieci najczęściej wykonuje się zdjęcia rentgenowskie kolan i nadgarstków, ponieważ te obszary wyraźnie pokazują zmiany charakterystyczne dla krzywicy. U dorosłych mogą być wymagane zdjęcia rentgenowskie obszarów objętych bólem lub wcześniejszymi złamaniami. Niektóre badania wykorzystują specjalistyczne techniki obrazowania do pomiaru gęstości mineralnej kości lub oceny jakości kości w większym szczególe.
Badania krwi przeprowadzane w ramach przesiewu do badań klinicznych zazwyczaj obejmują pełny panel metaboliczny oceniający funkcję nerek, wątroby i metabolizm wapnia. Mierzone są poziomy fosforu, fosfatazy alkalicznej, hormonu przytarczyc oraz metabolitów witaminy D, aby ustalić wartości wyjściowe. Niektóre badania wymagają pomiaru poziomu FGF23 na początku badania, aby śledzić, jak eksperymentalna terapia wpływa na ten hormon. Badania moczu w celu określenia utraty fosforu są również standardem.
Badania kliniczne mogą mieć określone kryteria kwalifikacyjne związane z nasileniem choroby lub powikłaniami. Na przykład niektóre badania przyjmują wyłącznie pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich deformacjami kostnymi, inne wykluczają osoby, które przeszły już wiele operacji. Badania testujące nowe leki często wymagają od pacjentów odstawienia dotychczasowych terapii na określony czas przed rekrutacją, co nazywa się okresem „washout”. Zapewnia to, że efekty nowego leczenia można właściwie ocenić bez wpływu wcześniejszych terapii.
Dodatkowe specjalistyczne testy mogą być wymagane w zależności od charakteru badania klinicznego. Niektóre badania obejmują biopsje kości, czyli pobranie małej próbki tkanki kostnej do badania pod mikroskopem. Inne mogą wykorzystywać zaawansowane techniki obrazowania, takie jak dwuwiątkowa absorpcjometria rentgenowska (DXA) do pomiaru gęstości kości lub wysokiej rozdzielczości obrazowanie do oceny mikroarchitektury kości. Badania badające leczenie powikłań dentystycznych mogą wymagać zdjęć rentgenowskich zębów i konsultacji ze specjalistami stomatologii.
Dla badań pediatrycznych obowiązują ograniczenia wiekowe, a zazwyczaj wymagana jest zgoda rodzica lub opiekuna oraz zgoda dziecka. Niektóre badania koncentrują się wyłącznie na dzieciach, inne rekrutują zarówno dzieci, jak i dorosłych. Badania mogą mieć także ograniczenia oparte na wcześniejszych terapiach, aktualnych lekach lub obecności określonych powikłań, takich jak kamienie nerkowe czy wtórny nadczynność przytarczyc. Pacjenci zainteresowani udziałem w badaniach klinicznych powinni omówić opcje ze swoim lekarzem prowadzącym, który może pomóc zidentyfikować odpowiednie badania i ułatwić skierowanie do ośrodków badawczych.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
