Nowotwór w obrębie trzustki

Czym jest nowotwór trzustki

Nowotwór trzustki powstaje, gdy komórki w trzustce ulegają mutacji (zmianie) i zaczynają się niekontrolowanie rozmnażać, tworząc guz. Trzustka to gruczoł znajdujący się w jamie brzusznej, pomiędzy kręgosłupem a żołądkiem. Ma ona kształt cienkiej gruszki leżącej na boku. Szersza część trzustki nazywana jest głową, środkowa część to trzon, a wąski koniec to ogon. Trzustka znajduje się w jamie brzusznej w pobliżu żołądka, jelit i innych narządów1.

Trzustka pełni dwie główne funkcje w organizmie. Po pierwsze, wytwarza soki trawienne, które pomagają rozkładać pokarm na substancje, które organizm może wykorzystać. Po drugie, produkuje hormony, takie jak insulina i glukagon, które pomagają kontrolować poziom cukru we krwi oraz umożliwiają organizmowi wykorzystanie i magazynowanie energii pochodzącej z pokarmu1.

Większość nowotworów trzustki zaczyna się w przewodach trzustkowych. Główny przewód trzustkowy łączy trzustkę z przewodem żółciowym wspólnym. Nowotwory trzustki we wczesnym stadium nie są widoczne w badaniach obrazowych. Z tego powodu wiele osób nie otrzymuje diagnozy, dopóki rak się nie rozprzestrzeni2.

• Trzustka
• Przewód trzustkowy
• Przewód żółciowy wspólny

Typy nowotworów trzustki

Istnieją dwa główne typy guzów trzustki, które różnią się tym, z jakich komórek się wywodzą2.

Guzy egzokrynne stanowią ponad 90 procent wszystkich guzów trzustki. Najczęstszym typem raka trzustki jest gruczolakorak, który rozpoczyna się w komórkach wyściełających narządy. Około 94 procent nowotworów trzustki klasyfikuje się jako guzy egzokrynne3.

Guzy neuroendokrynne stanowią mniej niż 10 procent guzów trzustki. Inną nazwą guzów neuroendokrynnych jest rak z komórek wysepkowych. Te guzy są znacznie rzadsze2.

Około 95 procent nowotworów trzustki rozpoczyna się w komórkach egzokrynnych, które produkują soki trawienne. Guzy egzokrynne obejmują kilka podtypów. Gruczolakorak stanowi około 90 procent wszystkich nowotworów trzustki i rozwija się w komórkach wyściełających przewód trzustkowy. Bardzo rzadką formą jest rak z komórek pęcherzykowych3.

Innym typem guza jest śródprzewodowy guz brodawkowaty śluzowy (IPMN). Jest to guz torbielowaty, który wyrasta z głównego przewodu trzustkowego lub z bocznych odgałęzień przewodu. Guz może wyglądać jak palczaste (brodawkowate) wypustki w przewodzie. IPMN może być łagodny w momencie diagnozy, jednak wraz z upływem czasu może rozwinąć się w nowotwór złośliwy3.

Objawy i czynniki ryzyka

Objawy raka trzustki obejmują żółtaczkę (zażółcenie skóry lub białek oczu), ból i utratę wagi. Inne objawy mogą obejmować nudności, wzdęcia, zmęczenie i brak łaknienia21.

Nowotwór trzustki jest trudny do wczesnego wykrycia, ponieważ guzy we wczesnym stadium nie pojawiają się w badaniach obrazowych. Dlatego wiele osób nie otrzymuje rozpoznania, dopóki rak się nie rozprzestrzeni2.

Palenie papierosów i historia zdrowotna mogą wpływać na ryzyko wystąpienia raka trzustki. Czynniki ryzyka rozwoju raka trzustki obejmują41:

• Wywiad rodzinny w kierunku raka trzustki
• Palenie papierosów
• Otyłość
• Przewlekłe zapalenie trzustki
• Niektóre zaburzenia genetyczne (takie jak te związane z genami BRCA1, BRCA2, PALB2 i ATM)

Diagnostyka i wykrywanie

Do diagnozowania i określania zaawansowania raka trzustki wykorzystuje się badania obrazujące trzustkę. Większość osób jest diagnozowanych z rakiem trzustki po tym, jak poczują się źle i udadzą się na oddział ratunkowy. Inni zaczynają od wizyty u swojego lekarza pierwszego kontaktu5.

Diagnostyka może obejmować różne rodzaje badań. Badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT), ultrasonografia i rezonans magnetyczny (MRI), mogą pomóc lekarzom zobaczyć trzustkę i okoliczne obszary. Markery nowotworowe to substancje znajdujące się we krwi, które mogą wskazywać na obecność raka. Biopsja – pobranie próbki tkanki do badania – może potwierdzić rozpoznanie4.

Ważne jest również określenie stadium raka. Stadium oznacza wielkość nowotworu i to, czy się rozprzestrzenił. Typ oznacza rodzaj komórki, z której się rozpoczął. Stopień oznacza, jak nieprawidłowo wyglądają komórki. Znajomość tych informacji pomaga lekarzom podjąć decyzję o leczeniu5.

Możliwości leczenia

Leczenie zależy od pozycji raka w trzustce, wielkości guza, typu raka trzustki, tego, czy się rozprzestrzenił, czy można go usunąć chirurgicznie oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta56.

Główne metody leczenia raka trzustki obejmują6:

• Chemioterapia – wykorzystanie leków do niszczenia komórek nowotworowych
• Radioterapia – wykorzystanie promieni o wysokiej energii do zabijania komórek nowotworowych
• Chirurgia – usunięcie nowotworu lub części trzustki
• Leczenie objawów

Istnieje zgoda co do tego, że chirurgia jest głównym sposobem leczenia raka trzustki. Jednak ważną rolę odgrywa chemioterapia i radioterapia w leczeniu wspomagającym lub przed operacją, a także w leczeniu pacjentów z nieresekcyjną chorobą. Zazwyczaj choroba pozatrzustkowa wyklucza możliwość leczniczej resekcji7.

Resekcja chirurgiczna jest obecnie jedyną opcją na wyleczenie, ale tylko 20 procent przypadków raka trzustki nadaje się do operacji w momencie diagnozy. Około 80 procent pacjentów z rozpoznaniem raka trzustki ma w momencie diagnozy przerzuty lub chorobę miejscowo zaawansowaną48.

Rodzaj operacji zależy od tego, gdzie w trzustce znajduje się nowotwór. Różne podejścia chirurgiczne stosuje się w przypadku guzów w głowie, trzonie, ogonie lub wyrostku haczykowatym trzustki9.

Rokowanie i przeżywalność

Rak trzustki jest czwartą wiodącą przyczyną zgonów z powodu raka w Stanach Zjednoczonych. Pięcioletnia przeżywalność w Stanach Zjednoczonych waha się od 5 do 15 procent. Całkowita przeżywalność wynosi tylko 6 procent4.

Wskaźniki przeżycia raka trzustki są niskie, ponieważ choroba jest trudna do wykrycia we wczesnych stadiach. Rak trzustki jest również odporny na wiele powszechnych leków przeciwnowotworowych, co sprawia, że jest niezwykle trudny do leczenia2.

Trwające badania koncentrują się na wczesnym wykrywaniu poprzez testy genetyczne i nowe metody obrazowania. Mimo to wciąż jest wiele do nauczenia2.

Niektóre czynniki wpływają na rokowanie (szansę na wyzdrowienie) i opcje leczenia. Objawy raka trzustki zależą od lokalizacji guza w trzustce i stopnia zajęcia guza. We wczesnych stadiach rak trzustki często nie wywołuje żadnych objawów19.

Życie z nowotworem trzustki

Diagnoza raka trzustki wymaga od pacjenta przystosowania się do wielu zmian w życiu. Choroba wiąże się z szeroką gamą nowych i czasami trudnych emocji, różnymi objawami fizycznymi oraz licznymi decyzjami dotyczącymi opieki. Choć choroba i jej leczenie mogą być stresujące, istnieje kilka rzeczy, które pacjent może zrobić, aby lepiej sobie z nią radzić10.

Życie po diagnozie się zmienia, ale tak, eksperci zgadzają się, że kluczowe jest życie każdego dnia tak normalnie, jak to możliwe, niezależnie od tego, czy jest się pacjentem, czy bliską osobą. Równie ważne jest bycie otwartym na nowe znaczenie w życiu, zmianę rutyny i hobby, jeśli jest to potrzebne, oraz przyjęcie „nowej normalności"11.

Utrzymywanie zrównoważonej diety jest niezbędne dla pacjentów z rakiem trzustki, ponieważ wspiera ogólne zdrowie i pomaga radzić sobie z efektami ubocznymi leczenia. Prawidłowe odżywianie dostarcza niezbędnych składników odżywczych do utrzymania poziomu energii, wsparcia układu odpornościowego i promowania gojenia się – pomagając organizmowi naprawiać się i regenerować. Dodatkowo dobrze zaplanowana dieta może złagodzić niektóre problemy trawienne i niedobory żywieniowe, które mogą powstać podczas leczenia12.

Opracowanie silnego systemu wsparcia jest bardzo ważne. W różnych momentach przebiegu choroby pacjent może czuć się niespokojny i samotny, zszokowany i zły, lub opanowany i kontrolujący sytuację. Ważne jest, aby zdać sobie sprawę, że taka kolejka emocji jest naturalna. Silny system wsparcia, w tym rodzina, przyjaciele, duchowni i dobry zespół medyczny, pomoże pacjentowi radzić sobie z różnymi aspektami raka trzustki10.

Życie z rakiem trzustki oznacza różne rzeczy dla różnych osób. Niezależnie od tego, czy zdiagnozowano u kogoś raka trzustki, czy też opiekuje się kimś, kto ma tę chorobę, będzie to miało duży wpływ na życie. Zarządzanie objawami związanymi z rakiem trzustki, skutkami ubocznymi leczenia i schorzeniami, które mogą wystąpić z powodu choroby, może wydawać się skomplikowane i przytłaczające13.

Opiekunowie poświęcają tak wiele czasu i energii swoim bliskim, że mogą zaniedbywać własne potrzeby. Ale ważne jest, aby znaleźć czas na relaks, hobby i kontakt z przyjaciółmi, aby zapewnić siłę i ducha potrzebne do dalszego świadczenia najlepszej opieki14.