Nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca stadium I

Czym jest nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca

Nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca jest rzadkim rodzajem niedrobnokomórkowego raka płuca (ang. non-small cell lung cancer, NSCLC), który stanowi od 2% do 4% wszystkich nowotworów płuca1. Ta szczególna postać nowotworu charakteryzuje się jednoczesną obecnością dwóch różnych typów komórek rakowych: gruczołowych (zwanych adenokarcinoma) i płaskonabłonkowych2.

Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aby rozpoznać nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy, każdy z tych dwóch podtypów komórek musi stanowić co najmniej 10% guza1. Ta podwójna natura czyni go wyjątkowym wśród nowotworów płuca i często wymaga specjalistycznego podejścia terapeutycznego2.

Podobnie jak w przypadku innych nowotworów płuca, średni wiek w momencie rozpoznania wynosi około 70 lat, choroba częściej dotyka mężczyzn niż kobiety, a większość pacjentów to osoby palące lub były palacze1. Nowotwór ten zazwyczaj rozwija się w drogach oddechowych (oskrzelach lub oskrzelikach) lub małych pęcherzykach płucnych3.

Objawy choroby

Objawy nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego płuca są podobne do tych występujących w innych postaciach raka płuca. Pacjenci mogą nie odczuwać żadnych dolegliwości we wczesnym stadium choroby, ale w miarę rozwoju nowotworu mogą pojawić się następujące objawy2:

• Uporczywy kaszel, który nie ustępuje
• Duszność
• Ból w klatce piersiowej
• Krwioplucie, czyli wykrztuszanie krwi
• Zmęczenie lub osłabienie
• Niewyjaśniona utrata masy ciała
• Częste infekcje, takie jak zapalenie oskrzeli lub zapalenie płuc

Warto pamiętać, że te objawy nie są specyficzne tylko dla tego typu nowotworu i mogą występować również w innych schorzeniach płuc. Jeśli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się przez dłuższy czas, należy skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Chociaż dokładna przyczyna nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego pozostaje nieznana, istnieje kilka czynników ryzyka związanych z rakiem płuca w ogólności, które mają również zastosowanie do tego typu nowotworu2.

Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka dla większości nowotworów płuca2. Narażenie na substancje rakotwórcze, czyli substancje mogące wywoływać raka, również znacząco zwiększa ryzyko zachorowania. Do takich substancji należą azbest, radon oraz niektóre substancje przemysłowe2.

Wcześniejsza radioterapia, szczególnie w obszarze klatki piersiowej, może zwiększyć prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu płuca. Dodatkowo, występowanie raka płuca w rodzinie może wskazywać na zwiększone ryzyko zachorowania2.

Rozpoznanie choroby

Aby zdiagnozować nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca, lekarze stosują kombinację różnych metod diagnostycznych2.

Badania obrazowe stanowią pierwszy krok w procesie diagnostycznym. Obejmują one zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub tomografię komputerową (TK), która pozwala na identyfikację nieprawidłowych mas lub guzków w płucach2.

Bronchoskopia to procedura, podczas której lekarz ogląda drogi oddechowe za pomocą specjalnego wziernika i pobiera próbki tkanek do badania2. Biopsja, czyli pobranie próbki tkanki, może być wykonana za pomocą igły lub metodami chirurgicznymi. Pobraną tkankę bada się pod mikroskopem, aby potwierdzić rozpoznanie2.

Ze względu na to, że nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy ma unikalną charakterystykę molekularną i genomową1, dokładne rozpoznanie histopatologiczne jest niezwykle ważne dla wyboru odpowiedniej strategii leczenia.

Stadium I choroby

Stadium I raka płuca jest drugim najwcześniejszym etapem choroby. Oznacza to, że nieprawidłowe komórki w drogach oddechowych przekształciły się w raka, ale guz znajduje się tylko w płucach i nie rozprzestrzenił się na węzły chłonne4.

Stadium I jest również nazywane wczesnym stadium raka płuca. Często można je wyleczyć, a większość pacjentów może spodziewać się przeżycia 5 lat lub dłużej4.

Lekarze dzielą stadium I niedrobnokomórkowego raka płuca na dwa główne podtypy: IA i IB. Pomaga to określić, jak poważny jest nowotwór i zdecydować o najlepszym leczeniu4. W stadium IA guz znajduje się tylko wewnątrz płuca i nie jest większy niż 3 centymetry, co odpowiada mniej więcej rozmiarowi orzecha włoskiego4.

Badania populacyjne pokazują, że 5-letnie wskaźniki przeżycia po operacji we wczesnych stadiach nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego wynoszą około 65%, w porównaniu do 69% dla raka płaskonabłonkowego i 77% dla gruczolakoraka1. Mimo że różnice te są istotne statystycznie, rokowanie dla pacjentów w stadium I pozostaje korzystne.

Metody leczenia

Strategie leczenia zależą od stadium choroby, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i innych czynników2. Obecne postępowanie z niedrobnokomórkowym rakiem płuca opiera się przede wszystkim na stadium guza i cechach klinicznych pacjenta1.

Operacja chirurgiczna jest podstawową metodą leczenia we wczesnym stadium choroby. Polega na usunięciu guza, a czasami również otaczającej tkanki płucnej. Rodzaje operacji obejmują lobektomię (usunięcie płata płuca), segmentektomię (usunięcie segmentu płuca) lub pneumonektomię (usunięcie całego płuca)2.

Chemioterapia to leczenie wykorzystujące leki do zabijania komórek rakowych. Może być stosowana przed operacją, aby zmniejszyć guz, lub po operacji, aby wyeliminować pozostałe komórki2. W przypadku pacjentów we wczesnym stadium nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego, leczenie oparte na związkach platyny jest zalecane po operacji5.

Radioterapia wykorzystuje promieniowanie wysokiej energii do niszczenia komórek rakowych2. Terapia celowana to leki zaprojektowane tak, aby atakować specyficzne mutacje lub cechy komórek nowotworowych2.

Immunoterapia wykorzystuje własny układ odpornościowy organizmu do walki z rakiem2. Jest to szczególnie ważne w przypadku nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego, ponieważ badania pokazują, że ekspresja PD-L1, która pomaga określić odpowiedź na immunoterapię, występuje w 11% komponentu gruczołowego i 28% komponentu płaskonabłonkowego6.

Rokowanie i szanse na wyleczenie

Nowotwór gruczołowo-płaskonabłonkowy płuca jest uważany za stosunkowo agresywny w porównaniu z typowymi guzami gruczołowymi i płaskonabłonkowymi. Badania wskazują, że w momencie rozpoznania te nowotwory mają wyższe wskaźniki naciekania węzłów chłonnych, szybko tworzą przerzuty i wiążą się z ogólnie gorszym rokowaniem1.

Pomimo tego, stadium I choroby oznacza wykrycie we wczesnej fazie, co znacząco poprawia szanse na wyleczenie. Większość pacjentów z wczesnym stadium raka płuca stadium I może być wyleczona4. Badania pokazują, że pacjenci z rakiem gruczołowo-płaskonabłonkowym w stadium I, którzy przeszli operację, mogą osiągnąć 5-letnie przeżycie7.

Warto zauważyć, że ze względu na szczególną biologię tego nowotworu, która różni się od bardziej typowych podtypów niedrobnokomórkowego raka płuca, brakuje skutecznych opcji leczenia specyficznych dla nowotworu gruczołowo-płaskonabłonkowego1. Optymalne strategie leczenia tego typu nowotworu pozostają istotnym niezaspokojonym zapotrzebowaniem w onkologii płuca1.

Postępy w leczeniu spowodowały znaczący spadek liczby zgonów z powodu raka płuca w ostatnich latach3, co daje nadzieję również pacjentom z tym rzadkim podtypem nowotworu.

• Płuca
• Oskrzela
• Oskrzeliki
• Pęcherzyki płucne