Operacja metaboliczna to skuteczne i trwałe leczenie ciężkiej otyłości, które może znacząco poprawić stan zdrowia, wydłużyć życie i pomóc w leczeniu wielu chorób towarzyszących, w tym cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego i bezdechu sennego.
Czym jest operacja metaboliczna
Operacja metaboliczna, znana również jako chirurgia bariatryczna, to rodzaj zabiegu chirurgicznego mającego na celu leczenie otyłości oraz chorób metabolicznych. Nazwa "metaboliczna" odnosi się do wpływu tych operacji zarówno na masę ciała pacjentów, jak i na zdrowie ich metabolizmu (procesu przetwarzania pożywienia w energię).
Te zabiegi nie są jedynie metodą redukcji masy ciała. Są niezwykle skuteczne w leczeniu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, bezdechu sennego i wysokiego poziomu cholesterolu, a także wielu innych chorób. Operacje te mają także zdolność zapobiegania przyszłym problemom zdrowotnym. Korzyści pozwalają pacjentom z otyłością, którzy decydują się na leczenie, cieszyć się lepszą jakością życia i dłuższym życiem.
Zabiegi chirurgii bariatrycznej działają poprzez modyfikację układu pokarmowego – zwykle żołądka, a czasami także jelita cienkiego – w celu regulowania ilości kalorii, które można spożyć i wchłonąć. Mogą również zmniejszać sygnały głodu, które przemieszczają się z układu pokarmowego do mózgu.
Ważne jest, aby zrozumieć, że operacja metaboliczna nie jest łatwym "szybkim rozwiązaniem". Wymaga przygotowania przed zabiegiem oraz długoterminowych zmian stylu życia po zabiegu, aby odnieść sukces.
Wskazania do zabiegu
Operacja metaboliczna może być zalecana pacjentom z otyłością klasy III (wskaźnik masy ciała BMI równy lub większy niż 40 kg/m²), jeśli inne metody utraty masy ciała zawiodły i jeśli otyłość wydaje się stanowić większe ryzyko dla zdrowia niż sama operacja.
Według Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH) praktycznie niemożliwe jest, aby osoby z otyłością klasy III utrzymały utratę masy ciała jedynie poprzez dietę i ćwiczenia. Gdy organizm zarejestrowuje wyższą masę ciała jako "normalną", nadal próbuje do niej powrócić. Operacja bariatryczna działa poprzez zmianę sposobu, w jaki organizm zarządza tym, co się je, pozwalając zdrowej diecie i zmianom stylu życia być skutecznymi dla trwałej utraty masy ciała i zdrowia.
Operacja metaboliczna może być również wskazana dla pacjentów z BMI 28-30 z niekontrolowaną cukrzycą, którzy nie są w stanie zarządzać swoim stanem wyłącznie dietą i ćwiczeniami. Chirurgia bariatryczna to rodzaj operacji metabolicznej, która jest szczególnie wykonywana w leczeniu otyłości z BMI wyższym niż 35 z powikłaniami zdrowotnymi.
W 2019 roku w Stanach Zjednoczonych przeprowadzono około 256 000 zabiegów chirurgii metabolicznej, co stanowi wzrost o 32% od 2014 roku.
Rodzaje zabiegów
Obecnie dominują trzy główne procedury. Operacja jest zwykle wykonywana w znieczuleniu ogólnym przy użyciu minimalnie inwazyjnych technik laparoskopowych. W zależności od stanu pacjenta stosuje się najbardziej odpowiednią technikę.
Rękawowa resekcja żołądka (sleeve gastrectomy) to procedura, która przekształca kształt żołądka w wąski rękaw lub tubus, który ogranicza ilość pożywienia, które można spożyć. To najczęściej wykonywany zabieg, staje się najpopularniejszą operacją na całym świecie.
Pomostowanie żołądka metodą Roux-en-Y (Roux-en-Y gastric bypass) to druga najczęstsza procedura. Zabieg ten polega na utworzeniu małego worka w górnej części żołądka, który jest bezpośrednio połączony z jelitem cienkim.
Przełączenie dwunastniczo-jelitowe z przełączeniem trzustkowo-żółciowym (biliopancreatic diversion with duodenal switch) to procedura obejmująca utworzenie rurkowego żołądka, który jest połączony bezpośrednio z ostatnią częścią jelita.
Wybór procedury zależy od współistniejących schorzeń, preferencji pacjenta i doświadczenia chirurga.
Skuteczność leczenia
Operacja metaboliczna jest najbardziej skutecznym długoterminowym leczeniem ciężkiej otyłości. Badania pokazują, że chirurgia bariatryczna może zmniejszyć ryzyko przedwczesnej śmierci pacjenta o 30-50%.
Średnio osiąga się utratę masy ciała od 30 do 50 kg, czyli redukcję całkowitej masy ciała o 20% do 30%, chociaż większość pacjentów doświadczy pewnego ponownego przyrostu masy ciała od trzech do dziesięciu lat po operacji.
U pacjentów, którzy przeszli operację metaboliczną, ogólna śmiertelność jest zmniejszona o 30% do 45% w ciągu od dwóch do piętnastu lat po operacji w porównaniu z pacjentami z otyłością, którzy nie mieli operacji.
Około 70% pacjentów chirurgicznych osiąga remisję cukrzycy typu 2, a ponad 30% pacjentów chirurgicznych utrzymuje remisję przez 10 lat. Inne schorzenia związane z otyłością są również znacznie zmniejszone, a jakość życia się poprawia.
Pacjenci zwykle tracą najwięcej masy ciała w ciągu 1-2 lat po operacji bariatrycznej i obserwują znaczącą poprawę masy ciała.
Bezpieczeństwo zabiegu
Chirurgia bariatryczna jest równie bezpieczna lub bezpieczniejsza niż niektóre z najczęściej wykonywanych operacji w Ameryce, w tym operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego, usunięcie wyrostka robaczkowego i wymiana stawu kolanowego.
Te procedury mają ryzyko śmiertelności wynoszące od 0,2% do 0,3%.
Jednak BMI większe niż 60 kg/m² wiąże się ze znacznie wyższym ryzykiem okołooperacyjnym. Laparoskopia uczyniła operację metaboliczną równie bezpieczną jak inne powszechne zabiegi brzuszne.
Życie po operacji
Leczenie otyłości wykracza poza szybką dietę lub operację. Pacjenci powinni oczekiwać, że będą mieli nowy styl życia, który łączy zdrowe odżywianie, ćwiczenia i regularne wizyty u świadczeniodawców opieki zdrowotnej. To podejście zapewni najlepszą szansę na sukces w zapobieganiu ponownemu przyrostowi masy ciała i powrotowi problemów medycznych.
Po operacji układ pokarmowy wymaga czasu na adaptację. Pierwszy tydzień obejmuje dietę płynną składającą się z koktajli proteinowych i wody. W tygodniach 2-4 wprowadza się pokarmy przecierane, takie jak jajecznica i jogurt, unikając przypraw i potraw o wysokiej kwasowości. W tygodniu 5 następuje przejście na miękkie pokarmy, takie jak tłuczone warzywa i mielone mięso. Od miesiąca 2 i później można zacząć włączać stałe pokarmy, koncentrując się na składnikach odżywczych i kontroli porcji.
Kluczowe zalecenia żywieniowe obejmują: priorytet dla białka – cel 60-100 gramów dziennie, ograniczenie prostych węglowodanów i cukrów, unikanie przetworzonych i tłustych pokarmów, alkoholu i napojów gazowanych.
Lekka aktywność fizyczna, taka jak spacery, jest zalecana dwadzieścia minut dwa razy dziennie po operacji. Treningi siłowe i bardziej intensywne ćwiczenia cardio mogą być włączone po pełnym powrocie do zdrowia, zwykle 4 tygodnie po operacji.
Po operacji pacjenci wymagają standardowej suplementacji żywieniowej i nadzoru. Trwałe zmiany w diecie, takie jak spożywanie białka jako pierwszego przy każdym posiłku, regularna aktywność fizyczna i ciągła uwaga na zmiany behawioralne są kluczowe dla sukcesu pacjenta po operacji metabolicznej.
Długoterminowy sukces zależy od zdolności pacjenta do przestrzegania wytycznych dotyczących diety, ćwiczeń i zmian stylu życia.
Możliwe powikłania
Powszechne niepożądane skutki obejmują powikłania chirurgiczne, niedobory żywieniowe, utratę gęstości kości, zespół wczesnego poposiłkowego (dumping syndrome – szybkie opróżnianie cukrów z żołądka do jelita cienkiego), chorobę refluksową przełyku i luźną skórę.
Zapobieganie długoterminowym niedoborom żywieniowym i monitorowanie metabolizmu wymaga dożywotniego nadzoru medycznego pacjentów.
Po operacji dzienny schemat będzie obejmował leki krótko- i długoterminowe, w tym omeprazol (który zmniejsza ryzyko rozwoju wrzodów w przewodzie pokarmowym), ursodiol (który zmniejsza ryzyko rozwoju kamieni żółciowych podczas okresu szybkiej utraty masy ciała po operacji) oraz multiwitaminę bariatryczną i suplement wapnia. Pacjenci powinni spodziewać się, że będą przyjmować suplementy na czas nieokreślony, aby zapobiec niedoborom witamin i minerałów.
Wcześnie po operacji należy być przygotowanym na dostosowanie leków na cukrzycę, w tym zmniejszenie dawek insuliny, odstawienie niektórych leków doustnych i ścisłe monitorowanie. Leki przeciwnadciśnieniowe powinny być dostosowane, aby uniknąć niedociśnienia.
Lekarz rodzinny jest dobrze przygotowany do doradzania pacjentom na temat opcji chirurgii metabolicznej oraz ryzyka i korzyści z operacji, a także do zapewnienia długoterminowego wsparcia i zarządzania medycznego dla pacjentów po operacji.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia